Kitchen Safety Tips:  આજના આધુનિક યુગમાં રસોડામાં રાંધણ ગેસ (Gas) અનિવાર્ય બની ગયો છે. મોટાભાગના ઘરોમાં હજુ પણ LPG (Liquefied Petroleum Gas) સિલિન્ડરનો ઉપયોગ થાય છે, જ્યારે શહેરોમાં હવે PNG (Piped Natural Gas) નું ચલણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. પરંતુ જ્યારે સુરક્ષાની વાત આવે છે, ત્યારે લોકોના મનમાં હંમેશા સવાલ થાય છે કે કયો ગેસ વધુ સુરક્ષિત છે અને શેમાં આગ લાગવાનું જોખમ સૌથી વધુ હોય છે? ‘ઝી ન્યૂઝ’ ના અહેવાલ મુજબ, આ બંને ગેસના ગુણધર્મો અલગ-અલગ છે અને સુરક્ષાના માપદંડો પણ ભિન્ન છે. LPG અને PNG વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત અને સુરક્ષા પાસાઓ.

Gas નું વજન અને હવામાં ફેલાવો

સૌથી મોટો તફાવત ગેસના વજનમાં છે.

LPG: એલપીજી ગેસ હવા કરતા ભારે હોય છે. જો સિલિન્ડર અથવા પાઇપમાંથી ગેસ લીક ​​થાય, તો તે જમીન પર બેસી જાય છે અને નીચેની સપાટી પર ફેલાય છે. આ કારણે તે રૂમમાંથી જલ્દી બહાર નીકળતો નથી અને આગ લાગવાનું જોખમ વધી જાય છે.

PNG: પીએનજી ગેસ (મિથેન) હવા કરતા હલકો હોય છે. જો પીએનજી લીક ​​થાય, તો તે ઝડપથી હવામાં ઉપર જાય છે અને બારી-બારણાં ખુલ્લા હોય તો રૂમની બહાર નીકળી જાય છે. આ કારણે પીએનજીમાં વિસ્ફોટ થવાનું જોખમ એલપીજી કરતા ઘણું ઓછું હોય છે.

આગ લાગવાનું જોખમ (Flammability)

આગ લાગવાની ક્ષમતાની વાત કરીએ તો, બંને ગેસ જ્વલનશીલ છે, પરંતુ પીએનજીમાં આગ લાગવાની શક્યતા એલપીજી કરતા ઓછી છે.

એલપીજી વધુ સાંદ્ર (Concentrated) હોય છે અને તે જમીન પર ફેલાતો હોવાથી સ્પાર્ક થતાની સાથે જ મોટો ધડાકો કરી શકે છે.

બીજી તરફ, પીએનજી હવામાં ભળી જતો હોવાથી તેને સળગવા માટે ચોક્કસ માત્રામાં ઓક્સિજન અને ગેસનું મિશ્રણ જરૂરી છે, જે બંધ રૂમમાં પણ જલ્દી બનતું નથી.

દબાણ અને સપ્લાય સિસ્ટમ (Pressure)

LPG: સિલિન્ડરમાં ગેસ ખૂબ જ ઊંચા દબાણ (High Pressure) હેઠળ પ્રવાહી સ્વરૂપે ભરવામાં આવે છે. જો સિલિન્ડરમાં ખામી સર્જાય અથવા રેગ્યુલેટર લીક ​​થાય, તો ગેસ ખૂબ જ ઝડપથી અને તાકાત સાથે બહાર નીકળે છે.

PNG: પાઇપલાઇન દ્વારા આવતો ગેસ અત્યંત નીચા દબાણ (Low Pressure) પર સપ્લાય કરવામાં આવે છે. આ દબાણ આપણા ફેફસાં દ્વારા ફૂંક મારવામાં આવતા દબાણ જેટલું ઓછું હોય છે. આથી, લીકેજની સ્થિતિમાં પણ ગેસ સિલિન્ડરની જેમ જોરથી બહાર ફેંકાતો નથી.

સુવિધા અને આર્થિક પાસું

સુવિધા: પીએનજીમાં સિલિન્ડર બદલવાની કે બુકિંગ કરવાની ઝંઝટ રહેતી નથી. તે 24 કલાક પાઇપ દ્વારા ઉપલબ્ધ હોય છે. જ્યારે એલપીજીમાં સિલિન્ડર ખાલી થવાનો અને નવો મંગાવવાનો ટેન્શન રહે છે.

કિંમત: પીએનજી સામાન્ય રીતે એલપીજી કરતા સસ્તો પડે છે કારણ કે તેમાં ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને સિલિન્ડર મેન્ટેનન્સનો ખર્ચ હોતો નથી. વળી, પીએનજીમાં તમે જેટલો ગેસ વાપરો તેટલું જ બિલ આવે છે.

સૌથી સુરક્ષિત કયો?

નિષ્ણાતોના મતે, PNG (Piped Natural Gas) રસોડા માટે વધુ સુરક્ષિત છે. તેનું મુખ્ય કારણ તેનું હલકું હોવું અને લો-પ્રેશર સપ્લાય છે. જો કે, બંને કિસ્સામાં સાવધાની રાખવી અનિવાર્ય છે. જો ગેસની ગંધ આવે, તો તરત જ મેઈન વાલ્વ બંધ કરી દેવો જોઈએ અને બારી-બારણાં ખોલી નાખવા જોઈએ.

આ પણ વાંચો: ઓસ્કાર વિજેતાને ઇનામમાં કેટલા રૂપિયા મળે છે? ટ્રોફીની કિંમત જાણીને તમે માથું ખંજવાળવા લાગશો!

આ પણ વાંચો:પ્લાસ્ટિકની બોટલ પરની આડી-ઊભી રેખાઓ પાછળનું અસલી કારણ, કેમ તેને સપાટ બનાવવામાં આવતી નથી?

આ પણ વાંચો: કઈ રીતે બન્યો દુનિયાનો પહેલો ગેસ સિલિન્ડર? જાણો LPG ની શોધ પાછળનું રસપ્રદ વિજ્ઞાન