ગંગા, યમુના, બ્રહ્મપુત્રા, નર્મદા અને કાવેરી નદીઓનું ભારતમાં એક પવિત્ર અને ધાર્મિક મહત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ નદીઓમાં સ્નાન કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે. ભારતમાં આ નદીઓની પૂજા કરવામાં આવે છે. આજે અમે તમને આ પવિત્ર નદીઓ વિશે માહિતી આપીશું. આ લેખ દ્વારા, અમે તમને જણાવીશું કે ભારતની આ પવિત્ર નદીઓ ક્યાંથી ઉદ્ભવે છે અને કયા રાજ્યોમાંથી આ નદીઓમાંથી પસાર થાય છે. તે જ સમયે, અમે તમને પણ જણાવીશું કે આ નદીઓ કયા નામથી જુદા જુદા સ્થળોએ જાણીતી છે.

ગંગા નદી

ગંગા નદીનું સૌથી વધુ ધાર્મિક મહત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર ગંગા નદીમાં માત્ર સ્નાન કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે. ગંગા નદી હિમાલયથી નીકળે છે અને વારાણસી, પ્રયાગ અને હરિદ્વાર થઈને બંગાળની ખાડીમાં ભળી જાય છે. ગંગા એ માત્ર ભારતની નદી નથી. ગંગાને ભારતમાં માતાનો દરજ્જો આપવામાં આવે છે. ભારતમાં ગંગા નદીને મા ગંગા, ગંગા જી, ગંગા મૈયા, દેવી ગંગા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ગંગા ભારતની ત્રીજી સૌથી મોટી નદી છે અને ગંગા નદીની લંબાઈ આશરે 2525 કિલોમીટર છે.

યમુના નદી

ધાર્મિક પૌરાણિક કથા અનુસાર, યમુના નદીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની સંગઠન કહેવામાં આવે છે. ભારતમાં યમુના નદીને માતાનો દરજ્જો આપવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, યમુના નદી ભક્તિનું પ્રતીક છે. યમુનાત્રી પાર કર્યા પછી, યમુના નદી દિલ્હી, આગ્રા અને ઇટાવા થઈને પ્રયાગરાજ ખાતે ગંગા નદીમાં જોડાય છે. યમુના નદીને “યમુના મૈયા” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે અને યમુના નદીની લંબાઈ 1376 કિમી છે.

નર્મદા નદી

નર્મદા નદીનું ઘણું ધાર્મિક મહત્વ છે. મહાકાલ પર્વતની અમરકંટક પર્વત છોડ્યા પછી, નર્મદા નદી પશ્ચિમ તરફ વહી જાય છે અને ખંભાતના અખાતમાં જોડાય છે. મધ્ય પ્રદેશ અને ગુજરાતમાં નર્મદા નદી વહે છે અને આજે પણ મધ્ય પ્રદેશમાં નર્મદા નદીની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, નર્મદા નદીનું ભ્રમણ કરવાથી પાપોથી મુક્તિ મળે છે અને મૃત્યુ પછી મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. નર્મદા નદીને “રેવા નદી” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ભારતમાં નર્મદા નદીને માતાનો દરજ્જો પણ અપાય છે. નર્મદા નદીની લંબાઈ 1312 કિમી છે.   

કાવેરી

કાવેરી એ દક્ષિણની સૌથી પ્રખ્યાત નદી છે. બ્રહ્મગિરિ પર્વતમાંથી નીકળતી કાવેરી નદી, કર્ણાટક અને તમિલનાડુમાંથી પસાર થતી, બંગાળની ખાડીમાં જોડાય છે. કાવેરીને દક્ષિણ ભારતની પવિત્ર નદી માનવામાં આવે છે. કાવેરીને “દક્ષિણ ભારતની ગંગા” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. “તિરુચિરાપલ્લી”, જે હિન્દુઓનું એક મુખ્ય તીર્થસ્થાન છે, કાવેરી નદીના કાંઠે આવેલું છે. ભારતમાં કાવેરી નદીને માતાનો દરજ્જો પણ અપાય છે. કાવેરી નદીની લંબાઈ આશરે 800 કિલોમીટર છે.

બ્રહ્મપુત્રા નદી

બ્રહ્મપુત્રા નદી એ ભારતની સૌથી જૂની નદીઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. તિબેટના માનસરોવરથી, નીકળી  બ્રહ્મપુત્રા નદી ભારતના અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામમાંથી પસાર થતી બંગાળની ખાડીમાં જોડાય છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર બ્રહ્મપુત્રા નદીને બ્રહ્માનો પુત્ર માનવામાં આવે છે. બ્રહ્મપુત્રા નદી જુદા જુદા નામોથી જાણીતી છે. બ્રહ્મપુત્રા નદી તિબેટમાં ‘સમો’, અરુણાચલમાં ‘ડીહ’ અને આસામમાં ‘બ્રહ્મપુત્રા’ અને ચીનમાં ‘યા-લૂ-સાંગ-પૂ’, ‘ચિયાંગ’ અને ‘યેરલંગ જૈગામ્બો જિયાંગ’ તરીકે ઓળખાય છે. બંગાળમાં બ્રહ્મપુત્રા નદીને જામુન નદી અને આસામમાં શોક નદી પણ કહેવામાં આવે છે. બ્રહ્મપુત્રા નદી એ ભારતની બીજી સૌથી મોટી નદી છે અને તેની લંબાઈ લગભગ 2900 કિમી છે.