New Delhi News : ગલ્ફ વિસ્તારમાં ઊર્જા સ્થાપનો પર ઈરાનના હુમલાઓ પછી 19 માર્ચે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ(Crude Oil) અને કુદરતી ગેસના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ લગભગ બમણો થઈને $146 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે.
આ પરિસ્થિતિને કારણે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં 10 થી 15 રૂપિયાનો વધારો થઈ શકે છે.
Crude Oil ના મુખ્ય બેન્ચમાર્ક
વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઇલ(Crude Oil)ના ભાવ ત્રણ મુખ્ય બેન્ચમાર્ક પર આધારિત હોય છે:
-
બ્રેન્ટ ક્રૂડ – ઉત્તર સમુદ્રમાંથી મળતું તેલ, વૈશ્વિક વેપારનો મોટો ભાગ તેના પર આધારિત
-
WTI (વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ) – અમેરિકામાં ઉત્પાદન થતું, વધુ શુદ્ધ
-
OPEC બાસ્કેટ – OPEC દેશોના વિવિધ તેલનું સરેરાશ મિશ્રણ
ભારત વિવિધ દેશોથી તેલ ખરીદી “ઇન્ડિયન બાસ્કેટ” તરીકે સરેરાશ કિંમત નક્કી કરે છે.
ભારત પર મુખ્ય અસર
ભારત તેની 85% તેલ અને 50%થી વધુ ગેસની જરૂરિયાત આયાત કરે છે, એટલે વૈશ્વિક ભાવમાં ફેરફાર સીધો અસર કરે છે.
1. ઈંધણ મોંઘું થઈ શકે
-
બ્રેન્ટ ક્રૂડ $73 થી વધીને $114 સુધી પહોંચી ગયું છે
-
તેલ કંપનીઓ માટે હાલના ભાવે વેચવું મુશ્કેલ
-
આગામી સમયમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસના ભાવમાં વધારો શક્ય
2. ખાવા-પીવાના ખર્ચમાં વધારો
-
ડીઝલ મોંઘું → ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ વધશે
-
ફળ, શાકભાજી, અનાજ મોંઘા થશે
-
પેઇન્ટ, પ્લાસ્ટિક, ખાતર અને દવાઓ પર પણ અસર
યુરોપમાં ગેસના ભાવમાં ઉછાળો
-
ડચ TTF ગેસ બેન્ચમાર્ક લગભગ 30% સુધી વધ્યો
-
હાલમાં આશરે 63 યુરો આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે
-
યુકેમાં ગેસના ભાવમાં યુદ્ધ પછી 140% સુધી વધારો નોંધાયો
ભાવ વધારાના મુખ્ય કારણો
1. કતારનો રાસ લાફાન પ્લાન્ટ બંધ
-
ઈરાની હુમલાથી વિશ્વનો મોટો LNG હબ બંધ
-
વૈશ્વિક પુરવઠાના લગભગ 20% પર અસર
2. હોર્મુઝ જળમાર્ગ જોખમમાં
-
પર્સિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડતો મહત્વનો માર્ગ
-
વિશ્વના 20% તેલનું પરિવહન અહીંથી થાય છે
-
જોખમને કારણે ટેન્કર અવરજવર ઘટી
જો હાલની પરિસ્થિતિ ચાલુ રહેશે, તો ભારતમાં ઈંધણ, ગેસ અને દૈનિક વપરાશની વસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા છે, જે સીધી રીતે સામાન્ય લોકોના બજેટ પર અસર કરશે.
