Dharam Swatantrata Bill 2026 : શુક્રવારે મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભામાં “ધર્મ સ્વતંત્રતા બિલ, 2026” (Dharam Swatantrata Bill 2026) રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. રાજ્યમાં ગેરકાયદેસર અને સામૂહિક ધાર્મિક પરિવર્તનની વધતી જતી ઘટનાઓને રોકવાના હેતુથી પ્રસ્તાવિત કાયદામાં એવી જોગવાઈઓ છે જે તાજેતરના વર્ષોમાં અન્ય રાજ્યો દ્વારા ઘડવામાં આવેલા ધર્માંતરણ વિરોધી કાયદાઓ કરતાં વધુ કડક અને વ્યાપક છે. જો તે પસાર થાય છે, તો મહારાષ્ટ્ર ધાર્મિક પરિવર્તનને નિયંત્રિત કરનાર દેશનું 10મું રાજ્ય બનશે. ઝારખંડ, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, હરિયાણા, કર્ણાટક અને રાજસ્થાન પહેલાથી જ આવા કાયદા ઘડી ચૂક્યા છે.
બાળકના ધર્મ અને અધિકારોને લગતા મહત્વપૂર્ણ નિયમો
આ બિલ (Dharam Swatantrata Bill 2026)નું સૌથી અનોખું પાસું છે, જે તેને અન્ય રાજ્યોના કાયદાઓથી અલગ બનાવે છે.
બાળકનો ધર્મ : જો કોઈ લગ્ન ગેરકાયદેસર ધર્માંતરણ (Dharam Swatantrata Bill 2026) દ્વારા થયા હોય, તો તે લગ્નથી જન્મેલા બાળકનો ધર્મ લગ્ન પહેલાં તેની માતાના ધર્મ જેવો જ માનવામાં આવશે.
વારસો અને ભરણપોષણ : ધાર્મિક જોડાણને ધ્યાનમાં લીધા વિના, બાળકને માતાપિતા બંનેની મિલકત વારસામાં મેળવવાનો કાનૂની અધિકાર રહેશે. વધુમાં, બાળક ભારતીય દંડ સંહિતા (BNSS) ની કલમ 144 હેઠળ ભરણપોષણ માટે હકદાર રહેશે.
કસ્ટડી : જ્યાં સુધી કોર્ટ અન્યથા નિર્દેશ ન આપે, ત્યાં સુધી બાળકનો કસ્ટડી માતા પાસે રહેશે.
Dharam Swatantrata Bill 2026: ધર્માંતરણ માટેની કાનૂની પ્રક્રિયા
એક અહેવાલ મુજબ, ધર્મ પરિવર્તન કરવા માંગતા કોઈપણ વ્યક્તિએ હવે કડક પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે. જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટને ઓછામાં ઓછા 60 દિવસ અગાઉ લેખિત નોટિસ સુપરત કરવી પડશે, જેમાં ઉંમર, વ્યવસાય, વર્તમાન ધર્મ અને ધર્મ પરિવર્તન કરાવવાના ધર્મની વિગતો આપવામાં આવશે. નોટિસ મળ્યા પછી, જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા પોલીસ તપાસ કરશે કે શું ધર્મ પરિવર્તન સ્વૈચ્છિક હતું કે બળજબરી કે છેતરપિંડીને કારણે. ધર્મ પરિવર્તન પછી, ધર્મ પરિવર્તન કરનાર વ્યક્તિ અને સમારંભનું આયોજન કરતી સંસ્થા બંનેએ 60 દિવસની અંદર જિલ્લા વહીવટીતંત્રને એક ઘોષણાપત્ર સબમિટ કરવું પડશે. આમ કરવામાં નિષ્ફળતાથી ધર્મ પરિવર્તન અમાન્ય થઈ શકે છે.
