Pakistan: પાકિસ્તાન (Pakistan) એક એવો દેશ છે જે ભાગલા પછીથી વધુ મેળવવા માટે ભારત સાથે લડી રહ્યો છે અને આ જ કાર્યોને કારણે વારંવાર હારનો સામનો કરી રહ્યો છે. જો પાકિસ્તાન, એક નવા દેશ તરીકે, તેની સરહદો મજબૂત કરી હોત, આર્થિક મોરચે કામ કર્યું હોત, લોકોના કલ્યાણ માટે જરૂરી સંસાધનો માટે લડત આપી હોત, વગેરે તો વધુ સારું હોત, પરંતુ તેના લોભી વલણને કારણે, તે કંઈ નવું પ્રાપ્ત કરી શક્યું નહીં. હા, સરકારોમાં સ્થિરતાના અભાવે, સેનાનું વર્ચસ્વ વધ્યું. ઘણી વખત સેનાએ નેતાઓ પાસેથી સત્તા છીનવી લીધી. સેના માટે પોતાના જ નેતાઓને ફાંસી આપવી કે કેદ કરવી ખૂબ જ સામાન્ય બાબત છે.
પાકિસ્તાન (Pakistan) કોઈપણ કિંમતે કાશ્મીર ઇચ્છે છે અને ભારત ક્યારેય આવું થવા દેશે નહીં. આપણા દેશના લોકો મોંઘવારીથી પરેશાન છે, પરંતુ આ દેશ ઘણીવાર સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં કાશ્મીર વિશે વાત કરતો જોવા મળે છે. પહેલગામ હુમલા પછી પણ પાકિસ્તાને ફરી એકવાર સમગ્ર વિશ્વને આ મામલે આગળ આવવા અપીલ કરી છે, જો કોઈ એજન્સી નિષ્પક્ષ તપાસ કરશે તો અમે સંપૂર્ણ સહયોગ આપીશું. મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જો હુમલો ભારતમાં થયો છે, તો પછી કોઈ બીજું તેની તપાસ કેમ અને કેવી રીતે કરશે? આ કામ ફક્ત ભારતીય એજન્સીઓ દ્વારા જ કરવામાં આવશે.
પાકિસ્તાન (Pakistan) એક એવો દેશ છે જ્યાં ક્યારેય સરકાર કામ કરતી નથી. સેના અને ISI હંમેશા લોકશાહી પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે. જ્યારે પણ જરૂર પડે છે, ત્યારે ઉછેરેલા આતંકવાદીઓ પણ સરકારનું સાંભળતા નથી. ક્યારેક સેના તેમને ટેકો આપે છે તો ક્યારેક સામાન્ય જનતા. આ રીતે, એવું કહી શકાય કે પાકિસ્તાનના ફક્ત બહારની દુનિયામાં જ દુશ્મનો નથી, પરંતુ તેના સૌથી મોટા દુશ્મનો દેશની અંદર પણ હાજર છે. દેશ પર સરકારના ઢીલા નિયંત્રણને કારણે, માત્ર 24 વર્ષની ઉંમરે આખું પૂર્વ પાકિસ્તાન તેમના હાથમાંથી સરકી ગયું. દેશ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયો અને બાંગ્લાદેશ નામનો એક નવો દેશ વિશ્વના નકશામાં જોડાયો. 1971નું યુદ્ધ જીતવા છતાં, ભારતે ઉદારતા બતાવી અને કબજે કરેલી જમીન પરત કરી. આ માટે આભાર માનવાને બદલે, તે આખા કાશ્મીરને ઇચ્છે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિત સમગ્ર વિશ્વ અનેક વખત કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવી રહ્યું છે.
