India News: અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા ફોનની ઓળખ કરવી હવે પહેલાં કરતાં સરળ (New Telecom Rule) બની શકે છે. ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા 1 નવેમ્બર 2026થી દેશભરમાં 4G અને તેનાથી ઉપરના મોબાઇલ નેટવર્ક પર કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન (CNAP) સેવા લાગુ કરવા ટેલિકોમ કંપનીઓને સૂચના આપવામાં આવી છે. આ સેવા શરૂ થયા બાદ ફોન પર નંબરની સાથે કોલ કરનારનું ટેલિકોમ રેકોર્ડમાં નોંધાયેલું નામ પણ દેખાશે. આ માટે યુઝર્સે અલગથી સેવા ચાલુ કરાવવાની જરૂર નહીં પડે.
આ સુવિધાનો હેતુ અજાણ્યા કોલની ઓળખ સરળ બનાવવાનો અને સ્પામ તથા છેતરપિંડીવાળા કોલ સામે યુઝર્સને મદદ કરવાનો છે. જોકે, નામ દેખાય એટલે કોલ કરનાર વિશ્વાસપાત્ર જ હોય એવું માનવું નહીં.
New Telecom Rule: સરકારે કયો નવો નિયમ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે?
ટેલિકોમ વિભાગે 1 નવેમ્બર 2026થી તમામ સર્વિસ એરિયામાં 4G અને તેનાથી ઉપરના નેટવર્ક પર CNAP સેવા શરૂ કરવા ટેલિકોમ ઓપરેટર્સને સૂચના આપી છે. આ સુવિધામાં ઇનકમિંગ કોલ દરમિયાન ફોન નંબરની સાથે કોલ કરનારનું નામ પણ દેખાશે.
ફોનની સ્ક્રીન પર કયું નામ દેખાશે?
જો કોલ કરનારનો નંબર તમારા કોન્ટેક્ટ્સમાં સેવ હશે, તો સામાન્ય રીતે તમારા ફોનમાં સેવ કરેલું નામ દેખાશે. નંબર સેવ ન હોય તો ટેલિકોમ કંપનીના રેકોર્ડમાં નોંધાયેલું નામ દર્શાવવામાં આવશે. આ નામ સિમના KYC રેકોર્ડ સાથે જોડાયેલું હશે.
વિદેશી નંબર પરથી કોલ આવે તો શું દેખાશે?
ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ, વિદેશથી આવતા ઇન્ટરનેશનલ કોલ માટે સ્ક્રીન પર કોલ કરનારનું વ્યક્તિગત નામ દર્શાવવાને બદલે ‘International Call’ લખેલું દેખાઈ શકે છે.
CNAP સેવા કેવી રીતે કામ કરશે?
ટેલિકોમ કંપનીઓ તેમના ગ્રાહકોના મોબાઇલ નંબર અને નોંધાયેલાં નામ વચ્ચેનું મેપિંગ સુરક્ષિત ડેટાબેઝમાં જાળવશે. કોલ આવે ત્યારે આ માહિતીના આધારે નામ દર્શાવવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા માટે અલગથી Truecaller જેવી થર્ડ-પાર્ટી એપ ઇન્સ્ટોલ કરવી જરૂરી નહીં હોય.
શું વ્યક્તિની પ્રાઇવસી અને ડેટા સુરક્ષિત રહેશે?
DoTની સૂચના અંગેના અહેવાલો મુજબ, CNAP માટે સુરક્ષિત ડેટાબેઝ અને કોલ પૂરો થયા બાદ નામની માહિતી દૂર કરવાની વ્યવસ્થા રાખવાની રહેશે. જે ગ્રાહકોએ Calling Line Identification Restriction (CLIR) સેવા લીધી હશે, તેમના નામ દર્શાવવામાં નહીં આવે. તેમ છતાં, કોઈપણ ડિજિટલ વ્યવસ્થાની જેમ ડેટા સુરક્ષા અંગે કંપનીઓએ નક્કી કરેલી જોગવાઈઓનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે.
બિઝનેસ અને કંપનીઓનું નામ પણ દેખાશે?
