National News: ‘ઓપરેશન સિંદૂર’માં ભારતના અનુભવો શેર કરતા, દેશના ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ અનિલ ચૌહાણે કહ્યું છે કે તે ‘નોન-કોન્ટેક્ટ’ યુદ્ધ હતું. આ સાથે, તેમણે ભવિષ્યની લડાઈઓ કેવી હોઈ શકે છે તે પણ સૂચવ્યું.
સીડીએસ સિંગાપોરમાં શાંગરી-લા ડાયલોગમાં બોલી રહ્યા હતા. અહીં તેમણે ઉભરતા ભૂ-રાજકીય ગતિશીલતા અને ઝડપી તકનીકી ફેરફારો પર પ્રકાશ પાડ્યો. આ ફેરફારો યુદ્ધની પ્રકૃતિને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરી રહ્યા છે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે ટેકનોલોજીની સુલભતાએ બિન-રાજ્ય કલાકારોને મજબૂત બનાવ્યા છે. જેના કારણે પ્રોક્સી યુદ્ધ અને અસ્થિરતા વધી છે.
નોંધનીય છે કે પાકિસ્તાન સશસ્ત્ર દળોની સંયુક્ત ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફ કમિટીના અધ્યક્ષ જનરલ સાહિર શમશાદ મિર્ઝા, શાંગરી-લા ડાયલોગમાં પાકિસ્તાન તરફથી ભાગ લઈ રહ્યા હતા.
જનરલ ચૌહાણે પાકિસ્તાનને સંદેશ આપ્યો કે ભારતના વિરોધીઓ પાઠ શીખશે કે આ ભારતની સહિષ્ણુતાની મર્યાદા છે. આપણે બે દાયકાથી આ પ્રોક્સી યુદ્ધનો સામનો કરી રહ્યા છીએ અને આપણે ઘણા લોકોને ગુમાવ્યા છે. અમે તેનો અંત લાવવા માંગીએ છીએ.
તેમણે કહ્યું, “આધુનિક યુદ્ધમાં વ્યાપક ફેરફારો થઈ રહ્યા છે. આ ફેરફારો યુક્તિઓ અને ક્ષેત્રો (જમીન-હવા, સમુદ્ર, સાયબર અને અવકાશ), સમયમર્યાદા, વ્યૂહરચના વિશે છે. આ ફેરફારો હવે યુદ્ધના સ્થિર પ્લેટફોર્મથી દૂર લવચીક, ભ્રામક વ્યૂહરચનાઓની માંગ કરે છે.
સીડીએસ અનિલ ચૌહાણે કહ્યું કે આજે ‘માનવરહિત પ્રણાલીઓ’ અને ‘તે જાતે કરો’ ના વધતા વ્યાપને કારણે યુદ્ધનો આર્થિક અને માનવ ખર્ચ ઘટી રહ્યો છે.
સીડીએસ અનિલ ચૌહાણે કહ્યું કે ટેકનોલોજી યુદ્ધ અને યુદ્ધ લડાઈને બદલી રહી છે અને તેને ફરીથી અસર કરી રહી છે. આ સમજાવતા, તેમણે કહ્યું કે ભવિષ્યની લડાઈઓ ચાર વલણોથી પ્રભાવિત થશે.
1- યુદ્ધના દરેક ક્ષેત્રમાં સેન્સર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ.
2- લાંબા અંતરના હાઇપરસોનિક અને ચોકસાઇવાળા શસ્ત્રો.
3- સ્વાયત્ત પ્રણાલીઓ સાથે માનવહિત-માનવરહિત ટીમિંગ
4- AI, ML, LLM અને ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી દ્વારા સંચાલિત યુદ્ધક્ષેત્રો
પાકિસ્તાન સહિત વિશ્વના ઘણા શક્તિશાળી દેશોના સેનાપતિઓ સમક્ષ, સીડીએસ ચૌહાણે યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ સમજાવ્યો. અસર સમજાવતા, તેમણે કહ્યું કે આજે છેતરપિંડી યુદ્ધનો યુગ છે. તેમણે કહ્યું કે યુદ્ધના મેદાનમાં ડ્રોનનું આગમન એક એવી બાબત છે જેણે યુદ્ધનું દૃશ્ય બદલી નાખ્યું છે. હવે હુમલો ગમે ત્યાં, ગમે ત્યારે ચોક્કસ લક્ષ્યાંક સાથે કરી શકાય છે.
માનવરહિત અને સ્વાયત્ત પ્રણાલીઓ આ સાથે, માનવરહિત ટીમિંગ અને રોબોટિક્સમાં પ્રગતિને કારણે, ટૂંક સમયમાં યુદ્ધો હવે માણસ અને મશીન (સૈનિકો અને મશીનો વચ્ચે) તેમજ મશીન અને મશીન વચ્ચે થશે. ધીમે ધીમે યુદ્ધનું મેદાન સ્વાયત્ત બની રહ્યું છે.
