જળવાયુ પરિવર્તન અંગે ચર્ચા કરવા દુબઈમાં આયોજિત આ કોન્ફરન્સમાં ભાગ લેવા માટે વિશ્વભરના નેતાઓ આવ્યા હતા. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી હાલમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ અંગે ‘વર્લ્ડ ક્લાઈમેટ એક્શન સમિટ, COP 28 ‘માં ભાગ લેવા સંયુક્ત આરબ અમીરાતની મુલાકાતે હતા.વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ક્લાઈમેટ ચેન્જને લઈને વિકસિત દેશોને અરીસો બતાવ્યો હતો. તેમણે દુબઈમાં COP28 મીટિંગ દરમિયાન વિકસિત દેશોને 2050 પહેલા કાર્બન ઉત્સર્જનની તીવ્રતા સંપૂર્ણપણે ઘટાડવા માટે હાકલ કરી હતી. પીએમ મોદીએ ગ્રીન ક્લાઈમેટ ફંડ અને એડેપ્ટેશન ફંડ અંગે પણ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા. જુઓ અમારો વિશેષ અહેવાલ

વર્લ્ડ ક્લાઈમેટ એક્શન સમિટ, COP28, હાલમાં UAEની અધ્યક્ષતામાં દુબઈમાં ચાલી રહી છે. આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવા માટે દુનિયાભરમાંથી અગ્રણીઓ આવી રહ્યા છે. શુક્રવારે આ કાર્યક્રમમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પણ હાજર રહ્યા હતા અને પાકિસ્તાનના કાર્યવાહક પીએમ અનવરુલ હક પણ પહોંચ્યા હતા. બેઠક દરમિયાન વિશ્વના તમામ નેતાઓની જે તસવીર લેવામાં આવી છે તેમાં પીએમ નરેન્દ્ર મોદી સૌથી આગળ ઉભા છે. આ તસવીર સામે આવ્યા બાદ પાકિસ્તાનની જનતાએ પોતાના જ નેતાઓની મજાક ઉડાવી છે. પાકિસ્તાનના ઘણા લોકોએ આ તસવીર ટ્વિટર પર શેર કરી છે અને તેમના પીએમને પૂછ્યું છે કે તમે આમાં ક્યાં છો.

પાકિસ્તાનના રાજકીય વિશ્લેષક કમર ચીમાએ સમિટના તમામ નેતાઓની તસવીર શેર કરતા લખ્યું કે, પીએમ મોદી પહેલી લાઈનમાં ઉભા છે પરંતુ કૃપા કરીને આ તસવીરમાં આપણા વડાપ્રધાનને શોધવામાં મારી મદદ કરો. તેના ટ્વીટ પર ઘણા લોકોએ પ્રતિક્રિયા આપી હતી અને લખ્યું હતું કે તેને શોધવામાં ચશ્માનો નંબર વધશે. આરઝૂ કાઝમી નામના યુઝરે પાકિસ્તાનના પીએમને શોધી કાઢતા કહ્યું કે તેઓ જમણી બાજુ પાછળ ઉભા છે.

COP28 સમિટમાં પીએમ મોદીએ જળવાયુ પરિવર્તન પર ગંભીરતા દાખવવાની અપીલ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે કાર્બન ઉત્સર્જનમાં 45 ટકાનો ઘટાડો કરવો જરૂરી છે. પીએમ મોદીએ કહ્યું કે 2030 સુધીમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે તાત્કાલિક કામ કરવાની જરૂર છે, આ માટે તમામ દેશોએ એકબીજાને ટેકો આપવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે કાર્બન ક્રેડિટનો અવકાશ ઘણો સીમિત છે. કાર્બન ક્રેડિટ સિસ્ટમમાં સામાજિક જવાબદારીની ભાવનાનો પણ અભાવ છે. આપણે એકંદરે એક નવી ફિલોસોફી પર ભાર મૂકવો પડશે.

COP28 એ આબોહવા સંબંધિત સંયુક્ત રાષ્ટ્રની 28મી બેઠક છે. આ વાર્ષિક બેઠકમાં, જળવાયુ પરિવર્તનને રોકવા અને ભવિષ્યમાં તેની સાથે નિપટવા માટેની તૈયારીઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે. આ કોન્ફરન્સમાં લગભગ 200 દેશોના નેતાઓને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. નેતાઓ ઉપરાંત પર્યાવરણ માટે કામ કરતી સંસ્થાઓ અને માનવાધિકાર જૂથો પણ તેમાં ભાગ લઈ રહ્યાં છે. સમગ્ર વિશ્વમાં આબોહવામાં આવેલા તાજેતરના ફેરફારોને ધ્યાનમાં રાખીને આ કોન્ફરન્સ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

