Mann Ki Baat: પીએમ મોદીએ આજે ​​’મન કી બાત’ના 132મા એપિસોડ દ્વારા લોકો સાથે વાતચીત કરી. કાર્યક્રમની શરૂઆતમાં પીએમ મોદીએ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું, “માર્ચ મહિનો વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ જ અશાંત રહ્યો છે. અમને યાદ છે કે ભૂતકાળમાં કોવિડને કારણે સમગ્ર વિશ્વ લાંબા સમયથી ઘણી સમસ્યાઓમાંથી પસાર થયું હતું. અમને અપેક્ષા હતી કે આમાંથી બહાર આવ્યા પછી, વિશ્વ નવેસરથી પ્રગતિના માર્ગ પર આગળ વધશે, પરંતુ વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓ વિકસિત થતી રહી. હાલમાં, અમારા પડોશમાં એક મહિનાથી ભયંકર યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. અમારા લાખો પરિવારના સભ્યો અને સંબંધીઓ આ દેશોમાં રહે છે અને ખાડી દેશોમાં કામ કરે છે. હું ખાડી દેશોનો ખૂબ આભારી છું કે તેઓ ત્યાં રહેતા 1 કરોડથી વધુ ભારતીયોને તમામ પ્રકારની મદદ પૂરી પાડી રહ્યા છે.”

‘યુદ્ધ દરમિયાન નાગરિકોએ અફવાઓનો શિકાર ન બનવું જોઈએ’

સંઘર્ષ વચ્ચે, પીએમ મોદીએ દેશવાસીઓને અપીલ કરતા કહ્યું, “જે પ્રદેશમાં હાલમાં યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે તે આપણી ઉર્જા જરૂરિયાતોનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આનાથી વિશ્વભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ માટે કટોકટીની સ્થિતિ સર્જાઈ રહી છે. આપણા વૈશ્વિક સંબંધો, વિવિધ દેશો તરફથી આપણને મળતો ટેકો અને છેલ્લા દાયકામાં આપણે જે શક્તિઓ બનાવી છે તેના કારણે ભારત આ પરિસ્થિતિઓનો બહાદુરીથી સામનો કરી શક્યું છે. આજે, મન કી બાત દ્વારા, હું દેશવાસીઓને વિનંતી કરવા માંગુ છું કે આપણે એક થઈને આ પડકારનો સામનો કરવો જોઈએ. જે લોકો આ મુદ્દાનું રાજકારણ કરી રહ્યા છે તેઓએ આવું કરવાથી દૂર રહેવું જોઈએ. આ ૧.૪ અબજ નાગરિકોના હિતનો મામલો છે. આવી સ્થિતિમાં, જે લોકો અફવાઓ ફેલાવી રહ્યા છે તેઓ દેશને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે. હું દેશવાસીઓને અપીલ કરવા માંગુ છું કે તેઓ સતર્ક રહે, અફવાઓનો શિકાર ન બને અને સરકાર દ્વારા સતત આપવામાં આવતી માહિતી પર વિશ્વાસ કરે.”

હસ્તપ્રતો સાચવો

હસ્તપ્રતોના સંરક્ષણનો ઉલ્લેખ કરતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, “જ્ઞાન ભારતમ સર્વે. તેનો ઉદ્દેશ્ય દેશભરમાં હાજર હસ્તપ્રતો વિશે માહિતી એકત્રિત કરવાનો છે. આ સર્વેમાં જોડાવા માટેનું એક માધ્યમ જ્ઞાન ભારતમ એપ છે. જો તમારી પાસે કોઈ હસ્તપ્રત હોય, અથવા તેના વિશે માહિતી હોય, તો તેનો ફોટો જ્ઞાન ભારતમ એપ પર શેર કરો. અરુણાચલ પ્રદેશના નમસાઈના ચાઓ નન્તિસિંહ લોકંગજીએ તાઈ લિપિમાં હસ્તપ્રતો શેર કરી છે. અમૃતસરના ભાઈ અમિત સિંહ રાણાએ ગુરુમુખી લિપિમાં હસ્તપ્રતો શેર કરી છે. આ આપણી મહાન શીખ પરંપરા અને પંજાબી ભાષા સાથે સંકળાયેલી લિપિ છે.”

