National News: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આચાર્ય ચાણક્યની નીતિ સાથે જોડાયેલો સંસ્કૃત શ્લોક શેર કર્યો છે. આ શ્લોકમાં ધર્મ, ધન, અનાજ, ગુરુના વચન અને ઔષધિના મહત્વને સમજાવવામાં આવ્યું છે. (Chanakya Niti) અનુસાર જીવનમાં આ પાંચેય બાબતોનું હોવું જેટલું જરૂરી છે, તેટલું જ જરૂરી છે તેમનો યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવો.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક સંસ્કૃત સుభાષિત શેર કર્યું હતું. આ શ્લોક આચાર્ય ચાણક્યની પ્રસિદ્ધ રચના (Chanakya Niti) સાથે સંબંધિત છે. શ્લોકમાં માનવ જીવનને સુખી, સુવ્યવસ્થિત અને સુરક્ષિત રાખવા માટે જરૂરી પાંચ મહત્વપૂર્ણ બાબતોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
PM મોદીએ શેર કરેલા શ્લોકમાં લખ્યું છે- “धर्मं धनं च धान्यं च गुरोर्वचनमौषधम्। सुगृहीतं च कर्तव्यमन्यथा तु न जीवति॥”
આ શ્લોકનો સરળ ભાવાર્થ એ છે કે ધર્મ, ધન, અનાજ, ગુરુનું વચન અને ઔષધિ જીવનમાં યોગ્ય રીતે સ્વીકારવા અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવો જોઈએ. જો આ વસ્તુઓનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં ન આવે તો વ્યક્તિને તેનો સંપૂર્ણ લાભ મળી શકતો નથી.
धर्मं धनं च धान्यं च गुरोर्वचनमौषधम्।
सुगृहीतं च कर्तव्यमन्यथा तु न जीवति॥ https://t.co/p846QS4tGl
— Narendra Modi (@narendramodi) November 13, 2026
PM મોદીએ શેર કરેલા શ્લોકમાં શું કહેવામાં આવ્યું છે?
(Chanakya Niti) ના આ શ્લોકમાં જીવન સાથે સંકળાયેલી પાંચ મૂળભૂત બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. તેમાં ધર્મને નૈતિક જીવન સાથે, ધનને આર્થિક સુરક્ષા સાથે, ધાન્યને જીવનનિર્વાહ સાથે, ગુરુના વચનને જ્ઞાન અને માર્ગદર્શન સાથે તથા ઔષધિને સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડવામાં આવ્યું છે.
ચાણક્યના વિચારોમાં માત્ર વસ્તુઓ પ્રાપ્ત કરવી પૂરતી નથી. વ્યક્તિએ તે વસ્તુઓનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવાની સમજ પણ વિકસાવવી જોઈએ. આ જ વાત આ શ્લોકનો મુખ્ય સાર છે.
ધર્મનો અર્થ માત્ર પૂજા-પાઠ નથી
ચાણક્ય નીતિમાં ધર્મનો અર્થ માત્ર ધાર્મિક વિધિઓ કે પૂજા-પાઠ સુધી સીમિત નથી. અહીં ધર્મનો વ્યાપ સત્ય, સદાચાર, કર્તવ્યનિષ્ઠા, સારા કર્મ અને નૈતિક મૂલ્યો સુધી વિસ્તરે છે.
વ્યક્તિ પોતાના જીવનમાં સાચા માર્ગે ચાલે, પોતાના કર્તવ્યો નિષ્ઠાપૂર્વક નિભાવે અને અન્ય લોકો સાથે યોગ્ય વર્તન કરે, તે પણ ધર્મનો જ એક ભાગ છે.
(Chanakya Niti) નો આ સંદેશ વ્યક્તિને યાદ અપાવે છે કે ભૌતિક સફળતા સાથે સારા વિચારો અને સારા આચરણનું પણ એટલું જ મહત્વ છે. ધન અને પ્રતિષ્ઠા હોવા છતાં જો જીવનમાં નૈતિકતા ન હોય તો વ્યક્તિને સાચી સફળતા મળી શકે નહીં.
ધન હોય, પરંતુ તેનો ઉપયોગ પણ સમજદારીથી થવો જોઈએ
શ્લોકમાં ધનને પણ જીવનની આવશ્યક બાબતોમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. જીવનની રોજિંદી જરૂરિયાતો પૂરી કરવા, પરિવારની જવાબદારીઓ નિભાવવા અને અણધારી પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવા માટે ધન જરૂરી છે.
ચાણક્યની વિચારધારામાં ધન કમાવા સાથે તેના સંયમિત અને યોગ્ય ઉપયોગને પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ઈમાનદારી અને મહેનતથી કમાયેલું ધન પરિવારની સુરક્ષા અને ભવિષ્યની તૈયારી માટે ઉપયોગી બની શકે છે.
