તમે બરસાનાની પ્રખ્યાત લઠ્ઠમાર હોળી વિષે સાંભળ્યું હશે. પરંતુ આજે અમે તમને એક એવા તહેવાર વિષે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ જ્યાં છોકરીઓ છોકરાને મારે છે. આ તહેવાર રાજસ્થાનના મારવાડ પ્રાંતમાં, ખાસ કરીને જોધપુરમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવારનું નામ છે ‘ધિંગા ગવર’. આ ઉજવણીમાં, છોકરીઓ દોડીને કુંવારા છોકરાઓને દોડાવી દોડાવીને દંડા મારે છે. અહીંની માન્યતા મુજબ જો કોઈ છોકરાને દંડો પડે તો તેનો મતલબ છે કે તેના લગ્ન ટૂંક સમયમાં થઇ જશે. આ તહેવાર બેન્ટમાર ગંગૌર તરીકે ઓળખાય છે.
દંડો પડ્યો તો લગ્ન પાક્કા
મારવાડમાં, આશરે 80-100 વર્ષ પહેલાં, એવું માનવામાં આવતું હતું કે ધીંગા ગવર ના દર્શન પુરુષો કરી શકતા નાં હતા. અને જો ભૂલ થી પણ દર્શન કરે તો તે પુરુષનું મૃત્યુ થઈ જતું હતું. આવી સ્થિતિમાં ધીંગા ગવરની ઉપાસના કરનારા સુહાગણ અડધી રાત પછી હાથમાં શેરડી કે લાકડી લઈને ગવર સાથે નીકળતી હતી. તે આખા રસ્તે ગીતો ગાતી અને એક શેરડી અથવા લાકડી લઈને ગવર ને મારતી જતી હતી. એવું કહેવામાં આવે છે કે મહિલાઓ દંડો ફટકારતી તેના અવાજ થી પુરુષો સાવધાન થઇ જતા અને અન્ય કોઈ ગલી કૂચમાં વળી જતા જેથી ધીંગા ગવ્રના દર્શન ના થઇ શકે. પાછળથી, એવી માન્યતા સ્થાપિત થઇ કે જે યુવકને શેરડી કે દંડા નો ફટકાર પડે તેના જલ્દી લગ્ન થઇ જાય છે. આ જ પરંપરાને લઇ ને યુવાનો આ મેળાનો અભિન્ન ભાગ બની ગયા છે.
સોળનો અનોખો સંગમ
આ પર્વ સાથે સોળ અંકનું સુંદર સંયોજન પણ જોડાયેલું છે. ગવર માતાની પૂજાના સોળમા દિવસે ધિંગા ગવર મેળો ઉજવાય છે. મહિલાઓ સોળ દિવસ ઉપવાસ રાખે છે, પછી સોળ શણગાર સજીને ધીંગા ગવર માતાના દર્શન કરવા નીકળી પડે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, બધી સ્ત્રીઓ જે સોળ વ્રત રાખે છે, તેમના હાથ પર સોળ ગાંઠનો પવિત્ર દોરો બાંધવામાં આવે છે, જે સોળમા દિવસે ઉતારવામાં આવે છે અને ગવર માતાના હાથ પર બાંધી દેવામાં આવે છે, તે હેતુથી, આગામી જન્મમાં તેણી અખંડ સૌભાગ્યવતી રહે.
ધિંગા ગવર અને ગવર પૂજન અલગથી
ગવર માતાને પાર્વતીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ઇસર એ શિવનું પ્રતીક છે. સુહાગણ આ જન્મના ભરથારની લાંબી આયુ અને દીર્ઘાયુ માટે કરે છે. જ્યારે ધિંગાગવરની પૂજા પછીના જીવનમાં સારી જીવન સાથી મળે તેવી ઇચ્છાથી કરવામાં આવે છે. ધિંગા ગવરની ઉપાસનામાં એવી માન્યતા પણ છે કે આ સુગન ની સાથે કુમારિકા અને વિધવા પણ આ વ્રત કરી શકે છે. આવતા જન્મે પૂજાની શુભકામના હોવાથી કુંવારી યુવતીઓ પણ આ હેતુ માટે પૂજા કરે છે અને વિધવા મહિલાઓને પણ આ પ્રાર્થના સાથે પૂજા કરે છે.
ધિંગા ગવર કોણ છે
મારવાડ વિસ્તારમાં ધિંગા ગવરની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. ધિંગા ગવર જોધપુર, નાગૌર અને બિકાનેરમાં ઉજવવામાં આવે છે. ઐતિહાસિક તથ્યો અનુસાર, ઇસર અને ગવર, શિવ અને પાર્વતીના પ્રતીકો છે, જ્યારે ધીંગા ગવરને ઇસરની બીજી પત્ની તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. દંતકથા અનુસાર, ધીંગા ગવર મૂળ એક ભીલાની હતી, જેના પતિનું યુવાનીમાં જ મોત નીપજ્યું હતું અને તે ઇસારની જેમ આવ્યો હતો. તેથી, ધીંગા ગવર વિધવા થયા અને ભગવાનની કૃપાથી ફરીથી ઈસર જેવા પતિ મેળવ્યા, તેથી વિધવા મહિલાઓને પણ આ તહેવાર પર પૂજા કરવાની છૂટ આપવામાં આવી.
haunted / ભારતના આ 10 રાજમાર્ગો છે મોસ્ટ હોન્ટેડ એટલે કે ભૂતિયા માર્ગ…
launch / હોન્ડા લઈને આવી રહ્યું છે વિઝન 110 સ્કૂટર, આવા હશે ફિચર્સ…
કબ્રસ્તાન / રેઈન્બો વેલી – માઉન્ટ એવરેસ્ટ, એક ખુલ્લું કબ્રસ્તાન…
#Ajab_Gajab / આ ભારતના મુખ્ય 5 ‘ચોર બજાર’, જ્યાં મોબાઇલથી લઈને…
મંતવ્ય ન્યૂઝ દ્વારા જાહેર અપીલ –
દેશ – દુનિયા સહિત ગુજરાતમાં પણ કોરોનાએ જ્યારે ફરી માંથુ ઉચક્યુ છે, ત્યારે અમે મંતવ્ય ન્યૂઝ તમામ નાગરીકોને અપીલ કરીએ છીએ કે, આ સમયે કોરોનાથી ડરવાની નહીં, પરંતુ સંયમ સાથે વર્તવાની જરુર છે. બને તેટલો જાહેર સંપર્ક ટાળો, કોરોના માર્ગદર્શીકા અને સરકારનાં સૂચનોનું ચુસ્તપણે પાલન કરો અને સ્વજનોને પણ કરાવો. આ કાળમાં તકેદારીએ જ સ્વસ્થ્ય હોય સંયમ સાથે નિયમોનું પાલન કરી એક જાગૃત નાગરીકની ફરજ બજાવો…
