Ahmedabad News : વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની શૈક્ષણિક ડિગ્રી (PM Modi Degree)અંગેની માહિતી જાહેર કરવાના મામલે PM Modi Degree Case (PM મોદીની ડિગ્રી કેસ)માં ગુજરાત હાઈકોર્ટે અરવિંદ કેજરીવાલની (Arvind Kejriwal)અપીલ ફગાવી દીધી છે. ડિવિઝન બેન્ચે સિંગલ જજ દ્વારા અગાઉ કરવામાં આવેલા ₹25 હજારના કોસ્ટ સામે દાખલ કરાયેલી અપીલ પર ચુકાદો જાહેર કર્યો છે. આ મામલે સિંગલ જજના આદેશ સામે કેજરીવાલે રિવ્યૂ અરજી કરી હતી, જે પણ ફગાવવામાં આવ્યા બાદ ડિવિઝન બેન્ચનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો.
PM Modi Degree Caseમાં કોર્ટનો નિર્ણય
આ કેસની શરૂઆત સેન્ટ્રલ ઇન્ફોર્મેશન કમિશન (CIC)ના 2016ના આદેશથી થઈ હતી. CICએ ગુજરાત યુનિવર્સિટીને નરેન્દ્ર મોદીના નામે રહેલી ડિગ્રી (PM Modi Degree)અંગેની માહિતી શોધી કેજરીવાલને આપવા જણાવ્યું હતું. ગુજરાત યુનિવર્સિટી (Gujarat University)એ આ આદેશને હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો.
31 માર્ચ 2023ના સિંગલ જજના ચુકાદામાં CICનો આદેશ રદ કરવામાં આવ્યો હતો. સાથેજ કેજરીવાલ પર ₹25 હજારનો કોસ્ટ લાદવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ આ નિર્ણય સામે રિવ્યૂ અરજી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તે પણ સ્વીકારવામાં આવી નહોતી. આ પછી કેજરીવાલે ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ અપીલ કરી હતી.
RTI અને ખાનગી માહિતી અંગે કોર્ટની ચર્ચા
સુનાવણી દરમિયાન મુખ્ય મુદ્દો એ રહ્યો હતો કે કોઈ વ્યક્તિની શૈક્ષણિક ડિગ્રી જેવી માહિતી RTI હેઠળ ત્રીજા પક્ષને આપી શકાય કે નહીં. અદાલતમાં એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે યુનિવર્સિટી પાસે વિદ્યાર્થીઓની શૈક્ષણિક માહિતી વિશ્વાસના આધારે હોય છે અને દરેક વ્યક્તિની વ્યક્તિગત માહિતી માત્ર જિજ્ઞાસા માટે જાહેર કરી શકાય નહીં.
કોર્ટ સમક્ષ એ મુદ્દો પણ ચર્ચાયો હતો કે કોઈ વ્યક્તિની લાયકાત કોઈ જાહેર હોદ્દા માટે કાયદેસર રીતે જરૂરી હોય અને તેના અંગે વાસ્તવિક પ્રશ્ન ઊભો થાય તો લોકહિતનો અલગ વિચાર થઈ શકે છે. જોકે, માત્ર કોઈ વ્યક્તિની ડિગ્રી જોવાની ઇચ્છા અને વ્યાપક લોકહિત વચ્ચે તફાવત કરવો જરૂરી હોવાનું કોર્ટની ચર્ચામાં સામે આવ્યું હતું.
CICના આદેશ અંગે કોર્ટની મહત્વની ટિપ્પણી
16 સપ્ટેમ્બર 2026ની સુનાવણી દરમિયાન પણ ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ RTI (RTI Case)અને વ્યક્તિગત માહિતીના મુદ્દે ચર્ચા થઈ હતી. કોર્ટની ટિપ્પણી મુજબ યોગ્ય પ્રક્રિયા વિના યુનિવર્સિટી દ્વારા ખાનગી માહિતી જાહેર કરી શકાય નહીં. CICએ પણ આવી માહિતીના મામલે સાવચેતીપૂર્વક નિર્ણય લેવો જરૂરી હોવાનું કોર્ટના અવલોકનમાં સામે આવ્યું હતું.
સુનાવણી દરમિયાન એ પણ ચર્ચાયું હતું કે પરીક્ષા સંસ્થાઓ પાસે વિદ્યાર્થીઓની માર્કશીટ, ઉત્તરવહી, ગ્રેડ અને અન્ય શૈક્ષણિક વિગતો વિશ્વાસના સિદ્ધાંત હેઠળ હોય છે. સામાન્ય રીતે વ્યક્તિ પોતાની માહિતી મેળવી શકે છે, પરંતુ ત્રીજા પક્ષને આવી માહિતી આપવા માટે કાયદાકીય જોગવાઈ અને લોકહિતના પાસાને ધ્યાનમાં લેવું પડે છે.
કેજરીવાલની અપીલ પર ડિવિઝન બેન્ચનો ચુકાદો
આ મામલે ડિવિઝન બેન્ચે અગાઉ દલીલો પૂર્ણ થયા બાદ ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો. 29 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ ચુકાદો જાહેર થતાં કેજરીવાલની અપીલ ફગાવી દેવામાં આવી છે. આ સાથે ₹25 હજારના કોસ્ટને પડકારતી તેમની કાનૂની કાર્યવાહી પર પણ ડિવિઝન બેન્ચનો નિર્ણય આવી ગયો છે.
આ સમગ્ર કેસમાં Arvind Kejriwal (અરવિંદ કેજરીવાલ), ગુજરાત યુનિવર્સિટી અને CIC વચ્ચે RTI હેઠળ શૈક્ષણિક માહિતી જાહેર કરવાની કાનૂની સીમાઓનો મુદ્દો કેન્દ્રમાં રહ્યો છે. 2023ના સિંગલ જજના ચુકાદામાં શૈક્ષણિક ડિગ્રીને વ્યક્તિગત માહિતીના સંદર્ભમાં જોવામાં આવી હતી, જ્યારે CICના અગાઉના આદેશમાં જાહેર પદ ધરાવતા વ્યક્તિની શૈક્ષણિક લાયકાત અંગે માહિતી આપવાનો અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
