Lifestyle News : આધુનિક જીવનશૈલી અને સાયલન્ટ કિલર આજના સમયમાં આપણી જીવનશૈલી એટલી ઝડપી અને તણાવપૂર્ણ બની ગઈ છે કે આપણે સ્વાસ્થ્યને પાછળ છોડી દીધું છે. ખરાબ ખાનપાન અને કસરતના અભાવે નાની ઉંમરમાં ગંભીર બીમારીઓ શરીરને ઘેરી લે છે. જે આપની કિડની (kidney) ને પણ નુકસાન કરે છે. ડોક્ટરો હંમેશા સલાહ આપે છે કે બીમારી થયા પછી સારવાર કરાવવા કરતા, બીમારી થાય જ નહીં તેનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

સ્વસ્થ શરીર માટે માત્ર સારું જમવું પૂરતું નથી, પણ નિયમિત ‘બોડી ચેકઅપ’ કરાવવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. ખાસ કરીને બ્લડ પ્રેશર(BP), ડાયાબિટીસ, થાઇરોઇડ, કોલેસ્ટ્રોલ અને કિડની(kidney) ફંક્શન ટેસ્ટ વર્ષમાં બે વાર કરાવવા જોઈએ. આજે આપણે લોહીમાં જોવા મળતા એક એવા તત્વ વિશે વાત કરીશું, જેનું વધતું પ્રમાણ તમારી કિડની (kidney) માટે ખતરાની ઘંટડી સમાન છે. તેનું નામ છે – ‘યુરિયા’ (Urea).

બ્લડ યુરિયા એટલે શું? (What is Blood Urea?)

જ્યારે આપણે કોઈ બ્લડ રિપોર્ટ કરાવીએ છીએ, ત્યારે તેમાં ‘Blood Urea Nitrogen’ (BUN) નું પ્રમાણ જોવા મળે છે. પણ આ યુરિયા છે શું? સરળ ભાષામાં કહીએ તો, યુરિયા એ આપણા શરીરનો કચરો છે.જ્યારે આપણે પ્રોટીનવાળો ખોરાક ખાઈએ છીએ, ત્યારે આપણું લિવર (યકૃત) તેનું પાચન કરીને પ્રોટીનને તોડે છે અને કચરાના રૂપમાં ‘યુરિયા’ બનાવે છે. સામાન્ય સંજોગોમાં, આપણી કિડની (kidney)આ યુરિયાને લોહીમાંથી ગાળીને (Filter કરીને) પેશાબ વાટે શરીરની બહાર કાઢી નાખે છે.

યુરેમિયા (Uremia):

ખતરાની નિશાનીજ્યારે કિડની (kidney)યોગ્ય રીતે કામ કરતી હોય, ત્યારે લોહીમાં યુરિયાનું પ્રમાણ સામાન્ય રહે છે. પરંતુ, જો કિડની નબળી પડી જાય અથવા ખરાબ થઈ જાય, તો તે લોહીમાંથી યુરિયાને ગાળી શકતી નથી. પરિણામે, આ ઝેરી કચરો લોહીમાં જમા થવા લાગે છે. મેડિકલ ભાષામાં આ સ્થિતિને ‘યુરેમિયા’ (Uremia) કહેવામાં આવે છે.જો તમારા રિપોર્ટમાં યુરિયા વધારે આવે, તો તેનો સીધો અર્થ છે કે તમારી કિડની લોહીને સાફ કરવામાં મુશ્કેલી અનુભવી રહી છે.

નોર્મલ રેન્જ કેટલી હોવી જોઈએ?

પુખ્ત વયના તંદુરસ્ત વ્યક્તિના લોહીમાં યુરિયાનું સામાન્ય સ્તર 7 થી 20 mg/dL (મિલિગ્રામ પ્રતિ ડેસિલિટર) ની વચ્ચે હોવું જોઈએ. ઉંમર અને લેબોરેટરી પ્રમાણે આ આંકડામાં થોડો ફેરફાર હોઈ શકે છે.

જો તમારું લેવલ 25 mg/dL થી વધારે આવે છે, તો તમારે સાવધાન થઈ જવું જોઈએ.

જો આ લેવલ સતત ઊંચું રહે, તો તે કિડની ડેમેજ (Kidney Damage) અથવા લિવરની સમસ્યા તરફ ઈશારો કરે છે.

