Crude oil price Update: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં થયેલા ઉછાળાએ ભારતની ચિંતા વધારી છે. ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ તાજેતરમાં 108 ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટી પાર કરી ગયો હતો અને ત્યારબાદ થોડો ઘટાડો થયો હોવા છતાં હજુ પણ 100 ડોલરની ઉપર છે. ભારત પોતાની કાચા તેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે, તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં દરેક વધારો સીધી રીતે દેશના આયાત બિલ પર અસર કરે છે.
એક ડોલરનો વધારો એટલે મોટો વધારાનો ખર્ચ
કાચા તેલના ભાવમાં(Crude oil price) પ્રતિ બેરલ 1 ડોલરનો વધારો થાય તો ભારતના વાર્ષિક આયાત બિલમાં અંદાજે 18 હજાર કરોડ રૂપિયાનો વધારો થઈ શકે છે. દૈનિક ધોરણે પણ આ અસર લાખો ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. તાજેતરના સમયમાં ઇન્ડિયન બાસ્કેટની કિંમત પણ નોંધપાત્ર ઊંચાઈએ પહોંચી હતી. આ સ્થિતિમાં ભારત માટે માત્ર ક્રૂડની ઉપલબ્ધતા જ નહીં, પરંતુ તેને ખરીદવા અને ભારત સુધી પહોંચાડવાનો કુલ ખર્ચ પણ મહત્વનો બની ગયો છે.
સાઉદી અને રશિયા તરફથી પડકાર
ભારતના મહત્વના તેલ સપ્લાયર્સમાં સાઉદી અરેબિયા(Crude oil price) અને રશિયાનો સમાવેશ થાય છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને હૂતી હુમલાઓને કારણે ઊર્જા સપ્લાય ચેઇન પર દબાણ વધ્યું છે. સાઉદી અરેબિયાની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુમલાની આશંકા અને સપ્લાયમાં ફેરફારને કારણે બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે. બીજી તરફ રશિયન ક્રૂડ ભારત માટે લાંબા સમયથી મહત્વપૂર્ણ સપ્લાય સ્ત્રોત રહ્યું છે. પરંતુ શિપિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોના કારણે રશિયન તેલની ખરીદી પણ વધુ જટિલ બની રહી છે.
રશિયન તેલ માટે ભારત-ચીન વચ્ચે સ્પર્ધા
ચીનની રિફાઇનરીઓ ફરીથી કાચા તેલની(Crude oil price) ખરીદી વધારી રહી હોવાથી રશિયન ક્રૂડ માટે ભારત અને ચીન વચ્ચે સ્પર્ધા વધી શકે છે. અગાઉ ભારતીય રિફાઇનરોને રશિયન તેલ પર મળતું ડિસ્કાઉન્ટ હવે ઘટતું અથવા સમાપ્ત થતું જોવા મળી રહ્યું છે. આનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે ભારતને રશિયા પાસેથી પૂરતું તેલ મળી રહે, પરંતુ તેના માટે અગાઉની સરખામણીમાં વધુ કિંમત ચૂકવવી પડે. કાચા તેલની કિંમત સાથે શિપિંગ ખર્ચ પણ મહત્વનો પડકાર બની રહ્યો છે. બ્લેક સી વિસ્તારમાં પ્રતિ બેરલ ફ્રેટ લગભગ 20 ડોલર અને બાલ્ટિક વિસ્તારમાં લગભગ 13 ડોલર સુધી હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. શિપિંગ જોખમ વધે તો વીમા અને પરિવહન ખર્ચ પણ વધી શકે છે.
અમેરિકાના નવા કાયદાથી પણ પડકાર
આ દરમિયાન અમેરિકામાં રશિયન તેલ(Crude oil price) ખરીદતા દેશો સામે વધારાના ટેરિફનો માર્ગ ખોલતો કાયદો પસાર થયો છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 18 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સંબંધિત કાયદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. કાયદા હેઠળ રશિયન તેલ અને ગેસ ખરીદતા મોટા આયાતકાર દેશો પર 100 ટકા સુધીના ટેરિફ લાદવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. જોકે, તેનો અર્થ એ નથી કે ભારત પર આપમેળે 100 ટકા ટેરિફ લાગુ થઈ ગયો છે.
ભારત સામે હવે શું વિકલ્પ?
ભારત પાસે રશિયા સિવાય સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક, UAE, અમેરિકા, બ્રાઝિલ અને અન્ય દેશોમાંથી ક્રૂડ(Crude oil price) ખરીદવાના વિકલ્પો છે. પરંતુ રશિયન તેલને અન્ય સપ્લાયરથી બદલવું સરળ નથી. રિફાઇનરી માટે ક્રૂડની ગુણવત્તા, પ્લાન્ટ સાથે તેની સુસંગતતા, શિપિંગ, વીમો અને ડિલિવરી ખર્ચ જેવા અનેક મુદ્દા ધ્યાનમાં લેવા પડે છે. એટલે હાલ ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર માત્ર તેલની અછત નહીં, પરંતુ ક્રૂડની વધતી કિંમત, શિપિંગ ખર્ચ અને આયાતની કુલ ‘લૅન્ડેડ કોસ્ટ’ છે. જો આ ખર્ચ લાંબા સમય સુધી ઊંચો રહે તો આયાત બિલ, રૂપિયો, મોંઘવારી અને ઇંધણ બજાર પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