તે ભારતના અભિન્ન અંગ કાશ્મીર પરથી નજર હટાવવા તૈયાર નથી. અત્યાર સુધીમાં પાકિસ્તાને ભારત સાથે ત્રણ જાહેર અને અનેક અઘોષિત યુદ્ધો લડ્યા છે અને તેમાં હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. તે ભારત સામે રક્ષણ આપનારા આતંકવાદીઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યો છે; ઘણી વાર, દેશની અંદર, તે જ આતંકવાદીઓ તેની વાત સાંભળતા નથી. ઘણી વખત પાકિસ્તાની સેના પોતાની સરકારનું સાંભળતી નથી. પાકિસ્તાનમાં લોકશાહી મજાક બની ગઈ છે. આ પ્રવૃત્તિઓને કારણે, ફક્ત ચાર પ્રાંતો, પંજાબ, સિંધ, ખૈબર પખ્તુનખ્વા અને બલુચિસ્તાનમાંથી, તે ફક્ત પંજાબ અને સિંધ પર શાસન કરે છે.
બલુચિસ્તાનમાં અલગ રાષ્ટ્ર માટે આંદોલન
બલુચિસ્તાન (Balochistan)માં જે રીતે અલગ રાષ્ટ્ર માટે આંદોલન ચાલી રહ્યું છે તે એક ઉપદ્રવ બની ગયું છે. ખૈબર પખ્તુનખ્વાના મોટાભાગના ભાગો આતંકવાદીઓના કબજામાં છે. તેઓ પોતાનો વ્યવસાય ચલાવે છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે ઘણા દેશોએ પાકિસ્તાન પર વિશ્વાસ કરવાનું ટાળવાનું શરૂ કરી દીધું છે. આખી દુનિયામાં તેમની પ્રતિષ્ઠા કલંકિત થઈ છે. પણ તે ખૂબ જ મૂંઝવણમાં પણ છે. તેમનું માનવું છે કે દુનિયામાં સૌથી વધુ મુસ્લિમ દેશો છે અને પરમાણુ શક્તિ હોવાને કારણે, પાકિસ્તાન પોતાને મોટું અને શક્તિશાળી માને છે, જ્યારે તેની આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ છે. આ દેશ IMF સહિત ઘણી એજન્સીઓના દેવા પર ચાલી રહ્યો છે.
વિડંબના એ છે કે જ્યારે અફઘાનિસ્તાનમાં લોકશાહી હતી, ત્યારે પાકિસ્તાને તાલિબાન અને દેશમાં સક્રિય અન્ય આતંકવાદી સંગઠનોને જોરદાર ટેકો આપ્યો હતો. સ્વાભાવિક રીતે અફઘાનિસ્તાનની સરકારે આ વાત સારી રીતે ન લીધી. સરહદ વિવાદ ઘણા સમયથી ચાલી રહ્યો છે, જેને દુનિયા ડ્યુરન્ડ લાઇન વિવાદ તરીકે ઓળખે છે. હવે જ્યારે એ જ તાલિબાન અફઘાનિસ્તાનમાં સરકાર ચલાવી રહ્યા છે, ત્યારે સરહદ પર વારંવાર અથડામણો થઈ રહી છે. બંને દેશો સમયાંતરે એકબીજા માટે પોતાની સરહદો બંધ કરતા રહ્યા છે. ભારત સાથે યુદ્ધવિરામના કારણે, આ તણાવને કારણે પાકિસ્તાની સેનાએ અફઘાનિસ્તાન સરહદ પર પોતાનું ધ્યાન વધારી દીધું હતું.
એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે હવે પાકિસ્તાની સેના ફરીથી ભારતીય સરહદ તરફ આગળ વધી રહી છે, તેથી તેને અફઘાનિસ્તાન સરહદ પર ખતરો દેખાવા લાગ્યો છે. કારણ કે આખી દુનિયા સાથે લડાઈ કરીને પોતાનું શાસન શરૂ કરનાર તાલિબાન હવે પાકિસ્તાનનું સાંભળવાના નથી. તેઓ પોતાના હકો માટે પાકિસ્તાન સાથે લડવામાં શરમાશે નહીં.
કટ્ટરપંથી મુસ્લિમ દેશ ઈરાન સાથે પણ સંબંધો ખરાબ છે
પાકિસ્તાનના ઈરાન (Iran) સાથેના સંબંધો પણ ખરાબ છે. ઈરાન પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંત સાથે તેની સરહદ વહેંચે છે. ત્યાં વર્ષોથી કેટલીક આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ થઈ રહી છે અને બંને દેશો વચ્ચે તણાવ સામાન્ય છે. ક્યારેક, અથડામણો પણ થાય છે. પાકિસ્તાનની ઈરાન સાથેની દુશ્મનાવટનું એક કારણ સાઉદી અરેબિયા પણ છે. સાઉદી અરેબિયા પાકિસ્તાન વિશે સારું વિચારે છે. અથવા તમે એમ કહી શકો કે બંને મિત્રો છે. પરંતુ ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે તણાવ ચાલુ છે. તેમના સંબંધો બિલકુલ સુમેળભર્યા નથી.
