New Delhi News : ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની તાજેતરની લડાઈમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કરતા યુએસ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વાન્સે 9 મેના રોજ કહ્યું હતું કે ‘અમે યુદ્ધની વચ્ચે હસ્તક્ષેપ કરવાના નથી, આ મૂળભૂત રીતે અમારું કામ નથી.’ વાન્સનું નિવેદન ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની નીતિઓ સાથે સુસંગત હતું જ્યાં ટ્રમ્પ અન્ય દેશોની સમસ્યાઓથી શક્ય તેટલું અંતર જાળવવામાં માને છે.

પછી એવું શું બન્યું કે માત્ર 24 કલાક પછી અમેરિકાને દક્ષિણ એશિયામાં કંઈક અપ્રિય ઘટના બનવાનો ડર લાગવા લાગ્યો. આ પછી, વોશિંગ્ટનથી ઇસ્લામાબાદ અને દિલ્હી સુધી રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓ અચાનક વધી ગઈ. ભારત, પાકિસ્તાન અને અમેરિકા – ત્રણ દેશોની રાજધાનીઓમાં ફોનની ઘંટડીઓ વાગવા લાગી.

અમેરિકન અખબાર ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સે આ અંગે એક વિગતવાર અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો છે. NYT એ તેના અહેવાલમાં લખ્યું છે કે ઉપરાષ્ટ્રપતિ વાન્સ અને વિદેશ પ્રધાન માર્કો રુબિયો એ જ દુર્ઘટના વિશે ચિંતિત હતા જે વિશે 25 વર્ષ પહેલાં યુએસ રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટન ચિંતિત હતા. જ્યારે કારગિલ ઘૂસણખોરી દરમિયાન ભારત અને પાકિસ્તાનની સેનાઓ સામસામે આવી ગઈ હતી.

બંને પડોશીઓ વચ્ચેનું યુદ્ધ પરમાણુ હુમલાનું સ્વરૂપ લઈ શકે છે તેવો ભય હતો.૨૨ એપ્રિલના રોજ પહેલગામમાં આતંકવાદીઓ દ્વારા ૨૬ નિર્દોષ પ્રવાસીઓની હત્યા બાદ, ૭ મેના રોજ ભારતની બદલો લેવાની કાર્યવાહીથી આ યુદ્ધ ફરીથી પરમાણુ હથિયાર બનવાનો ભય ઉભો થયો હતો. ભારતની મિસાઇલો પાકિસ્તાનના નૂર ખાન એર બેઝ પર પહોંચી ત્યારે અમેરિકાની ચિંતા વધુ વધી ગઈ. પાકિસ્તાનના પરમાણુ શસ્ત્રોની દેખરેખ રાખતું મુખ્ય મથક નૂર ખાન એર બેઝ પાસે આવેલું છે.

NYT અનુસાર, વાન્સ અને રુબિયોને પગલાં લેવા માટે પ્રેરિત કરનાર એ હતું કે પાકિસ્તાની અને ભારતીય વાયુસેના વચ્ચે ગંભીર ડોગફાઇટ શરૂ થઈ ગઈ હતી. ભારતની તાકાત ચકાસવા માટે પાકિસ્તાને ભારતીય હવાઈ ક્ષેત્રમાં 300 થી 400 ડ્રોન મોકલ્યા હતા. પરંતુ ચિંતાનું સૌથી મોટું કારણ શુક્રવારે મોડી રાત્રે બન્યું, જ્યારે પાકિસ્તાનના રાવલપિંડીમાં નૂર ખાન એર બેઝ પર વિસ્ફોટ થયા, જે ઇસ્લામાબાદને અડીને આવેલા લશ્કરી બેઝ શહેર છે. નૂર ખાન એર બેઝથી ઇસ્લામાબાદનું અંતર ફક્ત 10 થી 15 કિલોમીટર છે. સુપરસોનિક મિસાઇલ આ અંતર 3 થી 4 અથવા 4 થી 5 સેકન્ડમાં કાપી શકે છે.