આ સાથે વ્યક્તિએ પોતાની આવક અનુસાર બચત કરવાની ટેવ પણ રાખવી જોઈએ. મુશ્કેલ સમય ક્યારે આવશે તે કહી શકાય નહીં, તેથી આર્થિક રીતે સજ્જ રહેવું જીવનમાં મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
અનાજ એટલે જીવનનો આધાર
(Chanakya Niti) ના આ શ્લોકમાં ધાન્ય એટલે કે અનાજને પણ વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. અન્ન માનવ જીવનની સૌથી મૂળભૂત જરૂરિયાતોમાંથી એક છે. તેથી પરિવારની જરૂરિયાત પ્રમાણે ખાદ્ય સામગ્રીનું આયોજન અને સંગ્રહ કરવો સમજદારીભર્યું માનવામાં આવ્યું છે. Chanakya Teachings (ચાણક્યના ઉપદેશો) માં પણ જીવનની આવશ્યક જરૂરિયાતોનું મહત્વ અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવાની સમજ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
પ્રાચીન સમયમાં દુષ્કાળ, અછત અને કુદરતી આફતો જેવી પરિસ્થિતિઓ સામાન્ય હતી. આવી સ્થિતિમાં અનાજનો સંગ્રહ પરિવાર માટે જીવનરક્ષક સાબિત થઈ શકતો હતો. ચાણક્યનો આ વિચાર આજના સમયમાં પણ Food Security (ખાદ્ય સુરક્ષા) અને સંસાધનોના સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપે છે. અનાજનો બગાડ ટાળવો અને જરૂરિયાત મુજબ તેનો સંગ્રહ કરવો પણ આ વિચારનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
ગુરુના વચનમાં છુપાયેલું છે જીવનનું માર્ગદર્શન
આ શ્લોકમાં ગુરુના વચનને પણ ખૂબ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ગુરુનો અર્થ માત્ર શિક્ષક નહીં, પરંતુ જીવનમાં યોગ્ય માર્ગદર્શન આપનાર અનુભવી અને જ્ઞાની વ્યક્તિ પણ થઈ શકે છે.
સાચી સલાહ ઘણી વખત વ્યક્તિને મોટી ભૂલ કરતા અટકાવી શકે છે. મુશ્કેલ નિર્ણય લેતી વખતે અનુભવી વ્યક્તિનું માર્ગદર્શન યોગ્ય દિશા પસંદ કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
પરંતુ માત્ર સલાહ સાંભળવી પૂરતી નથી. જો સલાહ યોગ્ય હોય તો તેને જીવનમાં ઉતારવી પણ જરૂરી છે. (Chanakya Niti) નો આ વિચાર આજના ઝડપી જીવનમાં પણ એટલો જ પ્રાસંગિક છે.
ઔષધિ અને સ્વાસ્થ્યને અવગણવું નહીં
શ્લોકમાં ઔષધિનો ઉલ્લેખ કરીને સ્વાસ્થ્યના મહત્વ તરફ પણ ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું છે. વ્યક્તિ પાસે ધન, જ્ઞાન અને અન્ય તમામ સુવિધાઓ હોય, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય સારું ન હોય તો તે જીવનનો સંપૂર્ણ આનંદ માણી શકતી નથી.
બીમારી દરમિયાન યોગ્ય સારવાર મેળવવી અને જરૂરી દવાઓનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. દવાઓનું સેવન પોતાની મરજીથી કરવાને બદલે તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ પ્રમાણે કરવું જોઈએ.
ચાણક્યના આ વિચારોનો વ્યાપક સંદેશ એ છે કે સ્વાસ્થ્યને જીવનની પ્રાથમિકતાઓમાં સ્થાન આપવું જોઈએ.
14મા અધ્યાયના 19મા શ્લોકમાં જીવનનો મહત્વપૂર્ણ સંદેશ
PM મોદીએ શેર કરેલો આ શ્લોક આચાર્ય ચાણક્યની પ્રસિદ્ધ કૃતિ (Chanakya Niti) ના 14મા અધ્યાયના 19મા શ્લોક તરીકે ઉલ્લેખવામાં આવે છે. તેમાં જીવનને સુવ્યવસ્થિત રાખવા માટે જરૂરી પાંચ બાબતોનું મહત્વ સમજાવવામાં આવ્યું છે.
ધર્મ વ્યક્તિને યોગ્ય માર્ગ બતાવે છે, ધન મુશ્કેલ સમયમાં આર્થિક આધાર આપે છે, અનાજ જીવનનિર્વાહ માટે જરૂરી છે, ગુરુનું વચન યોગ્ય દિશા આપે છે અને ઔષધિ સ્વાસ્થ્યની સંભાળમાં મદદરૂપ બને છે.
આ પાંચેય બાબતો વ્યક્તિના જીવનમાં અલગ-અલગ રીતે મહત્વ ધરાવે છે. પરંતુ ચાણક્યનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે માત્ર આ વસ્તુઓ પ્રાપ્ત કરવી પૂરતી નથી; તેનો યોગ્ય ઉપયોગ અને યોગ્ય સંચાલન પણ આવડવું જોઈએ.
આજના સમયમાં પણ એટલો જ ઉપયોગી છે Chanakya Nitiનો વિચાર
સદીઓ પહેલાં આપવામાં આવેલા આ વિચારો આજના આધુનિક જીવનમાં પણ પ્રાસંગિક લાગે છે. આજના સમયમાં પણ વ્યક્તિ માટે નૈતિક મૂલ્યો, આર્થિક સ્થિરતા, પૂરતું ભોજન, યોગ્ય માર્ગદર્શન અને સારું સ્વાસ્થ્ય અત્યંત જરૂરી છે.
PM મોદીએ આ શ્લોક શેર કરીને જીવનની આ મૂળભૂત બાબતો તરફ લોકોનું ધ્યાન દોર્યું છે. (Chanakya Niti) નો આ શ્લોક આપણને એક સરળ પરંતુ ઊંડો સંદેશ આપે છે—જીવનમાં જરૂરી વસ્તુઓ મેળવવી મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેનો સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવો તેનાથી પણ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ શ્લોકનો સાર એ છે કે સારા આચરણને જીવનમાં સ્થાન આપો, ધનનો વિવેકપૂર્વક ઉપયોગ કરો, અન્નનું મહત્વ સમજો, અનુભવી વ્યક્તિઓની યોગ્ય સલાહ સ્વીકારો અને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે બેદરકાર ન બનો. આ પાંચ બાબતોનું સંતુલન જીવનને વધુ સુવ્યવસ્થિત અને સુરક્ષિત બનાવી શકે છે.