બિઝનેસ અને બલ્ક કનેક્શન ધરાવતા ગ્રાહકોને તેમનું રજિસ્ટર્ડ બિઝનેસ નામ દર્શાવવા માટે અરજી કરવાની સુવિધા આપવામાં આવશે. આ માટે GST અથવા ટ્રેડમાર્ક જેવા અધિકૃત દસ્તાવેજોના આધારે નામની ચકાસણી કરાવવાની રહેશે.
હાલની સૂચના 4G અને તેનાથી ઉપરની મોબાઇલ નેટવર્ક ટેક્નોલોજી માટે છે. 2G, 3G અને પરંપરાગત સર્કિટ-સ્વિચ્ડ નેટવર્ક પર તેનો અમલ અલગથી વિચારણા અને સૂચનાઓને આધારે થઈ શકે છે. તેથી તમામ નેટવર્ક પર એકસાથે આ સુવિધા ઉપલબ્ધ થશે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઑફ ઇન્ડિયા (TRAI)એ 23 ફેબ્રુઆરી 2024ના રોજ ભારતીય ટેલિકોમ નેટવર્કમાં CNAP સેવા શરૂ કરવા અંગે ભલામણો રજૂ કરી હતી. ત્યારબાદ DoT અને TRAI વચ્ચે આ મુદ્દે વધુ વિચારણા થઈ હતી. 2025માં પણ આ સેવા અંગે સત્તાવાર પ્રક્રિયા આગળ વધી હતી.
અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા કોલની ઓળખ કરવામાં CNAP મદદરૂપ બની શકે છે. તેનાથી સ્પામ કોલ, ખોટી ઓળખનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવતી છેતરપિંડી અને શંકાસ્પદ કોલ ઓળખવામાં સરળતા થઈ શકે છે. જોકે, CNAP અને Truecaller એકસરખી સેવા નથી. CNAP ટેલિકોમ કંપનીના રેકોર્ડમાં નોંધાયેલા નામ પર આધારિત છે, જ્યારે Truecaller જેવી એપ્સ અલગ સ્રોતો અને તેમની ઓળખ પ્રણાલીઓનો ઉપયોગ કરી શકે છે. તેથી Truecallerની જરૂર દરેક વ્યક્તિ માટે સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જશે એવું કહી શકાય નહીં.
સિમનું KYC તપાસો: તમારું સિમ જૂના સરનામા અથવા અન્ય વ્યક્તિના નામે નોંધાયેલું હોય તો ટેલિકોમ કંપનીનો સંપર્ક કરીને જરૂરી સુધારા વિશે જાણો. બિઝનેસ નામ અપડેટ કરાવો: કંપની કે વ્યવસાય માટે વપરાતા નંબર પર રજિસ્ટર્ડ નામ દર્શાવવું હોય તો તમારા ઓપરેટર પાસેથી જરૂરી દસ્તાવેજો અને પ્રક્રિયાની માહિતી મેળવો. નામ જોઈને તરત વિશ્વાસ ન કરો: સ્ક્રીન પર સાચું નામ દેખાતું હોવા છતાં છેતરપિંડીનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.
OTP અને બેંકની વિગતો ન આપો: ફોન પર કોઈ વ્યક્તિ બેંક વિગતો, પાસવર્ડ, OTP કે UPI PIN માગે તો તે માહિતી શેર ન કરો. શંકાસ્પદ કોલની ફરિયાદ કરો: છેતરપિંડી કે સ્પામ કોલ મળે તો તમારા ટેલિકોમ ઓપરેટર અથવા સંબંધિત સત્તાવાર ફરિયાદ વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરો.
આ પણ વાંચો: સાયબર ફ્રોડથી બચવા વોટ્સએપમાં કરો આ ફેરફાર, અજાણ્યા કોલ્સ આપમેળે થઈ જશે સાયલન્ટ
આ પણ વાંચો: અજાણ્યા નંબરથી પરથી કરાતા કોલમાં હવે કોલરનું નામ પણ દેખાશે, ટેલિકોમ કંપનીઓએ શરૂ કરી ID ડિસપ્લે સર્વિસ
આ પણ વાંચો: SBIએ લોનના વ્યાજદરમાં કર્યો વધારો, EMI વધી શકે; જાણો નવી દરો