‘ગેરકાયદેસર’ ધર્માંતરણ અને ‘પ્રેરણા’ ની નવી અને વ્યાપક વ્યાખ્યા
આ બિલ (Dharam Swatantrata Bill 2026) પ્રલોભન, છેતરપિંડી, બળજબરી અથવા લગ્નના ખોટા વચન દ્વારા ધર્માંતરણને ગેરકાયદેસર બનાવે છે. આ વ્યાખ્યાનો નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે તેમાં ફક્ત પૈસા, નોકરીઓ, મફત શિક્ષણ અથવા દૈવી ચમત્કારો જ નહીં, પણ એક ધર્મ પર શ્રેષ્ઠતાના દાવાઓ અથવા બીજા ધર્મના રિવાજોનું રાક્ષસીકરણ પણ શામેલ છે. આમાં દૈવી ક્રોધની ધમકીઓ, સામાજિક બહિષ્કાર, જીવન અને સંપત્તિ માટે ધમકીઓ, અથવા કોઈપણ પ્રકારના શારીરિક અથવા માનસિક દબાણનો સમાવેશ થાય છે. કોઈની ધાર્મિક ઓળખ છુપાવીને અથવા છેતરપિંડી દ્વારા લગ્ન ગેરકાયદેસર રહેશે. ફક્ત ધર્માંતરણના હેતુ માટે કરાયેલા લગ્નને કોર્ટ દ્વારા રદબાતલ જાહેર કરી શકાય છે.
કડક સજા અને દંડની જોગવાઈઓ
આ ગુનો કોગ્નિઝેબલ અને બિન-જામીનપાત્ર હશે, જેની તપાસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટર અથવા તેનાથી ઉપરના રેન્કના અધિકારી દ્વારા કરવામાં આવશે.
સામાન્ય કેસો : 7 વર્ષ સુધીની કેદ અને 1 લાખ રૂપિયાનો દંડ.
નબળા વર્ગો (મહિલાઓ, સગીરો, SC/ST): જો તેમના દ્વારા ધર્માંતરણ કરવામાં આવે છે, તો દંડ વધીને 5 લાખ રૂપિયા થશે.
સામૂહિક ધર્માંતરણ : બે કે તેથી વધુ લોકોનું એકસાથે ધર્માંતરણ કરવા બદલ 7 વર્ષની જેલ અને 5 લાખ રૂપિયાનો દંડ.
વારંવાર ગુનેગારોને 10 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹700,000 સુધીના દંડની સજા થઈ શકે છે. કોઈપણ સંસ્થા સંડોવાયેલી જોવા મળશે તો તેનું રજીસ્ટ્રેશન રદ થઈ શકે છે અને સરકારી ભંડોળ સ્થગિત થઈ શકે છે.
ફરિયાદ કોણ નોંધાવી શકે? ધર્માંતરણ કરનાર વ્યક્તિ, તેમના માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન અથવા લોહીના સંબંધ, લગ્ન અથવા દત્તક લેવાથી સંબંધિત કોઈપણ સંબંધી FIR નોંધાવી શકે છે. પોલીસ કેસનું સ્વતઃ સંજ્ઞાન પણ લઈ શકે છે.
બળજબરી કે પ્રલોભન વિના, ધર્માંતરણ સ્વૈચ્છિક હતું તે સાબિત કરવાની જવાબદારી તે વ્યક્તિ અથવા એન્ટિટી પર રહે છે જેણે ધર્માંતરણને સરળ બનાવ્યું હતું. આ બિલ પીડિતોના પુનર્વસન અને રક્ષણની પણ જોગવાઈ કરે છે.
આ પણ વાંચો:ગેરકાયદે ધર્માંતરણ મામલે મોટી કાર્યવાહી, સરકારી સ્કૂલના આચાર્ય રામજી ચૌધરી સસ્પેન્ડ
આ પણ વાંચો:ધર્માંતરણ અને હિંદુઓની ઘટતી સંખ્યાને લઈ નીતિન પટેલે ધોકો પછાડ્યો
આ પણ વાંચો:સુરતમાં ધર્માંતરણનો પર્દાફાશ: આર્થિક લાલચની જાળમાંથી હિન્દુ યુવાનોની ઘરવાપસી