ભારત વિશ્વનો સૌથી યુવા દેશ છે

યુવાનોનો ઉલ્લેખ કરતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, “ભારત વિશ્વનો સૌથી યુવા દેશ છે. જ્યારે દેશના યુવાનોની શક્તિ રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં સામેલ થાય છે, ત્યારે તે ખૂબ મદદરૂપ થાય છે. રાષ્ટ્ર નિર્માણની આ જવાબદારી નિભાવવામાં, ‘માય યંગ ઇન્ડિયા’ સંસ્થા મોટી ભૂમિકા ભજવી રહી છે. આ સંસ્થા યુવાનોને વિવિધ સકારાત્મક પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડી રહી છે. આ દર્શાવે છે કે યુવા મિત્રો દેશના વિકાસમાં યોગદાન આપવા માટે કેટલા ઉત્સુક છે. યુવાનોએ વિવિધ મુદ્દાઓ પર નિબંધો લખ્યા છે અને સૂચનો આપ્યા છે. હું તે બધા યુવાનોની પ્રશંસા કરું છું જેઓ પોતાના વિચારો શેર કરી રહ્યા છે.”

ટી20 વર્લ્ડ કપ અને રણજી ટ્રોફીનો ઉલ્લેખ 

રમતગમત વિશે વાત કરતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, “આ મહિનો દેશભરના રમતપ્રેમીઓ માટે ઉત્સાહ અને ઉત્સાહથી ભરેલો રહ્યો છે. જ્યારે ભારતે T20 વર્લ્ડ કપમાં ઐતિહાસિક જીત મેળવી, ત્યારે દેશભરમાં ખુશીની લહેર ફેલાઈ ગઈ. અમારી ટીમની નોંધપાત્ર સફળતા પર અમને બધાને ખૂબ ગર્વ છે. ગયા મહિનાના અંતે, કર્ણાટકના હુબલીમાં એક ખૂબ જ રોમાંચક મેચ જોવા મળી. આ મેચ જીતીને, જમ્મુ અને કાશ્મીર ક્રિકેટ ટીમે રણજી ટ્રોફી જીતી. એ નોંધવું ખૂબ જ આનંદદાયક છે કે લગભગ સાત દાયકાની લાંબી રાહ જોયા પછી, આ ટીમે તેનું પ્રથમ રણજી ટ્રોફી ટાઇટલ મેળવ્યું. ટીમના કેપ્ટન પારસ ડોગરાએ નોંધપાત્ર કૌશલ્ય દર્શાવ્યું. રણજી ટ્રોફીમાં 60 વિકેટ લેનાર યુવા કાશ્મીરી બોલર આકિબ નબીની પણ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા થઈ રહી છે. આ જીતથી જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકો ખૂબ જ ઉત્સાહિત છે. ત્યાંના યુવાનોમાં રમતગમત પ્રત્યેનો ઉત્સાહ વધુ વધ્યો છે. આનાથી ભવિષ્યમાં રમતગમતને પ્રોત્સાહન મળશે. ફૂટબોલ જેવી રમતો પણ અહીંના યુવાનોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે.”

‘યુવાનોનો અન્ય રમતોમાં રસ’

પીએમ મોદીએ વધુમાં કહ્યું, “હું વારંવાર કહું છું કે જે રમે છે તે સમૃદ્ધ થશે. આપણા દેશના યુવાનો પણ એવી રમતો અપનાવી રહ્યા છે જે પહેલા એટલી લોકપ્રિય નહોતી. ઉત્તર પ્રદેશના પ્રતિભાશાળી ખેલાડી ગુલવીર સિંહે થોડા અઠવાડિયા પહેલા ન્યુ યોર્ક સિટી હાફ મેરેથોનમાં ત્રીજું સ્થાન મેળવીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો. તે એક કલાકથી ઓછા સમયમાં હાફ મેરેથોન પૂર્ણ કરનાર પ્રથમ ભારતીય ખેલાડી બન્યા. મને અસ્મિતા એથ્લેટિક્સ લીગ વિશે પણ માહિતી મળી છે. આમાં 8 માર્ચે મહિલા દિવસ નિમિત્તે ઘણી રમતગમતની ઘટનાઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. લીગમાં લગભગ 2 લાખ દીકરીઓએ ભાગ લીધો હતો. એ જોઈને ખુશી થાય છે કે દેશમાં થઈ રહેલા આ રમત પરિવર્તનમાં ભારતની મહિલા શક્તિ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. ભારતની મહિલા શક્તિ પણ આમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે.”