સીડીએસ અનિલ ચૌહાણે કહ્યું કે આજકાલ યુદ્ધના મેદાનો ઉભરી રહ્યા છે. આ ક્ષેત્રો માહિતી ટેકનોલોજી, સાયબર, ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક સ્પેક્ટ્રમ અને જ્ઞાનાત્મક છે. આ ફેરફારોને કારણે, યુદ્ધની પરંપરાગત રેખાઓ ભૂંસી રહી છે. હવે બિન-પરંપરાગત યુદ્ધનો યુગ છે.
યુદ્ધ દરમિયાન ખોટી માહિતીના પડકારને સંબોધતા, સીડીએસે ખુલાસો કર્યો કે ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન, ઓપરેશનલ સમયનો 15 ટકા ખોટા નિવેદનોનો સામનો કરવામાં ખર્ચવામાં આવ્યો હતો. આનો અર્થ એ છે કે આજકાલ સમર્પિત માહિતી યુદ્ધની જરૂર છે. ભારતની વ્યૂહરચનામાં તથ્ય-આધારિત સંદેશાવ્યવહારને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી, ભલે તેનો અર્થ ધીમો પ્રતિભાવ હોય.
સીડીએસે અનુકૂલનક્ષમતા, નવીનતા અને આત્મનિર્ભરતા દ્વારા ક્ષમતા વિકાસના અભિગમની રૂપરેખા આપી. જેમાં ભારતે સહયોગી સંરક્ષણ ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમ બનાવી છે. ખાનગી ઉદ્યોગ સાથે.
તેમણે ભાર મૂક્યો કે વર્તમાન પરિવર્તન યુદ્ધ સિદ્ધાંત, સંગઠન કૌશલ્ય અને માનવ મૂડીમાં પરિવર્તન લાવશે. અહીં ભારતનું અનોખું ભૌગોલિક સ્થાન, અનુભવ અને આકાંક્ષાઓ તેના સંરક્ષણ અભિગમને આકાર આપશે.
જનરલ અનિલ ચૌહાણે વૈશ્વિક શાંતિ અને નવીનતા પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટિ આપી. તેમણે કહ્યું કે આકાશ અને સ્વ-નિર્ભર નેટવર્કિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા સ્વદેશી પ્લેટફોર્મ પર ભારતનો પ્રયોગ સફળ સાબિત થયો છે. તેમણે કહ્યું કે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ એ છે કે વિવિધ રડારને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં એકીકૃત કરવામાં આવે.
ઓપરેશન સિંદૂરનો ઉલ્લેખ કરતા, સીડીએસ ચૌહાણે કહ્યું કે ભારતે રાજકીય રીતે જે કર્યું છે તેનાથી આતંકવાદને સહન ન કરવા અંગે એક નવી લક્ષ્મણ રેખા ખેંચાઈ છે. જનરલ ચૌહાણે કહ્યું કે તેમને આશા છે કે આ ખાસ ઓપરેશન, જે મૂળભૂત રીતે લશ્કરી ક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે, તે આપણા સંરક્ષણને મજબૂત બનાવશે. વિરોધીઓ માટે પણ એક પાઠ છે. આશા છે કે તેઓ શીખશે કે આ ભારતની સહનશીલતાની મર્યાદા છે.
તેમણે કહ્યું કે અમે લગભગ બે દાયકાથી આ પ્રોક્સી યુદ્ધનો સામનો કરી રહ્યા છીએ અને અમે ઘણા લોકોને ગુમાવ્યા છે. અમે તેનો અંત લાવવા માંગીએ છીએ.
જનરલ સાહિર શમશાદ મિર્ઝા, પાકિસ્તાન સશસ્ત્ર દળોના સંયુક્ત ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફ કમિટીના અધ્યક્ષ શાંગરી-લા સંવાદમાં પણ ભાગ લીધો હતો. તેમણે કહ્યું કે જો આગલી વખતે ફરીથી આવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય તો શહેરોને પહેલા નિશાન બનાવવામાં આવશે અને સરહદો અપ્રસ્તુત બની જશે. આવી સ્થિતિમાં, સમગ્ર વાતાવરણ નિયંત્રણ બહાર જઈ શકે છે.
જનરલ મિર્ઝાએ કહ્યું કે પછી એવી શક્યતા છે કે મર્યાદિત સમયને કારણે, આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના હસ્તક્ષેપ પહેલાં જ નુકસાન અને વિનાશ થઈ ગયો હશે.
આ પણ વાંચો:ભારતના બદલાથી પાકિસ્તાનમાં ભયનો માહોલ, શાહબાઝ શરીફે બોલાવી કટોકટી બેઠક