દુબઈમાં શુક્રવારે વર્લ્ડ ક્લાઈમેટ એક્શન સમિટમાં એક ખાસ બાબત જોવા મળી હતી. આ કોન્ફરન્સમાં દુનિયાભરના નેતાઓને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ ઉદ્ઘાટન સત્રમાં મંચ પર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એકમાત્ર એવા વ્યક્તિ હતા કે જેઓ કોઈ રાજ્ય કે સરકારના વડા છે. COP28 ના પ્રમુખ સુલતાન અલ જાબેર, ક્લાઈમેટ ચેન્જ પર યુનાઈટેડ નેશન્સ ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શનના પ્રેસિડેન્ટ સિમોન સ્ટિલ અને યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીના પ્રમુખ ડેનિસ ફ્રાન્સિસ ભારતીય વડાપ્રધાન સાથે મંચ પર હાજર હતા, પરંતુ મોદી સિવાય અન્ય કોઈ પીએમ કે રાષ્ટ્રપતિ નહોતા.

COP મીટીંગના પ્રારંભિક સત્રના મંચ પર મોદીની હાજરી આબોહવા મુત્સદ્દીગીરીમાં ભારતની વધતી જતી ભૌગોલિક રાજનીતિના પ્રભાવને રેખાંકિત કરે છે. ભારતીય વડા પ્રધાનને આપવામાં આવેલું મહત્વ માત્ર મજબૂત ભારત-UAE સંબંધોનું સૂચક નથી, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય આબોહવા સહિત અનેક નવી વૈશ્વિક પહેલો શરૂ કરીને આબોહવા ક્રિયાના ચેમ્પિયન તરીકે દેશની વધતી જતી કદને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે. ક્રિયા જેમાં સોલાર એલાયન્સ (ISA), અલાયન્સ ફોર ડિઝાસ્ટર રેસિલિએન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (CDRI), લીડરશીપ ગ્રુપ ફોર ગ્લોબલ બાયોફ્યુઅલ એન્ડ ઈન્ડસ્ટ્રી ટ્રાન્ઝિશન (LEADIT)નો પણ સમાવેશ થાય છે.

કોન્ફરન્સમાં ભારતના સક્રિય અભિગમને આગળ ધપાવીને, પીએમ મોદીએ અન્ય વૈશ્વિક પ્રયાસ, ગ્રીન ક્રેડિટની શરૂઆત કરી છે. જે પર્યાવરણને લગતી સભાન ક્રિયાઓ માટે દેશના મગજના મિશન લાઇફઇ (લાઇફસ્ટાઇલ ફોર એન્વાયર્નમેન્ટ) સાથે સુમેળમાં કામ કરશે. પીએમ મોદીએ કહ્યું કે આનાથી કાર્બન ઉત્સર્જન સંબંધિત મુદ્દાઓને લઈને સામાન્ય લોકોની ભાગીદારી વધશે. તેમણે વિશ્વના નેતાઓને અંગત હિતોથી આગળ વધવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે જળવાયુ પરિવર્તનને પહોંચી વળવા વૈશ્વિક સહયોગની ખૂબ જ જરૂર છે. વિકાસશીલ દેશો માટે પર્યાપ્ત અને સુલભ આબોહવા ધિરાણ ઉપલબ્ધ કરાવવું જોઈએ. PM મોદીએ તેમના G-20 પ્રમુખપદ દરમિયાન ટકાઉ વિકાસ અને જળવાયુ પરિવર્તનનો સામનો કરવા માટેની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે સામૂહિક પ્રયાસો અને એક ધરતી, એક પરિવાર, એક ભવિષ્યનું વિઝન મહત્વપૂર્ણ છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે વિશ્વને વિકાસશીલ અને ગરીબ દેશોને આબોહવા પરિવર્તનનો સામનો કરવામાં મદદ કરવા માટે નાણાંની દ્રષ્ટિએ નક્કર પરિણામો આપવાનું આહ્વાન કર્યું હતું, અને કહ્યું હતું કે વિકસિત દેશોએ 2050 પહેલા કાર્બન ઉત્સર્જનની તીવ્રતા સંપૂર્ણપણે ઘટાડવાની જરૂર છે. અહીં COP28 ખાતે ‘ટ્રાન્સફોર્મિંગ ક્લાઈમેટ ફાઇનાન્સ’ પરના સત્રને સંબોધતા વડાપ્રધાન મોદીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત 2025 પછીના નવા વૈશ્વિક ક્લાયમેટ ફાઇનાન્સનો ઉદ્દેશ્ય ‘ન્યૂ કલેક્ટિવ ક્વોન્ટિફાઇડ ગોલ’ (NCQG) પર નક્કર અને વાસ્તવિક પ્રગતિની રાહ જોઈ રહ્યું છે. “વિકસિત દેશોએ 2050 પહેલા કાર્બન ઉત્સર્જનની તીવ્રતા સંપૂર્ણપણે ઘટાડવી જોઈએ,” તેમણે જણાવ્યું હતું.