નૂર ખાન એર બેઝ પાકિસ્તાનનું એક મહત્વપૂર્ણ લશ્કરી મથક છે. આ પાકિસ્તાન આર્મીનું કેન્દ્રીય પરિવહન કેન્દ્ર છે. અહીંથી પાકિસ્તાની વિમાનો હવામાં ઇંધણ ભરે છે. આ કેન્દ્ર પાકિસ્તાની ફાઇટર વિમાનોને ઉડવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત, ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે આ કેન્દ્ર પાકિસ્તાનના સ્ટ્રેટેજિક પ્લાન ડિવિઝનના મુખ્યાલયથી થોડા જ અંતરે છે. સ્ટ્રેટેજિક પ્લાન્સ ડિવિઝન એ પાકિસ્તાનનું એકમ છે જે દેશના પરમાણુ શસ્ત્રાગારની દેખરેખ અને રક્ષણ કરે છે. પાકિસ્તાનના પરમાણુ શસ્ત્રાગારમાં આશરે ૧૭૦ કે તેથી વધુ પરમાણુ બોમ્બ હોવાનું માનવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે આ શસ્ત્રો સમગ્ર દેશમાં ફેલાયેલા છે.

પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો ભય એ છે કે તેની પરમાણુ કમાન્ડ ઓથોરિટીનો નાશ થશે, એમ દેશના પરમાણુ કાર્યક્રમથી લાંબા સમયથી પરિચિત રહેલા એક ભૂતપૂર્વ યુએસ અધિકારીએ શનિવારે જણાવ્યું હતું. આ ભૂતપૂર્વ યુએસ અધિકારીએ NYT ને જણાવ્યું હતું કે નૂર ખાન એરબેઝ પર ભારતના મિસાઇલ હુમલાને ભારત પણ આવું જ કરી શકે છે તેવી ચેતવણી તરીકે અર્થઘટન કરવામાં આવ્યું હોઈ શકે છે.

આનો અર્થ એ થયો કે નૂર ખાન એર બેઝ પર ભારતના હુમલાનો અર્થ એ થયો કે ભારત પાસે પાકિસ્તાનના પરમાણુ કમાન્ડ ઓથોરિટીનો નાશ કરવાની ક્ષમતા છે. તમને જણાવી દઈએ કે શનિવારે ભારતે પાકિસ્તાન સામે બદલો લીધો અને તેના ઘણા એરબેઝને નિશાન બનાવીને તેનો નાશ કર્યો.

એ સ્પષ્ટ નથી કે યુએસ ગુપ્તચર એજન્સીઓએ સંઘર્ષમાં ઝડપથી વધારો અને સંભવિત પરમાણુ હુમલા તરફ ઈશારો કર્યો હતો કે નહીં. પરમાણુ શબ્દનો સૌથી સ્પષ્ટ સંકેત પાકિસ્તાન તરફથી આવ્યો, ઓછામાં ઓછું જાહેરમાં, જ્યારે, પાકિસ્તાનના સ્થાનિક મીડિયા અનુસાર, વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે નેશનલ કમાન્ડ ઓથોરિટીની બેઠક બોલાવી. નેશનલ કમાન્ડ ઓથોરિટી એક નાનું જૂથ છે જે પરમાણુ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કેવી રીતે અને ક્યારે કરવો તે નક્કી કરે છે.

2000 માં સ્થપાયેલ નેશનલ કમાન્ડ ઓથોરિટીનું નેતૃત્વ નામાંકિત રીતે વડા પ્રધાન દ્વારા કરવામાં આવે છે અને તેમાં વરિષ્ઠ સરકારી મંત્રીઓ અને લશ્કરી વડાઓનો સમાવેશ થાય છે. પરંતુ વાસ્તવમાં, આ જૂથ પાછળની વાસ્તવિક શક્તિ આર્મી ચીફ જનરલ સૈયદ અસીમ મુનીર છે.જોકે, પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફે નેશનલ કમાન્ડ ઓથોરિટીની બેઠક થઈ હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

યુદ્ધવિરામની જાહેરાત પહેલાં શનિવારે પાકિસ્તાની ટેલિવિઝન પર બોલતા, તેમણે પરમાણુ વિકલ્પ સ્વીકાર્યો પરંતુ કહ્યું: “આપણે તેને ખૂબ જ દૂરની શક્યતા તરીકે જોવું જોઈએ; આપણે તેની ચર્ચા પણ ન કરવી જોઈએ.”NYT અનુસાર, ભારતના જવાબી હુમલા પછી, ઉભરતી પરિસ્થિતિ પર યુએસ સંરક્ષણ મંત્રાલય પેન્ટાગોનમાં ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. અને શુક્રવાર સવાર સુધીમાં, વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટપણે નક્કી કરી લીધું હતું કે ઇસ્લામાબાદ અને દિલ્હીના અધિકારીઓને થોડા જાહેર નિવેદનો અને થોડા ફોન કોલ પૂરતા નથી. અહીં, સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતના હસ્તક્ષેપની કોઈ ખાસ અસર થઈ નહીં.

ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેના તેમના ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન, વાન્સે એમ પણ કહ્યું કે જ્યારે બે પરમાણુ શક્તિઓ ટકરાય છે ત્યારે આપણે ચિંતા કરીએ છીએ. તેમણે વધુમાં કહ્યું, “આપણે જે કરી શકીએ છીએ તે એ છે કે આ દેશોને તણાવ થોડો ઓછો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરીએ.”જાહેરમાં બોલવા માટે અધિકૃત ન હોય તેવા વિકાસથી પરિચિત એક વ્યક્તિના જણાવ્યા અનુસાર, જેડી વાન્સના ઇન્ટરવ્યુથી વહીવટીતંત્રમાં ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી થઈ હતી કે સંઘર્ષ નિયંત્રણ બહાર જઈ શકે છે.

આ પછી, ટ્રમ્પ અધિકારીઓ, જેઓ શરૂઆતમાં અનિચ્છા ધરાવતા હતા, તેમણે દક્ષિણ એશિયામાં હસ્તક્ષેપ કર્યો. કારણ કે ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સે કહ્યું કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ અમેરિકાની સમસ્યા નથી, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને ચિંતા થઈ કે પરિસ્થિતિ નિયંત્રણ બહાર જઈ શકે છે.તમને જણાવી દઈએ કે 7 મેના રોજ ભારત દ્વારા પાકિસ્તાન પર કરવામાં આવેલા વળતા હુમલા બાદ, 10 મેના રોજ સાંજે 5 વાગ્યે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા કરવામાં આવેલી જાહેરાત બાદ ભારત અને પાકિસ્તાને યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી છે.

દરમિયાન, સીએનએન અનુસાર, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે શુક્રવારે સવારે અમેરિકાને “ખતરનાક ગુપ્ત માહિતી” મળી હતી . જોકે તેમણે ગુપ્ત માહિતીની સંવેદનશીલતાને કારણે તેનું સ્વરૂપ જાહેર કર્યું નથી, પરંતુ અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેનાથી ટોચના યુએસ નેતૃત્વને તાત્કાલિક પગલાં લેવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવ્યા. આ કાર્યમાં વાન્સ, વચગાળાના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અને રાજ્ય સચિવ માર્કો રુબિયો અને વ્હાઇટ હાઉસના ચીફ ઓફ સ્ટાફ સુઝી વિલ્સનો સમાવેશ થતો હતો. એનએન અનુસાર, વાન્સે પીએમ મોદીને ફોન કરતા પહેલા યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને માહિતી આપી હતી.

ફોન કોલ દરમિયાન, વેન્સે પીએમને અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં “તણાવમાં નાટકીય વધારો થવાની ઉચ્ચ સંભાવના” અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાનું માનવું હતું કે બે પરમાણુ સશસ્ત્ર પાડોશી દેશો વચ્ચે કોઈ વાતચીત થઈ નથી. આ સમયગાળા દરમિયાન, અમેરિકાએ વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવામાં પોતાની ભૂમિકાને આવશ્યક માન્યું.

આ વાન્સ માટે અચાનક પરિવર્તન હતું. જેમણે થોડા દિવસો પહેલા જ કહ્યું હતું કે અમેરિકા એવા યુદ્ધમાં સામેલ થવાનું નથી જે “મૂળભૂત રીતે અમારો કોઈ વ્યવસાય નથી.” પરંતુ શનિવારે, વાન્સે પીએમ મોદીને પાકિસ્તાનનો સીધો સંપર્ક કરવા અને “તણાવ ઓછો કરવા માટેના વિકલ્પો પર વિચાર કરવા” વિનંતી કરી.

માર્કો રુબિયો અને અન્ય વિદેશ વિભાગના અધિકારીઓએ નવી દિલ્હી અને ઇસ્લામાબાદમાં તેમના સમકક્ષોને પણ ફોન કર્યા. જોકે, રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર આ વાટાઘાટોનો ભાગ નહોતું અને તેની ભૂમિકા બંને દેશો વચ્ચેની વાટાઘાટોને સરળ બનાવવા સુધી મર્યાદિત હતી.

આ પણ વાંચો:ભારત-પાક.નાં તણાવ વચ્ચે ગુજરાતમાં નમો ભારત રેપિડ રેલ રદ કરાઈ

આ પણ વાંચો:ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધવિરામ પર વિશ્વભરનાં દેશોએ શું કહ્યું? બાંગ્લાદેશે શું પ્રતિક્રિયા આપી

આ પણ વાંચો:ભારતે સલાલ ડેમનાં 5 દરવાજા ખોલ્યા, પાક.માં પૂરની સ્થિતિ સર્જાઈ