‘દેશવાસીઓએ ફિટનેસ પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ’

ફિટનેસ અંગે પીએમ મોદીએ કહ્યું, “મેં હંમેશા તમને તમારી ફિટનેસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા વિનંતી કરી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ માટે 100 થી ઓછા દિવસ બાકી છે, અને સમગ્ર વિશ્વમાં યોગ પ્રત્યેનું આકર્ષણ સતત વધી રહ્યું છે. આલ્મિસ જી આફ્રિકાના જીબુટીમાં તેમના અરવિંદ યોગ કેન્દ્ર દ્વારા યોગનો પ્રચાર કરી રહ્યા છે. તેઓ અહીં ઘણી અન્ય જગ્યાએ લોકોને યોગ શીખવે છે. પ્રખ્યાત પ્રભાવક યુવરાજ દુઆએ મને વિનંતી કરી હતી કે હું તેમના પિતાને ખાંડનું સેવન ઓછું કરવા કહું અને મને ખુશી છે કે તેમના પિતાએ મારી વિનંતીનું પાલન કર્યું. આપણે આપણા ખોરાકમાં તેલનું પ્રમાણ પણ 10 ટકા ઘટાડવું પડશે. આ તમને સ્થૂળતા અને અન્ય ઘણી બીમારીઓથી દૂર રાખશે. આ નાના પ્રયાસોથી, તમે સ્થૂળતા અને જીવનશૈલી સંબંધિત બીમારીઓથી દૂર રહેશો.”

શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે 

શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં થઈ રહેલા સુધારાઓ વિશે બોલતા, પીએમ મોદીએ કહ્યું, “મેં બેંગલુરુમાં શિક્ષણ સંબંધિત એક અનોખી પહેલ વિશે જાણ્યું છે. અહીંની એક ટીમ પ્રયોગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એજ્યુકેશન રિસર્ચ ચલાવી રહી છે. આ ટીમ સંશોધન પ્રોજેક્ટ્સ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ ટીમ શાળા સ્તરે વિજ્ઞાન શિક્ષણને લોકપ્રિય બનાવવામાં રોકાયેલી છે. નાગા આદિવાસીઓમાં મોરુંગ શિક્ષણની પરંપરાગત પદ્ધતિ હતી. આમાં, વડીલો તેમના અનુભવો દ્વારા યુવાનો સાથે પરંપરાગત જ્ઞાન, ઇતિહાસ અને જીવન કૌશલ્ય શેર કરતા હતા. સમય જતાં, આ પદ્ધતિ હવે મોરુંગ શિક્ષણના ખ્યાલમાં વિકસિત થઈ છે. આ દ્વારા, બાળકોમાં ગણિત અને વિજ્ઞાન જેવા વિષયોમાં રસ પેદા થાય છે. આમાં, સમુદાયના વડીલો તેમને વાર્તાઓ, લોકગીતો અને પરંપરાગત રમતો દ્વારા જીવન કૌશલ્ય શીખવે છે.”

પાણીની કટોકટી ટાળવા માટે પાણીનો બચાવ કરવો ખૂબ જ જરૂરી છે.

ઉનાળા પહેલાના પાણીની કટોકટી વિશે બોલતા, પીએમ મોદીએ કહ્યું, “દેશના ઘણા ભાગોમાં ઉનાળો શરૂ થઈ ગયો છે. આ પાણીના સંરક્ષણનો સમય છે. પાણીની કટોકટીને પહોંચી વળવા માટે ગામડાઓમાં સમુદાય સ્તરે પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. જૂના તળાવો સાફ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યારે વરસાદી પાણીના સંગ્રહ માટે પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. અમૃત સરોવર અભિયાન હેઠળ દેશભરમાં લગભગ 70,000 અમૃત સરોવર બનાવવામાં આવ્યા છે. જનભાગીદારીથી, પાણીનું સંરક્ષણ વ્યાપક બને છે.”

