Spirit of Cricket: ક્રિકેટના (Cricket) મેદાન પર જ્યારે પણ કોઈ અસામાન્ય રન આઉટ થાય છે, ત્યારે ‘ક્રિકેટના નિયમો’ અને ‘ખેલ ભાવના’ વચ્ચેની ચર્ચા ફરી જીવંત થઈ જાય છે. તાજેતરમાં પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેની મેચમાં પાકિસ્તાની બેટ્સમેન સલમાન અલી આગાના રન આઉટને લઈને સોશિયલ મીડિયાથી લઈને ક્રિકેટ (Cricket) જગતમાં ભારે હોબાળો મચી ગયો છે. સલમાન આગા જ્યારે ક્રીઝની બહાર હતો ત્યારે ફિલ્ડરે તેને રન આઉટ કર્યો, જે નિયમ મુજબ સાચો હતો પણ ખેલ ભાવનાના નામે તેની ટીકા થઈ રહી છે. ક્રિકેટના 78 વર્ષના ઈતિહાસમાં આવા અનેક વિવાદો સર્જાયા છે જે આ નિયમોની જટિલતા સમજાવે છે. ક્રિકેટ ઈતિહાસના એ 4 મોટા વિવાદો જેણે ખેલ ભાવના પર સવાલ ઉઠાવ્યા.
વિનુ માંકડ અને બિલ બ્રાઉન (1947) – ‘માંકડિંગ’ની શરૂઆત
આ વિવાદ એટલો મોટો હતો કે તેના પરથી રન આઉટની આ રીતનું નામ જ ‘માંકડિંગ’ પડી ગયું. 1947 માં ભારતના મહાન ઓલરાઉન્ડર વિનુ માંકડે ઓસ્ટ્રેલિયાના બિલ બ્રાઉનને બોલ ફેંકતા પહેલા ક્રીઝ છોડવા બદલ રન આઉટ કર્યો હતો. તે સમયે ઓસ્ટ્રેલિયન મીડિયાએ તેને ખેલ ભાવનાની વિરુદ્ધ ગણાવ્યું હતું, પરંતુ વિનુ માંકડે દલીલ કરી હતી કે બેટ્સમેન ખોટી રીતે ફાયદો ઉઠાવી રહ્યો હતો. આજે ICC એ તેને સત્તાવાર રીતે ‘રન આઉટ’ ની શ્રેણીમાં ગણીને કાયદેસર માન્યતા આપી દીધી છે.
ઈયાન બેલ વિવાદ (2011-Cricket) – ભારત vs ઈંગ્લેન્ડ ટ્રેન્ટ બ્રિજ ટેસ્ટ
2011 માં ટ્રેન્ટ બ્રિજ ટેસ્ટ દરમિયાન ઈયાન બેલને લાગ્યું કે બોલ બાઉન્ડ્રી પર જઈને રોકાઈ ગયો છે અને ઓવર પૂરી થઈ ગઈ છે, તેથી તે ક્રીઝ છોડીને પેવેલિયન તરફ ચાલવા લાગ્યો. અભિનવ મુકુંદે બોલ ફેંકીને સ્ટમ્પ ઉડાવી દીધા અને અમ્પાયરે બેલને આઉટ જાહેર કર્યો. જોકે, ચાના વિરામ દરમિયાન તત્કાલીન ભારતીય કેપ્ટન એમ.એસ. ધોનીએ ખેલ ભાવના દાખવીને ઈયાન બેલને ફરી બેટિંગ કરવા માટે પાછો બોલાવ્યો હતો. આ ઘટના આજે પણ ખેલ ભાવનાના શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
જોસ બટલર અને રવિચંદ્રન અશ્વિન (IPL 2019)
IPL 2019 માં કિંગ્સ ઈલેવન પંજાબના કેપ્ટન રવિચંદ્રન અશ્વિને રાજસ્થાન રોયલ્સના જોસ બટલરને તે જ રીતે આઉટ કર્યો જે રીતે વિનુ માંકડે કર્યો હતો. બટલર ખૂબ જ આક્રમક બેટિંગ કરી રહ્યો હતો અને તે અશ્વિનના બોલ ફેંકતા પહેલા ક્રીઝની બહાર નીકળી ગયો હતો. અશ્વિને તેને રન આઉટ કર્યો, જેનાથી મેદાન પર અને ડ્રેસિંગ રૂમમાં ભારે તણાવ સર્જાયો હતો. અશ્વિને તે સમયે કહ્યું હતું કે તેણે માત્ર નિયમોનું પાલન કર્યું છે અને તેમાં કશું ખોટું નથી.
એન્જેલો મેથ્યુસ ‘ટાઈમ આઉટ’ વિવાદ (વર્લ્ડ કપ 2023)
બાંગ્લાદેશ અને શ્રીલંકા વચ્ચેના 2023 ના વર્લ્ડ કપમાં (Cricket) એન્જેલો મેથ્યુસ જ્યારે બેટિંગ કરવા આવ્યો ત્યારે તેનું હેલ્મેટ તૂટી ગયું હતું. નવું હેલ્મેટ મંગાવવામાં વિલંબ થતા બાંગ્લાદેશના કેપ્ટન શાકિબ અલ હસને ‘ટાઈમ આઉટ’ ની અપીલ કરી. ક્રિકેટના (Cricket) નિયમો મુજબ 2 મિનિટમાં બેટ્સમેને તૈયાર રહેવું પડે છે. મેથ્યુસને આઉટ આપવામાં આવ્યો, જે ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત બન્યું હતું. આ ઘટનાએ સાબિત કર્યું કે રમત જ્યારે ગંભીર મોડ પર હોય ત્યારે ઘણીવાર ટીમો ખેલ ભાવના કરતા નિયમોનો આશરો લઈને જીતવાનો પ્રયાસ કરે છે.
