Maharashtra News : મહારાષ્ટ્રમાં ધર્મ પરિવર્તનને લઈને હવે નવું કાનૂની માળખું અમલમાં આવવા જઈ રહ્યું છે. મહારાષ્ટ્ર ધર્મ સ્વતંત્રતા અધિનિયમ, 2026 (Maharashtra Religious Freedom Act)આગામી 28 ઓગસ્ટ, 2026થી લાગુ થશે. રાજ્ય સરકારે આ અંગે ગેઝેટ નોટિફિકેશન બહાર પાડ્યું છે. આ કાયદો તમામ ધર્મના લોકોને લાગુ પડશે. કાયદા હેઠળ બળજબરી, છેતરપિંડી, પ્રલોભન અથવા અન્ય ગેરકાયદેસર રીતોથી ધર્મ પરિવર્તન કરાવવું ગુનો ગણાશે.
28 ઓગસ્ટથી લાગુ થશે નવો ધર્મ પરિવર્તન કાયદો
મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાના બંને ગૃહોમાં પસાર થયેલા મહારાષ્ટ્ર ધર્મ સ્વતંત્રતા બિલ, 2026 (Maharashtra Religious Freedom Act)ને હવે કાયદાનું સ્વરૂપ મળ્યું છે. નવા કાયદા અનુસાર સ્વેચ્છાએ ધર્મ બદલવા ઇચ્છતી વ્યક્તિએ પણ અગાઉથી સંબંધિત અધિકારી સમક્ષ અરજી કરવાની રહેશે. આ માટે 60 દિવસ પહેલાં અરજી કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
કાયદાનો મુખ્ય હેતુ બળજબરી, છેતરપિંડી અથવા પ્રલોભન દ્વારા થતા ધર્મ પરિવર્તનને રોકવાનો હોવાનું સરકારનું કહેવું છે.
બળજબરીથી ધર્મ પરિવર્તન કરાવ્યું તો 7 વર્ષની સજા
નવા કાયદા હેઠળ બળજબરી અથવા છેતરપિંડીથી ધર્મ પરિવર્તન (Religious Conversion)કરાવવાના કિસ્સામાં 7 વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે. આ પ્રકારના ગુનાને બિન-જામીનપાત્ર બનાવવામાં આવ્યો છે.
લગ્નના બહાને ગેરકાયદેસર ધર્મ પરિવર્તન (Religious Conversion)કરાવવાના કિસ્સામાં પણ સખત સજાની જોગવાઈ છે. આવા ગુનામાં 7 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹1 લાખ સુધીના દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
જો કથિત ગુનામાં સગીર, માનસિક રીતે અક્ષમ વ્યક્તિ, મહિલા અથવા અનુસૂચિત જાતિ-અનુસૂચિત જનજાતિના વ્યક્તિનો સમાવેશ થાય તો 7 વર્ષની જેલ અને ₹5 લાખ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
સામૂહિક ધર્મ પરિવર્તન અને પુનરાવર્તિત ગુનામાં વધુ સજા
કાયદામાં સામૂહિક ધર્મ પરિવર્તન (Religious Conversion)સામે પણ કડક જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. સામૂહિક રીતે ગેરકાયદેસર ધર્મ પરિવર્તન કરાવવાના કિસ્સામાં 7 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹5 લાખ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
વારંવાર આ પ્રકારનો ગુનો કરનાર વ્યક્તિ માટે સજા વધુ કડક રાખવામાં આવી છે. આવા કિસ્સામાં 10 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹5 લાખ સુધીના દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
લગ્ન અને બાળકના ધર્મ અંગે પણ મહત્વની જોગવાઈ
મહારાષ્ટ્રના નવા કાયદાની ચર્ચામાં સૌથી મહત્વની જોગવાઈઓમાંની એક લગ્ન અને બાળકના ધર્મ સાથે સંબંધિત છે. અલગ-અલગ ધર્મના લોકો વચ્ચે લગ્ન અથવા સંબંધથી બાળકનો જન્મ થાય અને તે સંબંધમાં ગેરકાયદેસર ધર્મ પરિવર્તનનો મુદ્દો હોય, તો કાયદા મુજબ બાળક માટે લગ્ન અથવા સંબંધ પહેલાં માતા જે ધર્મ પાળતી હતી તે ધર્મને આધાર માનવામાં આવશે.
આ જોગવાઈને કારણે અન્ય રાજ્યોમાં લાગુ રહેલા ધર્માંતરણ વિરોધી કાયદાઓની સરખામણીમાં મહારાષ્ટ્રનો કાયદો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો છે.
સરકારનો દાવો, બંધારણીય અધિકારોનું પણ રક્ષણ થશે
રાજ્યના ગૃહ રાજ્યમંત્રી પંકજ ભોયરે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે કાયદાનો ઉદ્દેશ્ય છેતરપિંડી, બળજબરી અને પ્રલોભન દ્વારા થતા ધર્મ પરિવર્તનને અટકાવવાનો છે. સાથે જ બંધારણીય અધિકારોનું રક્ષણ થાય તે બાબતનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું હોવાનું સરકારનું કહેવું છે.
જોકે, કેટલાક સંગઠનોએ બિલનો વિરોધ કર્યો હતો. વિરોધ કરનાર સંગઠનો દ્વારા વ્યક્તિની ધાર્મિક અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. સરકારે આ આક્ષેપોને નકારી કાઢ્યા હતા.
અમૃતા ફડણવીસે કાયદાનું સ્વાગત કર્યું
મહારાષ્ટ્રમાં નવા કાયદાને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે અમૃતા ફડણવીસે (Amruta Fadnavis)પણ પ્રતિક્રિયા આપી છે. નાગપુરમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન તેમણે મહિલાઓની પ્રગતિ અને સુરક્ષા માટે ઉપયોગી કાયદાઓનું સ્વાગત થવું જોઈએ તેમ જણાવ્યું હતું.
વંદે માતરમને લઈને કોંગ્રેસ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વિવાદ અંગે પણ તેમણે પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે સંસદમાં કાયદો બન્યા બાદ તમામ નાગરિકોએ તેનું પાલન કરવું જોઈએ.
મુખ્ય મુદ્દા એક નજરમાં
28 ઓગસ્ટ, 2026થી મહારાષ્ટ્રમાં કાયદો અમલમાં આવશે.
બળજબરી, છેતરપિંડી અને પ્રલોભનથી ધર્મ પરિવર્તન ગુનો ગણાશે.
બળજબરીથી ધર્મ પરિવર્તન (Religious Conversion)ના કેસમાં 7 વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે.
આવા ગુનાને બિન-જામીનપાત્ર બનાવવામાં આવ્યો છે.
સ્વૈચ્છિક ધર્મ પરિવર્તન માટે 60 દિવસ પહેલાં અરજી કરવાની જોગવાઈ છે.
કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ₹5 લાખ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
પુનરાવર્તિત ગુનામાં 10 વર્ષ સુધીની સજાની જોગવાઈઆંતરધર્મીય લગ્ન અથવા સંબંધથી જન્મેલા બાળ છે.
કના ધર્મ અંગે પણ વિશેષ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