જોકે, એ વાત અડધી સત્ય છે કે સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia)ના પાકિસ્તાન સાથે સારા સંબંધો છે. પાકિસ્તાન ચીનની નજીક છે અને સાઉદી અરેબિયાને આ ગમતું નથી, જ્યારે પાકિસ્તાન ગમે ત્યારે મદદ માંગવા માટે સાઉદી અરેબિયાનો સંપર્ક કરી શકે છે. સાઉદી અરેબિયાને પણ મદદ માંગવાની તેમની રીત પસંદ નથી.
અમેરિકા સાથે પણ તણાવ
હકીકતમાં, જ્યારે અમેરિકા (USA)ને સમાચાર મળ્યા કે પાકિસ્તાને તેના સૌથી મોટા દુશ્મન ઓસામા બિન લાદેનને આશ્રય આપ્યો છે, ત્યારે અમેરિકાએ પહેલા પાકિસ્તાનને આતંકવાદીઓને આશ્રય ન આપવાની ચેતવણી આપી હતી, પરંતુ પાકિસ્તાન વારંવાર ઇનકાર કરતું રહ્યું. પછી અમેરિકાએ એક ઓપરેશન શરૂ કર્યું, પાકિસ્તાનમાં ઘૂસીને લાદેનને મારી નાખ્યો અને પાકિસ્તાન આખી દુનિયા સામે ખુલ્લું પડી ગયું. જ્યારે અમેરિકન દળો અફઘાનિસ્તાનમાં તૈનાત હતા, ત્યારે અમેરિકા પાકિસ્તાનને ચેતવણી આપતું રહ્યું કે તાલિબાનને મદદ ન કરે કારણ કે તે સમયે તાલિબાન પણ એક આતંકવાદી સંગઠન તરીકે જાણીતા હતા.
ત્યારે પણ પાકિસ્તાને તેની અવગણના કરી. એ બીજી વાત છે કે અવિશ્વાસ અને તણાવ વચ્ચે, અમેરિકા સાથેના લશ્કરી અને રાજદ્વારી સંબંધો સંપૂર્ણપણે તૂટી ગયા નથી. પાકિસ્તાન તેના રડાર પર છે. પહેલગામ હુમલાની નિંદા કરતા, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પાકિસ્તાનને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરવા હાકલ કરી છે.
યુરોપિયન યુનિયન અને અન્ય પશ્ચિમી દેશો
યુરોપિયન યુનિયન (European Union) આતંકવાદના મુદ્દા પર પાકિસ્તાનને શંકાની નજરે જુએ છે. બલુચિસ્તાનમાં પાકિસ્તાન સેના દ્વારા કરવામાં આવતા લઘુમતી અધિકારોના ઉલ્લંઘન અને અત્યાચારો અંગે પણ તેમનો આલોચનાત્મક દ્રષ્ટિકોણ છે. આ રીતે આપણે કહી શકીએ કે ભારત ચોક્કસપણે પાકિસ્તાનનો કાયમી દુશ્મન છે. અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાન સાથેના સંબંધો તણાવપૂર્ણ છે. તેણે અમેરિકા, રશિયા અને પશ્ચિમી દેશોનો વિશ્વાસ પણ ગુમાવી દીધો છે, ખાસ કરીને કારણ કે તેને આતંકવાદના પ્રાયોજક તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું છે. એ બીજી વાત છે કે સંબંધો હજુ પણ સંપૂર્ણપણે તૂટી ગયા નથી.
આ પણ વાંચો:પાકિસ્તાનથી મોટા સમાચાર, સ્કાર્દુ એરબેઝ સક્રિય, ફાઇટર જેટ તૈનાત, ભારત તરફથી હવાઈ હુમલાનો ભય
