National News : ભારતમાં વર્ષ 2027 માં પહેલીવાર સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે. સરકારે આ મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ માટે ₹11,718 કરોડનું બજેટ મંજૂર કર્યું છે. આ વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં યોજાશે અને સમગ્ર પ્રક્રિયા મોબાઇલ એપ્લિકેશન અને વેબ પોર્ટલ દ્વારા ડિજિટલ રીતે પૂર્ણ થશે.

કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે 2027 ની વસ્તી ગણતરી માટે ₹11,718 કરોડનું બજેટ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે. સમગ્ર વસ્તી ગણતરી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર હાથ ધરવામાં આવશે. પહેલો તબક્કો—હાઉસ લિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ ગણતરી—એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન થશે, જ્યારે બીજો તબક્કો—વ્યક્તિગત વસ્તી ગણતરી—ફેબ્રુઆરી 2027 માં હાથ ધરાશે.

સરકારના જણાવ્યા મુજબ દરેક ઇમારતને જીઓ-ટેગ કરવામાં આવશે અને ગણતરીની તમામ કામગીરીને Census Management & Monitoring System (CMMS) દ્વારા રીઅલ-ટાઇમમાં મોનિટર કરવામાં આવશે. લોકોને જરૂર પડે તો પોતાનું ડેટા વેબ પોર્ટલ દ્વારા સ્વયં દાખલ કરવાની સગવડ પણ મળશે.

આ ડિજિટલ મૉડલ હેઠળ પ્રથમ વાર સ્થળાંતર સંબંધિત વિગતવાર માહિતી અને 1931 પછી પહેલીવાર તમામ સમુદાયોની જાતિ આધારિત માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે. એપ્લિકેશન 16 થી વધુ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ રહેશે.

ડિજિટલ સેન્સસના ફાયદા

ડિજિટલ પદ્ધતિથી ડેટા સંગ્રહ વધુ ઝડપી અને સચોટ બનશે. પ્રારંભિક ડેટા માત્ર 10 દિવસમાં અને અંતિમ અહેવાલ 6–9 મહિનામાં મેળવી શકાય તેવી આશા છે—જે અગાઉની કાગળ આધારિત પદ્ધતિ કરતાં અનેક ગણી ઝડપી છે. ઝડપી અને ચોક્કસ ડેટા 2029 ની નવી લોકસભા બેઠક વહેંચણી, નાણાકીય ફાળવણી અને વિવિધ યોજનાઓના આયોજન માટે ઉપયોગી બનશે.

ખર્ચ અને રોજગાર અસર

ગણતરી માટે સ્ટાફ પોતાનું સ્માર્ટફોન જ વાપરશે, તેથી સરકારને નવા ટેબ્લેટ ખરીદવાની જરૂર નહીં રહે—જે ખર્ચ ઘટાડશે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા આશરે 2.4 કરોડ માનવ-દિવસની કામચલાઉ રોજગારી સર્જાશે. નબળા નેટવર્ક વિસ્તારોમાં બેકઅપ રૂપે કાગળના ફોર્મનો ઉપયોગ પણ થશે.

મુખ્ય પડકારો

ભારતનો વ્યાપક અને ડિજિટલ અસમાન વતન આ પ્રોજેક્ટ આગળ પડકાર ઉભા કરે છે. દેશની માત્ર 65% વસ્તી ઓનલાઈન હોવાના કારણે ઘણા પર્વતીય, જંગલી અને દૂરના વિસ્તારોમાં ડેટા સંગ્રહ મુશ્કેલ બની શકે છે. સાથે જ, લગભગ 30 લાખ ગણતરી કર્મચારીઓને એપ્લિકેશન પર યોગ્ય તાલીમ આપવી પડશે. ગ્રામ્ય વસ્તી, વૃદ્ધો અને સ્થળાંતરિત લોકો માટે મોબાઇલ એપનો ઉપયોગ કરવો પડકારરૂપ બની શકે છે.

ડેટા સુરક્ષાની ચિંતા

આ વખતે સ્થળાંતર અને જાતિ જેવી સંવેદનશીલ માહિતી મોબાઇલ નેટવર્ક દ્વારા પ્રસરશે, તેથી સાયબર સુરક્ષા અને ડેટા ગોપનીયતા સરકાર માટે સૌથી મહત્ત્વનો મુદ્દો રહેશે.

આ પણ વાંચો: દિલ્હીમાં આજે કોંગ્રેસનું OBC સંમેલન યોજાશે, જાતિ વસ્તી ગણતરીના મુદ્દા પર પાર્ટી કેન્દ્રને ઘેરવાની તૈયારી કરી રહી છે; રાહુલ-ખડગે પણ સામેલ!

આ પણ વાંચો: કેન્દ્રએ 2027 માં વસ્તી ગણતરી કરવા માટે જાહેરનામું બહાર પાડ્યું, જાણો શું હશે પ્રક્રિયા

આ પણ વાંચો: ભારતમાં જાતિગત વસ્તી ગણતરી કેવી રીતે થશે? 46 લાખથી વધુ જાતિ ધરાવતો દેશ…