World News: અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર કરાયેલા હુમલાઓ બાદ ચાબહાર પોર્ટ (Chabahar Port)ની કામગીરી પ્રભાવિત થઈ છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત સંચાલિત શાહિદ બેહેશ્તિ ટર્મિનલ સુરક્ષિત છે, છતાં સમગ્ર બંદરની કામગીરી ધીમી પડી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ભારતની ચાબહારમાં હાજરી નબળી પડશે તો અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા, રશિયા અને યુરોપ સુધીની ભારતની વ્યૂહાત્મક અને વેપારિક પહોંચને મોટો ફટકો પડી શકે છે. સાથે જ આ સ્થિતિ ચીન માટે પોતાનો પ્રભાવ વધારવાની તક બની શકે છે.
Chabahar Port: ભારત માટે કેમ છે સૌથી મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક બંદર?
વર્ષ 2003માં પાકિસ્તાને ભારતીય માલને પોતાના માર્ગે અફઘાનિસ્તાન મોકલવાની મંજૂરી ન આપતા ભારતે ઈરાનના ચાબહાર બંદરનો વિકાસ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ત્યારબાદ ભારતે અફઘાનિસ્તાનમાં ઝરાંજથી ડેલારામ સુધી 218 કિલોમીટર લાંબો હાઈવે પણ બનાવ્યો, જે અફઘાનિસ્તાનની રિંગ રોડ સાથે જોડાય છે.
આ માર્ગના કારણે ભારતને પાકિસ્તાન પર નિર્ભર રહ્યા વગર અફઘાનિસ્તાન તેમજ મધ્ય એશિયાના પાંચ ભૂમિબંધ દેશો સુધી વેપાર કરવાની વૈકલ્પિક સુવિધા મળી હતી. તેથી ચાબહાર પોર્ટ (Chabahar Port) માત્ર વેપાર માટે નહીં પરંતુ ભારતની વ્યૂહાત્મક નીતિનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ગયો છે.
INSTC અને મધ્ય એશિયા સુધી વેપારનું પ્રવેશદ્વાર
ભારતની યોજના ચાબહારને કેન્દ્ર બનાવી ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા, રશિયા અને યુરોપ સુધી વેપાર વધારવાની હતી. આ માટે ભારતે ઇન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર (INSTC) પર પણ કામ શરૂ કર્યું હતું.
આ કોરિડોર દ્વારા ભારતીય માલ ઓછા સમય અને ઓછા ખર્ચે યુરોપ સુધી પહોંચાડી શકાય તેવી યોજના હતી. જોકે, ઈરાન પર અમેરિકાના પ્રતિબંધો અને દબાણને કારણે ભારતે ચાબહાર સાથે જોડાયેલી કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ મર્યાદિત કરી દીધી હતી.
ગ્વાદર બંદર સામે ભારતનું વ્યૂહાત્મક સંતુલન
ચાબહાર બંદરનું સૌથી મોટું વ્યૂહાત્મક મહત્વ એ છે કે તે પાકિસ્તાનના ગ્વાદર બંદરથી લગભગ 210 કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. ગ્વાદર પોર્ટ (Gwadar Port) ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર (CPEC)નું મુખ્ય કેન્દ્ર છે અને ચીન માટે તેનું વિશેષ મહત્વ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ભારત ચાબહાર પ્રોજેક્ટમાં પોતાની હાજરી ઘટાડશે તો ચીનને અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા અને અરબ સાગર વિસ્તારમાં વધુ મજબૂત સ્થિતિ બનાવવાનો મોકો મળી શકે છે. આથી ભારત માટે આ માત્ર વેપાર નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક સંતુલનનો પણ પ્રશ્ન છે.
આ પણ વાંચો:અમેરિકાના હુમલાથી ચાબહાર બંદર પર સંકટ, ભારતની વ્યૂહાત્મક યોજનાઓને ફટકો; પાકિસ્તાન કેમ ખુશ છે?
આ પણ વાંચો:અમેરિકાએ ચાબહાર બંદર સહિત 90 સ્થળો પર બોમ્બમારો કર્યો, 3 લોકોના મોત; ઈરાને બદલો લીધો
આ પણ વાંચો:ભારત અને ઇરાન વચ્ચે ચાબહાર પોર્ટ મામલે આજે થશે મહત્વનો નિર્ણય, પ્રથમ વખત કરશે ભારત પોર્ટનું સંચાલન