યુરિયા વધવાના મુખ્ય કારણો

લોહીમાં યુરિયાનું પ્રમાણ વધવા પાછળ માત્ર કિડની જ જવાબદાર નથી હોતી, બીજા પણ ઘણા કારણો છે:

ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ (CKD): જ્યારે કિડની ધીમે-ધીમે કામ કરતી બંધ થાય.

ડિહાઇડ્રેશન: જો તમે ઓછું પાણી પીતા હોવ, તો પણ યુરિયા વધી શકે છે.

હાઈ પ્રોટીન ડાયટ: ખોરાકમાં પ્રોટીનનું વધુ પડતું પ્રમાણ.

ડાયાબિટીસ અને હાઈ BP: આ બંને રોગો સાયલન્ટ કિલર છે જે કિડનીને ડેમેજ કરે છે, જેના કારણે યુરિયા વધે છે.

શરીર કયા સંકેતો આપે છે? (Symptoms)

જ્યારે લોહીમાં કચરો (યુરિયા) વધી જાય, ત્યારે શરીર આ મુજબના લક્ષણો બતાવવાનું શરૂ કરે છે:

ઉબકા અને ઉલટી: સવારે ઉઠતાની સાથે જ બેચેની થવી.

ભૂખ ન લાગવી: ખોરાક પ્રત્યે અણગમો થવો અને વજન ઘટવું.

ખંજવાળ આવવી: લોહીમાં ઝેરી તત્વો વધવાથી ચામડી પર અસહ્ય ખંજવાળ આવે છે.

મોઢામાંથી વાસ આવવી: શ્વાસમાંથી પેશાબ જેવી વાસ આવવી (Ammonia Breath) એ યુરેમિયાનું ગંભીર લક્ષણ છે.

યુરેમિક ફ્રોસ્ટ: ખૂબ ગંભીર કેસમાં, પરસેવો સુકાઈ ગયા પછી ચામડી પર સફેદ પાવડર (સ્ફટિકો) જામી જાય છે.

માનસિક ગૂંચવણ: યાદશક્તિ ઓછી થવી અને સતત થાક લાગવો.

યુરિયા કંટ્રોલ કરવા શું કરવું? (Prevention & Cure)

જો રિપોર્ટમાં યુરિયા વધારે આવે તો ગભરાવાને બદલે નીચે મુજબના પગલાં ભરો:

પાણી વધારે પીવો: જો ડિહાઇડ્રેશનના કારણે યુરિયા વધ્યું હશે, તો દિવસમાં 3-4 લિટર પાણી પીવાથી કિડની (kidney)કચરો બહાર ફેંકી દેશે. (નોંધ: જો કિડની ફેલ્યોર હોય તો ડોક્ટર જેટલું કહે એટલું જ પાણી પીવું).

પ્રોટીન ઓછું કરો: લાલ માંસ, ઈંડા કે વધુ પડતા કઠોળનું સેવન થોડા સમય માટે મર્યાદિત કરો.

BP અને સુગર કંટ્રોલ: ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશરને દવા અને પરેજીથી કાબૂમાં રાખો.

મીઠું (Salt) ઘટાડો: ખોરાકમાં સોડિયમનું પ્રમાણ ઓછું કરવાથી કિડની પરનો લોડ ઘટે છે.

 મિત્રો, કિડની (kidney)એ આપણા શરીરનું ફિલ્ટર છે. જો ફિલ્ટર ચોક-અપ થઈ જશે, તો આખું શરીર ઝેરી બની જશે. વર્ષમાં એકવાર ‘Renal Function Test’ (KFT) જરૂર કરાવો. યુરિયાનું વધતું લેવલ એ સામાન્ય વાત નથી, સમયસર ચેતી જવું જ સાચી સમજદારી છે.

Disclaimer: આ લેખની માહિતી નિષ્ણાત દ્વારા સૂચવેલી કેવળ સામાન્ય જાણકારી છે. સ્વાસ્થ્યને લગતી કોઈ પણ સમસ્યા અંગે તબીબી સલાહ અવશ્ય લેવી.

આ પણ વાંચો: શિયાળામાં હદથી વધારે સીંગદાણા ન ખાશો…કિડની લિવરની હૅલ્થ પર આડ અસરો થઇ શકે છે..!

આ પણ વાંચો: શું તમારો ચહેરો પણ આવો દેખાય છે? કિડની ખરાબ હોવાના આ 4 સંકેતોને ભૂલથી પણ અવગણશો નહીં!