Business News: ભારત સરકારના નાણાં મંત્રાલયે (IDBI Bank Strategic Disinvestment) ને લઈને મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટીકરણ જાહેર કર્યું છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે 2003ના કેન્દ્રીય બજેટ અને IDBI (Repeal) Act, 2003 અંગેની સંસદીય ચર્ચા દરમિયાન સરકારની હિસ્સેદારી ઘટાડવા સામે સુરક્ષા આપવા માટે એક સુધારો રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ સુધારો અંતે નામંજૂર થયો હતો અને લાગુ કાયદાનો ભાગ બન્યો નહોતો.
મંત્રાલયે આ સ્પષ્ટીકરણ એવા અહેવાલો બાદ આપ્યું છે, જેમાં 2003માં IDBIમાં સરકારની હિસ્સેદારી સાથે જોડાયેલા કાયદાકીય ઘટનાક્રમ અંગે વિવિધ ટિપ્પણીઓ કરવામાં આવી હતી.
દિલ્હી હાઈકોર્ટના 2018ના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ
નાણાં મંત્રાલયે પોતાના સ્પષ્ટીકરણમાં દિલ્હી હાઈકોર્ટના 17 ડિસેમ્બર 2018ના નિર્ણયનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. All India IDBI Officers Association vs Union of India & Others કેસમાં કોર્ટે સરકારની IDBI Limitedમાં હિસ્સેદારી ઘટાડવાની સત્તા અંગે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સંસદમાં થયેલી ચર્ચા દરમિયાન આપવામાં આવેલા નિવેદનોના આધારે કેન્દ્ર સરકારને IDBI Limitedમાં પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડવાથી રોકી શકાય નહીં. સંસદમાં કરવામાં આવેલા નિવેદનો સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા કાયદાનું સ્થાન લઈ શકતા નથી.
કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે IDBI (Repeal) Act, 2003ની ભાષામાં કોઈ અસ્પષ્ટતા નથી અને કાયદામાં સરકારને IDBI Limitedમાં પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડવા અથવા વેચવાથી રોકતી કોઈ જોગવાઈ નથી.
Promissory Estoppel અંગે પણ સ્પષ્ટતા
નાણાં મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે દિલ્હી હાઈકોર્ટનો આ નિર્ણય (Promissory Estoppel) ના સિદ્ધાંતને સમજવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. સરકારની હિસ્સેદારી ઘટાડવાના નિર્ણયને પડકારવા માટે આ સિદ્ધાંતનો આધાર લેવામાં આવ્યો હતો.
પરંતુ કોર્ટના નિર્ણય મુજબ, આ સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ સરકારને (IDBI Limited)માં પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડવા અથવા વેચવાથી રોકવા માટે કરી શકાય નહીં.
મંત્રાલયે વધુમાં જણાવ્યું કે (IDBI Bank) ના પરિવર્તન અને વ્યૂહાત્મક વિનિયોજન અંગે સરકારની નીતિ અનેક કેન્દ્રીય બજેટ ભાષણોમાં સતત રજૂ કરવામાં આવી છે.
અરુણ જેટલીએ પણ IDBI Bank અંગે કરી હતી વાત
2016-17નું કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરતી વખતે તત્કાલીન નાણાં મંત્રી અરુણ જેટલીએ IDBI Bankમાં પરિવર્તનની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હોવાનું જણાવ્યું હતું. તેમણે સરકારની હિસ્સેદારીને 50 ટકાથી નીચે લાવવાના વિકલ્પ પર વિચાર કરવાની વાત પણ કરી હતી.
આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે માં સરકારની હિસ્સેદારી ઘટાડવાની નીતિ અંગે ચર્ચા ઘણા વર્ષોથી ચાલી રહી હતી.
નિર્મલા સીતારમણે પણ વ્યૂહાત્મક વિનિયોજનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો
2021-22નું કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરતી વખતે તત્કાલીન નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે પણ IDBI Bank Strategic Saleનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે IDBI Bankને સરકારના વ્યૂહાત્મક વિનિયોજન માટેની સંભવિત કંપનીઓમાં સામેલ કર્યું હતું.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકાર વ્યૂહાત્મક વિનિયોજનની દિશામાં આગળ વધી રહી છે અને IDBI Bank સહિત કેટલીક સરકારી કંપનીઓમાં હિસ્સેદારી વેચવાની યોજના ધરાવે છે. આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે IDBI Bank Strategic Sale અંગેની પ્રક્રિયા છેલ્લા ઘણા સમયથી સરકારની નીતિનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહી છે.
IDBI Bankમાં 60.72% હિસ્સેદારી વેચવાની મંજૂરી
આ સમગ્ર મામલો હાલમાં વધુ મહત્વપૂર્ણ બન્યો છે કારણ કે કેન્દ્રીય કેબિનેટે 14 ઓક્ટોબરે IDBI Bank Strategic Disinvestment હેઠળ 60.72 ટકા હિસ્સેદારી વેચવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે.
આ હિસ્સેદારી કેનેડાની Fairfax Financial Holdings Limitedને ₹52,878.08 કરોડમાં વેચવાનો પ્રસ્તાવ છે. તેમાં કેન્દ્ર સરકારની 30.48 ટકા અને LICની 30.24 ટકા હિસ્સેદારી સામેલ છે.
વેચાણ બાદ (IDBI Bank)માં ભારત સરકારની હિસ્સેદારી 15 ટકા અને ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC)ની હિસ્સેદારી 19 ટકા રહેશે.
નાણાં મંત્રાલયના આ સ્પષ્ટીકરણથી સરકારની માં હિસ્સેદારી ઘટાડવાની કાયદાકીય સ્થિતિ અંગે ચિત્ર વધુ સ્પષ્ટ થયું છે. સરકારનું કહેવું છે કે લાગુ કાયદામાં IDBI Bank માં તેની હિસ્સેદારી ઘટાડવા અથવા વેચવા પર કોઈ રોક લગાવવામાં આવી નથી.
