Mantavya Vishesh: છેલ્લા થોડા દિવસથી તમે સતત બૂમો સાંભળી હશે. ક્યાંક ખેડૂત વીજળી માટે રાહ (Gujarat Power Crisis) જોઈ રહ્યો છે, તો ક્યાંક ઉદ્યોગોમાં મશીનો બંધ રાખવાની નોબત આવી છે. ગામડાંમાં સાંજ પડતાં જ લાઇટ ડૂલ થઈ જાય છે. પણ સવાલ એ છે કે ના પવન છે, ના વરસાદ, તો પછી વીજળી જાય છે કેમ? ઓક્ટોબર અડધો પૂરો થઈ ગયો, છતાં ગરમી ઓછી થતી નથી અને રાત્રે પણ AC ચલાવવું પડે છે. તો શું આ માત્ર ગરમીનો ખેલ છે કે પછી અલ નીનો, વરસાદ અને વીજળીના ઉત્પાદન (Gujarat Electricity Shortage) વચ્ચે કોઈ કનેક્શન છે?
Gujarat Power Crisis: ગુજરાતમાં વીજળીની માંગ રેકોર્ડ સ્તરે, ક્યાં થશે લોડશેડિંગ?
ગુજરાતમાં વીજળીની માગે રેકોર્ડ તોડ્યો છે. 17 ઑક્ટોબરના અહેવાલો મુજબ, રાજ્યમાં વીજળીની પીક ડિમાન્ડ 29,822 મેગાવોટ સુધી પહોંચી હતી. બીજી તરફ, 30 સપ્ટેમ્બર સુધી ગુજરાતમાં 810.32 મિલીમીટર વરસાદ નોંધાયો હતો, જે સામાન્ય મોસમી વરસાદના આશરે 89.16 ટકા હતો. જોકે, આખા રાજ્યમાં વરસાદની સ્થિતિ એકસરખી નહોતી. કેટલાક વિસ્તારોમાં ઓછા વરસાદને કારણે ખેતી માટે સિંચાઈની જરૂરિયાત વધી શકે છે, જેના કારણે વીજળીના પંપનો વપરાશ પણ વધે છે.
હવે વાત કરીએ અલ નીનોની. પ્રશાંત મહાસાગરના પાણીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધે ત્યારે હવામાનની વૈશ્વિક પેટર્નમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેની અસર ભારતના ચોમાસા પર પણ પડી શકે છે, જોકે દરેક વખતે વરસાદ ઓછો જ પડે એવું નથી. બીજી તરફ, અસામાન્ય ગરમીને કારણે ઘરો અને ઓફિસોમાં ACનો વપરાશ વધે છે. એટલે ખેતી અને ઘરગથ્થુ વપરાશની વધતી માગ વીજળીના પુરવઠા પર દબાણ ઊભું કરી શકે છે. જોકે, ગુજરાતના હાલના વીજ સંકટનું એકમાત્ર કારણ અલ નીનો ( El Nino Effect in Gujarat) છે, એવું કહેવું યોગ્ય નથી.
પણ સૌથી મોટો પેચ અહીં છે! દિવસે સોલાર પેનલ્સમાંથી મોટા પ્રમાણમાં વીજળી મળે છે, પરંતુ સૂર્યાસ્ત થતાં જ સોલાર ઉત્પાદન ઘટી જાય છે. બીજી તરફ, સાંજે ઘરોમાં પંખા, લાઇટ અને AC ચાલુ રહે છે. પવનની ગતિ ઓછી હોય તો પવન ઊર્જાનું ઉત્પાદન પણ ઘટી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ અને અન્ય સ્ત્રોતો પર દબાણ વધે છે. એટલે ગુજરાત પાસે વીજળી બનાવવાની મોટી ક્ષમતા હોવા છતાં, જરૂરિયાતના સમયે પૂરતી વીજળી ઉપલબ્ધ ન હોય તો સંકટ (Gujarat Load Shedding) ઊભું થઈ શકે છે.
આની અસર હવે ગામડાંથી લઈને ઉદ્યોગો સુધી જોવા મળી રહી છે. ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે વીજળીની જરૂર છે, જ્યારે ઉદ્યોગોમાં વીજકાપને કારણે ઉત્પાદનના સમયપત્રક પર અસર પડી શકે છે. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા ગુજરાત સરકારે કેન્દ્ર પાસે વધારાની 1,000 મેગાવોટ વીજળીની માગણી કરી હતી અને કોલસાના પુરવઠા અંગે પણ રજૂઆત કરી હતી. લાંબા ગાળે બેટરી સ્ટોરેજ, વીજળીના વિવિધ સ્ત્રોતોનું યોગ્ય સંકલન અને સાંજના પીક (Gujarat Electricity Demand) અવર્સમાં માગનું આયોજન મહત્ત્વનું બની શકે છે.
હવે સવાલ એ છે કે આગામી દિવસોમાં ગુજરાતમાં વીજળીની સ્થિતિ સુધરશે કે નહીં? જો તાપમાન ઘટે, વધારાની વીજળી ઉપલબ્ધ થાય અને કોલસાનો પુરવઠો સુધરે તો દબાણ હળવું થઈ શકે છે. પરંતુ ગરમી યથાવત રહે અને સાંજના સમયે માગ વધારે રહે તો પડકાર ચાલુ રહી શકે છે. એટલે આ માત્ર લાઇટ જવાની સમસ્યા નથી, પરંતુ હવામાન, ખેતી અને ઊર્જા વ્યવસ્થા વચ્ચેના જોડાણની કહાની છે. તમારા વિસ્તારમાં પણ સાંજે વીજકાપ થાય છે? કોમેન્ટમાં તમારા ગામ કે શહેરનું નામ જરૂર જણાવજો.
આ પણ વાંચો: ગુજરાતમાં વીજળીની માગે તોડ્યા રેકોર્ડ! શું હવે વીજ કાપનો વારો આવશે?
આ પણ વાંચો: વીજળી સબસિડીનો લાભ લેવા આધાર ફરજિયાત, જાણો શું છે નવો નિયમ
આ પણ વાંચો: પટનાથી લખનઉ જતી ઈન્ડિગો ફ્લાઈટ પર 17 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ વીજળી ત્રાટકી, તમામ મુસાફરો સુરક્ષિત
