New Delhi News: વડાપ્રધાન તરીકે તેમની છેલ્લી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં મનમોહન સિંહે (Manmohan Singh) કહ્યું હતું કે ઈતિહાસ મારા પર મહેરબાન રહેશે. જ્યારે તેમને આ પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તમારા વિશે કહેવામાં આવે છે કે તમે કેબિનેટમાં મંત્રીઓને નિયંત્રિત કરી શક્યા નથી. તમારા મંતવ્યો સાંભળવામાં ન આવ્યા અને તમે મૌન રહ્યા? આના જવાબમાં મનમોહન સિંહે કહ્યું, ‘હું માનું છું કે ઇતિહાસ મારા માટે વર્તમાન મીડિયા કરતાં વધુ દયાળુ હશે. કેબિનેટમાં જે થાય છે તે બધું હું તમને કહી શકતો નથી. ગઠબંધનની મજબૂરીઓ છે.
વિપક્ષો મનમોહન સિંહને મૌન મોહન કહીને તેમની ટીકા કરી રહ્યા હતા. તેનો જવાબ પણ તેણે પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં આપ્યો હતો. ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે ‘જ્યાં સુધી બોલવાની વાત છે, જ્યારે પણ જરૂર પડી ત્યારે હું ચોક્કસપણે પાર્ટી ફોરમમાં બોલતો આવ્યો છું અને ભવિષ્યમાં પણ બોલતો રહીશ.’
મનમોહન સિંહનો પીએમ તરીકેનો બીજો કાર્યકાળ ભ્રષ્ટાચારની ચર્ચાઓમાં વિત્યો હતો. એક સમય એવો આવ્યો જ્યારે રાહુલ ગાંધીએ મનમોહન સરકારના વટહુકમને ફાડી નાખ્યો. આ વર્ષે યોજાયેલી લોકસભાની ચૂંટણીમાં દેશના સંસાધનો પર મુસ્લિમોનો પ્રથમ અધિકાર છે તેવા મનમોહન સિંહના નિવેદનની પણ ખૂબ ચર્ચા થઈ હતી. 2006 માં નેશનલ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલની બેઠકમાં તેમના ભાષણમાં, મનમોહન સિંહે સમાજના તમામ પછાત અને લઘુમતી વર્ગોને, ખાસ કરીને મુસ્લિમોને વિકાસના લાભોમાં તેમના સમાન હિસ્સાને સુનિશ્ચિત કરવા માટે સશક્તિકરણ કરવાની વાત કરી હતી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે દેશના સંસાધનો પર તેમનો પ્રથમ અધિકાર છે.
મનમોહન સિંહની સરકારે ભગવાન રામના અસ્તિત્વને નકાર્યા હોવાનું કહીને ભાજપ કોંગ્રેસ પર પ્રહારો કરતી રહી. યુપીએ-1ના સમયે મનમોહન સરકારે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણના અહેવાલના આધારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સોગંદનામું આપ્યું હતું કે આ પુલ (રામ સેતુ) માત્ર કુદરતી રચના છે અને તેના કોઈ પુરાવા નથી. માનવસર્જિત છે. જોકે, પાછળથી વર્ષ 2022 માં, કેન્દ્રની ભાજપ સરકારે પણ ‘રામ સેતુ’ સાથે સંબંધિત એક પ્રશ્નના જવાબમાં સંસદમાં કહ્યું, ‘અવકાશ તકનીક દ્વારા, અમે નાના ટાપુઓ અને ચૂનાના પથ્થરથી બનેલા કેટલાક ટુકડાઓ શોધવામાં સફળ થયા છીએ. . જો કે આપણે ખાતરીપૂર્વક કહી શકતા નથી કે આ ટુકડાઓ પુલનો ભાગ હશે, પરંતુ તેમાં એક પ્રકારનું સાતત્ય જોવા મળે છે.
વડાપ્રધાન પદ પરથી રાજીનામું આપ્યાના લગભગ ચાર વર્ષ બાદ પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહ સુપ્રીમ કોર્ટના દિવંગત જજ જસ્ટિસ જે.એસ. 1990 ના દાયકામાં વર્માના પ્રખ્યાત પરંતુ વિવાદાસ્પદ ચુકાદાએ ‘હિન્દુત્વ જીવન પદ્ધતિ’ને દોષ આપ્યો. ત્યાર બાદ તેમણે આ જૂના નિર્ણયની ટીકા કરતાં કહ્યું હતું કે, ન્યાયતંત્રેએ એક સંસ્થા તરીકે બંધારણની બિનસાંપ્રદાયિક ભાવનાની રક્ષા કરવાની તેની પ્રાથમિક ફરજને ન ગુમાવવી જોઈએ.
આ વર્ષે એપ્રિલમાં, જ્યારે મનમોહન સિંહે ઔપચારિક રાજકારણને અલવિદા કહ્યું, ત્યારે રાજ્યસભામાં બોલતા વડાપ્રધાન મોદીએ કહ્યું હતું કે, ‘મને યાદ છે, છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં તે ગૃહમાં મતદાનની તક હતી. ખબર હતી કે વિજય ટ્રેઝરી બેન્ચમાંથી જ જવાનો છે, તફાવત પણ ઘણો મોટો હતો. પરંતુ ડૉ. મનમોહન સિંહજી વ્હીલચેરમાં આવ્યા અને મતદાન કર્યું. એક સાંસદ પોતાની જવાબદારીઓ પ્રત્યે કેટલા સભાન છે તેનું તે ઉદાહરણ છે. તે એક પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણ છે. આટલું જ નહીં ક્યારેક જ્યારે કમિટીના સભ્યો માટે ચૂંટણી યોજાતી ત્યારે તેઓ વ્હીલચેરમાં બેસીને મતદાન કરવા આવતા. સવાલ એ નથી કે તેઓ કોને સત્તા આપવા આવ્યા હતા. હું માનું છું કે તેઓ લોકશાહીને મજબૂત કરવા આવ્યા હતા.
આ પણ વાંચો:PM નરેન્દ્ર મોદી સહિત દિગ્ગજ નેતાઓએ ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહના નિધન પર શોક વ્યક્ત કર્યો
આ પણ વાંચો:ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ડો. મનમોહન સિંહના નિધન પર દેશમાં 7 દિવસનો રાષ્ટ્રીય શોક
આ પણ વાંચો:મનમોહન સિંહ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાના આર્કિટેક્ટ હતા, દેશની પ્રગતિ માટે હંમેશા યાદ કરવામાં આવશે