‘માછીમારોનું જીવન સરળ બની રહ્યું છે’

માછીમારો વિશે વાત કરતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, “માછીમારો ફક્ત સમુદ્રના યોદ્ધા નથી, પરંતુ આત્મનિર્ભર ભારતનો પાયો પણ છે. મહેનતુ માછીમારોનું જીવન હવે સરળ બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. ઓડિશાના સંબલપુરની સુજાતા ભૂયાનજી એક ગૃહિણી હતી, પરંતુ તેઓ કંઈક નવું કરીને તેમના પરિવારને વધુ મદદ કરવા માંગતી હતી. તેથી, થોડા વર્ષો પહેલા, તેમણે હીરાકુડ જળાશયમાં માછલી ઉછેર શરૂ કર્યો. માત્ર બે-ત્રણ વર્ષમાં, તેમણે તેમના પ્રયાસોને એક સમૃદ્ધ વ્યવસાયમાં પરિવર્તિત કર્યા. સમુદ્રમાં તેમની પ્રવૃત્તિઓ હવામાનની રીતોથી પ્રભાવિત થાય છે, તેથી તેમને ટેકનોલોજી દ્વારા પણ મદદ કરવામાં આવી રહી છે.”

‘નાના પ્રયાસો મોટા પરિવર્તનનો પાયો બનાવે છે’

પીએમ મોદીએ કહ્યું, “જ્યારે સમાજ પોતે આગળ આવે છે, ત્યારે નાના પ્રયાસો પણ મોટા પરિવર્તનનો પાયો બની જાય છે. તાજેતરમાં, યુપીના વારાણસીમાં એક પ્રેરણાદાયક પ્રયાસ જોવા મળ્યો. ત્યાં એક જ કલાકમાં 2 લાખ 51 હજારથી વધુ છોડ વાવ્યા અને એક નવો ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ બનાવવામાં આવ્યો. આ પ્રયાસની સૌથી નોંધપાત્ર વાત એ હતી કે હજારો લોકો એક સાથે જોડાયા. વિદ્યાર્થીઓ, યુવાનો, સ્વૈચ્છિક સંગઠનો, વિવિધ સંસ્થાઓ, બધાએ મળીને આ કાર્ય શક્ય બનાવ્યું. એ જ રીતે, નાગાલેન્ડના ચિઝામી ગામમાંથી ખૂબ જ પ્રેરણાદાયક પ્રયાસ બહાર આવ્યો છે. એક પેડ મા કે નામ અભિયાનમાં પણ જનભાગીદારીનું આ સ્વરૂપ જોવા મળ્યું. ઘણી વખત, આપણા પ્રયાસો પોતે જ સૌથી મજબૂત માર્ગ બતાવે છે.”

‘પીએમ સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના’ ની અસર દરેક ખૂણામાં દેખાય છે.

સૌર ઉર્જાનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું, “આજે, જો તમે દેશના કોઈપણ નાના ખૂણામાં જાઓ છો, તો તમને ચોક્કસપણે પરિવર્તન દેખાશે. આ પરિવર્તન એ છે કે તમને દેશના દરેક ખૂણામાં ક્યાંકને ક્યાંક સોલાર પેનલ દેખાશે. ઘણા પરિવારો પીએમ સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજનાનો લાભ લઈ રહ્યા છે.” અંતે, પીએમ મોદીએ કહ્યું કે દર મહિને દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી મન કી બાત માટે સંદેશા પ્રાપ્ત થાય છે. આ એ પણ દર્શાવે છે કે દૂરના વિસ્તારોના લોકો તેને કેટલી ઉત્સુકતાથી સાંભળે છે. તે ફક્ત એક કાર્યક્રમ નહીં પરંતુ સંદેશાવ્યવહારનું માધ્યમ બની ગયું છે.