2009 માં, વિકસિત દેશોએ આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવામાં વિકાસશીલ દેશોને મદદ કરવા માટે 2020 સુધીમાં પ્રતિ વર્ષ US $100 બિલિયન એકત્ર કરવાનું વચન આપ્યું હતું. આ હેતુ માટેની સમયમર્યાદા વર્ષ 2025 સુધી લંબાવવામાં આવી હોવા છતાં, આ દેશોએ આ પ્રતિબદ્ધતાને પૂર્ણ કરી નથી. COP28 નો ઉદ્દેશ્ય 2025 પછીના નવા વૈશ્વિક આબોહવા ફાઇનાન્સ લક્ષ્ય માટે પાયો નાખવાનો છે, જે US$100 બિલિયનનું લક્ષ્યાંક ધરાવે છે. આ દેશો 2024માં COP29 સુધીમાં આ નવા લક્ષ્યને આખરી ઓપ આપવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.

મોદીએ કહ્યું કે ગ્રીન ક્લાઈમેટ ફંડ અને એડેપ્ટેશન ફંડમાં પૈસાની કોઈ અછત ન હોવી જોઈએ અને આને તરત જ ભરપાઈ કરવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે બહુપક્ષીય વિકાસ બેંકોએ માત્ર વિકાસ માટે જ નહીં પરંતુ આબોહવાની ક્રિયા માટે પણ પોસાય તેવું નાણા પૂરું પાડવું જોઈએ.વડાપ્રધાને કહ્યું કે ભારત અને ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ના અન્ય દેશોએ આબોહવા સંકટમાં બહુ ઓછું યોગદાન આપ્યું છે, પરંતુ તેણે સૌથી વધુ ફાળો આપ્યો છે. અસરગ્રસ્ત થયા છે. તેમણે કહ્યું, “સંસાધનોની અછત હોવા છતાં, આ દેશો આબોહવા પગલાં માટે પ્રતિબદ્ધ છે.” ઉલ્લેખનીય છે કે ‘ગ્લોબલ સાઉથ’માં ઓછા વિકસિત અને વિકાસશીલ દેશોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાંથી મોટાભાગના દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં સ્થિત છે.

વડા પ્રધાને કહ્યું, “‘ગ્લોબલ સાઉથ’ની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવા માટે ક્લાયમેટ ફાઇનાન્સ અને ટેક્નોલોજી મહત્વપૂર્ણ છે.” તેમણે કહ્યું કે ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ના દેશો આબોહવા સંકટનો સામનો કરવા માટે વિકસિત દેશો પાસેથી શક્ય તમામ મદદની અપેક્ષા રાખે છે. છે. વિકસિત દેશોની 2030 રાષ્ટ્રીય આબોહવા યોજનાઓ સરેરાશ તાપમાન વધારાને 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી મર્યાદિત કરવા માટે તેમના 2019 સ્તરોથી ઉત્સર્જનમાં સામૂહિક રીતે 36 ટકાનો ઘટાડો કરવાની માંગ કરે છે.

દિલ્હી સ્થિત થિંક ટેન્ક કાઉન્સિલ ઓન એનર્જી, એન્વાયરમેન્ટ એન્ડ વોટર (CEEW) દ્વારા કરવામાં આવેલા અભ્યાસ મુજબ લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવા માટે જરૂરી 43 ટકાના ઘટાડા કરતાં આ ઓછો છે. CEEW નો અંદાજ છે કે 2050 સુધીમાં નેટ-શૂન્ય સ્થિતિમાં પણ, વિકસિત દેશો સામૂહિક રીતે બાકીના વૈશ્વિક કાર્બન બજેટના 40-50 ટકા કરતાં વધુ 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ લક્ષ્ય તરફ પ્રતિબદ્ધ રહેશે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમની દુબઈની મુલાકાત બાદ શુક્રવારે મોડી રાત્રે ભારત પરત ફર્યા હતા. પીએમ મોદીના પરત ફર્યા બાદ વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અરિંદમ બાગચીએ જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાનની મુલાકાત દરમિયાન વૈશ્વિક નેતાઓ સાથે અર્થપૂર્ણ વાટાઘાટો થઈ હતી અને તેમના દ્વારા વૈશ્વિક આબોહવા પગલાંને વેગ આપવા માટે પહેલ પણ કરવામાં આવી હતી. બાગચીએ પીએમની મુલાકાતને સફળ ગણાવી છે.