Nepal News : નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટથી શરૂ થયેલી ભીષણ ફ્લેશ ફ્લડ (Nepal Flood)ની તબાહી હજુ શમી નથી ત્યાં હવે નવી કુદરતી આફતનો ભય ઊભો થયો છે. નેપાળ-ચીન સરહદ નજીક ભૂસ્ખલન અને બરફ-કાટમાળના કારણે નદીનો પ્રવાહ અટકતાં એક નવી બેરિયર ઝીલ બની છે. પાણીનો જથ્થો વધતાં આ કુદરતી બંધ તૂટવાની આશંકાએ નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ચિંતા વધી છે.

નેપાળમાં 3 દિવસથી કુદરતનો કહેર

26 ઓગસ્ટની સવારે નેપાળના ભોટે કોશી (Bhote Koshi)નદી વિસ્તારમાં વિનાશકારી ફ્લેશ ફ્લડ (Nepal Flood)આવી હતી. ગ્લેશિયર/બરફના કાટમાળ સાથે પાણી અને માટીનો ભારે પ્રવાહ નીચે આવતા રસ્તા, પુલ, મકાનો અને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને ભારે નુકસાન થયું હતું. નેપાળ સરકારના જણાવ્યા મુજબ બચાવ અને રાહત કામગીરી સતત ચાલી રહી છે.

આ દુર્ઘટનાની અસર નેપાળ ઉપરાંત ચીનના તિબેટ વિસ્તારમાં પણ જોવા મળી હતી. રિપોર્ટ્સ અનુસાર બંને દેશોમાં મોટી સંખ્યામાં લોકોનાં મોત થયા છે અને હજારો લોકો હજુ લાપતા છે.

હવે નવી ઝીલથી કેમ વધી ચિંતા?

નેપાળ-ચીન સરહદ (Nepal China Border)નજીક ભારે ભૂસ્ખલન અને કાટમાળના કારણે નદીનો કુદરતી પ્રવાહ અવરોધાયો છે. પરિણામે પાણી પાછળ તરફ એકઠું થવા લાગ્યું અને બેરિયર લેક જેવી રચના બની છે.

ચીન તરફથી પણ આ વિસ્તારમાં વધતા પાણી અને સંભવિત જોખમ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. પૂરનો ખતરો (China Warning)ધરાવતા વિસ્તારોમાં લોકોને નદીના જળસ્તર પર નજર રાખવા અને સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

ઝીલ તૂટે તો શું થઈ શકે?

આ પ્રકારની ઝીલ સામાન્ય કોંક્રિટના બંધ જેવી મજબૂત હોતી નથી. તે મુખ્યત્વે પથ્થરો, માટી, બરફ અને ભૂસ્ખલનના કાટમાળથી બનેલા કુદરતી અવરોધ પાછળ પાણી ભરાવાથી બને છે.

જો પાણીનો દબાણ વધીને આ અવરોધ તૂટી જાય, તો અચાનક મોટી માત્રામાં પાણી અને કાટમાળ નીચેની નદીમાં ધસી શકે છે. તેના કારણે પહેલેથી જ પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ફરી ફ્લેશ ફ્લડનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.

ભોટે કોશી (Bhote Koshi)અને ત્રિશુલી નદી પ્રણાલીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ આગળ વધતો હોવાથી નીચાણવાળા વિસ્તારો માટે ખાસ સતર્કતા જરૂરી બની છે.

26 ઓગસ્ટે શું થયું હતું?

26 ઓગસ્ટે હિમાલયના વિસ્તારમાં થયેલી બરફ/ગ્લેશિયલ (Nepal Glacier )ઘટનાને પગલે પાણી, બરફ, પથ્થરો અને કાદવનો વિશાળ જથ્થો નદીના પ્રવાહમાં ધસી આવ્યો હતો. તેના કારણે ભોટે કોશી અને ત્રિશુલી નદી વિસ્તારમાં ભારે પૂર આવ્યું હતું.

રોઇટર્સ અનુસાર આ ઘટનામાં ગામો અને મહત્વપૂર્ણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ભારે નુકસાન થયું હતું અને ત્યારબાદ નદીના માર્ગમાં કાટમાળથી બનેલા તળાવો વધુ જોખમનું કારણ બન્યા છે.

મૃત્યુઆંક 579 સુધી પહોંચ્યો

29 ઓગસ્ટના અહેવાલો અનુસાર નેપાળમાં આ આપત્તિમાં મૃત્યુઆંક 579 સુધી પહોંચી ગયો છે અને લગભગ 1,900 લોકો લાપતા હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે બચાવ કામગીરી હજુ ચાલુ હોવાથી આ આંકડામાં ફેરફાર થઈ શકે છે.

નેપાળના વિદેશ મંત્રાલયે 28 ઓગસ્ટના સત્તાવાર અપડેટમાં જણાવ્યું હતું કે નદી વિસ્તારમાંથી 538 મૃતદેહ મળી આવ્યા હતા, જ્યારે અનેક સ્થાનિકો અને પ્રવાસીઓ હજુ ગુમ હતા.

રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન સતત ચાલુ

ભીષણ પૂર બાદ નેપાળી સેના, પોલીસ, સ્થાનિક તંત્ર અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓ બચાવ કામગીરીમાં જોડાઈ છે. મુશ્કેલ પહાડી ભૂપ્રદેશ, તૂટેલા રસ્તા અને સંચાર વ્યવસ્થાને નુકસાનના કારણે રેસ્ક્યૂ ટીમો સામે મોટા પડકારો છે.

નેપાળ સરકારે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં શોધ, બચાવ, સ્થળાંતર અને રાહત કામગીરીને પ્રાથમિકતા આપી છે

આગળનો ખતરો શું?

હાલ સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે કાટમાળથી બનેલી કુદરતી ઝીલમાં પાણીનું સ્તર કેટલું ઝડપથી વધી રહ્યું છે અને તેનો અવરોધ કેટલો સ્થિર છે. સેટેલાઇટ તથા અન્ય મોનિટરિંગ દ્વારા નદી અને સંભવિત પૂર જોખમ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

આથી “ઝીલ ચોક્કસ ત્રણ દિવસમાં ફાટશે” એવો નિશ્ચિત દાવો કરવો યોગ્ય નથી. જોખમની સંભાવના છે, પરંતુ ઝીલ ક્યારે અને કેવી રીતે તૂટશે તે ચોક્કસ રીતે કહેવું શક્ય નથી.

આ પણ વાંચો :નેપાળ-તિબેટ પૂર વચ્ચે તળાવ ફાટવાનું જોખમ, રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન રોકાયું,મૃત્યુઆંક 469, 977 લોકો ગુમ

આ પણ વાંચો : તિબેટમાં પૂરથી તબાહી; લાખો લોકો લાપતા છતાં ચીને દુનિયાથી છુપાવ્યા મોત અને નુકસાનના આંકડા

આ પણ વાંચો : નેપાળમાં પૂરે લીધો 584 લોકોનો ભોગ, 2,482 લોકો ગુમ; ઈશા ફાઉન્ડેશનના 77 યાત્રાળુઓ પણ લાપતા