Business News: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની ત્રણ દિવસીય મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની બેઠક સોમવાર, 5 ઓક્ટોબરથી શરૂ થઈ ગઈ છે. હવે દેશભરના લોન લેનારા ગ્રાહકો, બેન્કો અને રોકાણકારોની નજર RBIના નિર્ણય પર છે. ખાસ કરીને હોમ લોન, પર્સનલ લોન અને અન્ય ફ્લોટિંગ રેટવાળી લોનના વ્યાજદર પર આ નિર્ણયની સીધી અસર પડી શકે છે.
આ વખતે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે (RBI MPC Meeting) માં રેપો રેટમાં વધારો થશે કે RBI તેને હાલના સ્તરે જાળવી રાખશે? અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બેન્કરોના અનેક સર્વે મુજબ RBI 0.25 ટકા એટલે કે 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરી શકે છે. જો આવું થાય તો રેપો રેટ 5.25 ટકાથી વધીને 5.50 ટકા થઈ શકે છે.
7 ઓક્ટોબરે સવારે 10 વાગ્યે આવશે RBIનો નિર્ણય
RBIની MPC બેઠક 5થી 7 ઓક્ટોબર સુધી ચાલશે. RBIના જણાવ્યા અનુસાર મોનેટરી પોલિસી કમિટી દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયો 7 ઓક્ટોબરે સવારે 10 વાગ્યે જાહેર કરવામાં આવશે. એટલે કે 7 ઓક્ટોબરે સ્પષ્ટ થશે કે લોન પર વ્યાજ વધશે કે હાલના દરે જ યથાવત રહેશે.
RBIએ 2025 દરમિયાન રેપો રેટમાં કુલ 125 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કર્યો હતો. ત્યારબાદ છેલ્લા ચાર પોલિસી રિવ્યૂમાં રેપો રેટ 5.25 ટકા પર સ્થિર રાખવામાં આવ્યો છે. હવે વધતી મોંઘવારી અને વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને કારણે RBIના વલણમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા વધી છે.
છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 2023માં થયો હતો રેપો રેટમાં વધારો
RBIએ છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 2023માં રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો કર્યો હતો. તે સમયે રેપો રેટ વધારીને 6.50 ટકા કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ 2023-24 દરમિયાન તેમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નહોતો.
પછી 2025માં RBIએ વ્યાજદરમાં ઘટાડાનો સિલસિલો શરૂ કર્યો હતો અને કુલ 125 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો. હાલ રેપો રેટ 5.25 ટકા છે. જો ઓક્ટોબરની બેઠકમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો થાય છે તો તે ફેબ્રુઆરી 2023 પછીનો પ્રથમ રેપો રેટ વધારો હશે.
RBI સામે મોંઘવારી સૌથી મોટો પડકાર
આ વખતે RBIના નિર્ણય પાછળ મોંઘવારીનો મુદ્દો મહત્વપૂર્ણ છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થવાનું જોખમ છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતના મોટા હિસ્સા માટે ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરે છે. તેથી ક્રૂડ મોંઘું થાય તો ટ્રાન્સપોર્ટથી લઈને અનેક ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર તેની અસર થઈ શકે છે.
Reutersના તાજેતરના સર્વે મુજબ લગભગ 60 ટકા અર્થશાસ્ત્રીઓ RBI દ્વારા 25 બેસિસ પોઈન્ટના વધારાની અપેક્ષા રાખે છે. ઓગસ્ટમાં ગ્રાહક મોંઘવારી દર 4.82 ટકા સુધી પહોંચ્યો હતો, જે RBIના 4 ટકાના લક્ષ્યથી ઉપર છે.
શું લોન અને EMI મોંઘી થશે?
જો RBI રેપો રેટમાં વધારો કરે છે તો બેન્કો માટે RBI પાસેથી નાણાં મેળવવાનો ખર્ચ વધી શકે છે. તેની અસર ખાસ કરીને રેપો-લિંક્ડ ફ્લોટિંગ રેટ લોન પર જોવા મળી શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં હોમ લોન, પર્સનલ લોન અને અન્ય લોનના વ્યાજદરમાં વધારો થઈ શકે છે. પરિણામે નવા લોન લેનારા ગ્રાહકો માટે EMI વધી શકે છે. હાલની લોનમાં પણ બેન્કની નીતિ અને લોનના પ્રકાર પ્રમાણે વ્યાજદર અથવા લોનની અવધિમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
અર્થાત, જો RBI MPC Meeting માં રેપો રેટ 5.25 ટકાથી વધારીને 5.50 ટકા કરવામાં આવે તો લોન લેનારા ગ્રાહકો માટે આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે RBI હાલ રેપો રેટ સ્થિર રાખશે
જોકે તમામ અર્થશાસ્ત્રીઓ રેપો રેટ વધવાની આગાહી કરી રહ્યા નથી. બેન્ક ઓફ બરોડાના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી મદન સબનવિસના મતે RBI ઓક્ટોબરની બેઠકમાં રેપો રેટને હાલના સ્તરે જાળવી શકે છે.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર આગળ જતા 0.50થી 0.75 ટકા સુધીનો દરવધારો જોવા મળી શકે છે, પરંતુ ઓક્ટોબરની સમીક્ષામાં RBI વિરામ લઈ શકે છે.
આથી 7 ઓક્ટોબરે RBIનો નિર્ણય માત્ર રેપો રેટ માટે જ નહીં પરંતુ આગામી મહિનાઓમાં મોનેટરી પોલિસીની દિશા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ઓક્ટોબર બાદ ડિસેમ્બરમાં પણ દર વધવાની શક્યતા
કેટલાક વૈશ્વિક બ્રોકરેજ હાઉસ હવે ઓક્ટોબર ઉપરાંત ડિસેમ્બરમાં પણ રેપો રેટ વધવાની આગાહી કરી રહ્યા છે. Goldman Sachsએ પણ પોતાનું અનુમાન બદલ્યું છે અને ઓક્ટોબરથી રેટ હાઈક સાયકલ શરૂ થવાની શક્યતા દર્શાવી છે.
Nomuraના અનુમાન મુજબ ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બર બંનેમાં 25-25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો થઈ શકે છે, જેના કારણે રેપો રેટ 5.75 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
RBIના નિર્ણયથી FD અને બચત પર પણ અસર
રેપો રેટમાં વધારો માત્ર લોન લેનારાઓ માટે જ મહત્વપૂર્ણ નથી. બેન્કોના ડિપોઝિટ અને FDના વ્યાજદર પર પણ તેની અસર થઈ શકે છે. જો બેન્કો ડિપોઝિટ પર વ્યાજ વધારવાનું નક્કી કરે તો બચત કરનારા ગ્રાહકોને ફાયદો મળી શકે છે.
આ રીતે RBIનો એક નિર્ણય લોનની EMIથી લઈને FDના વ્યાજ સુધી સામાન્ય ગ્રાહકોના નાણાકીય આયોજનને અસર કરી શકે છે.
હવે નજર 7 ઓક્ટોબરના નિર્ણય પર
હાલ RBI MPCની બેઠક શરૂ થઈ ચૂકી છે અને બજારની નજર હવે 7 ઓક્ટોબરના નિર્ણય પર છે. મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે RBI મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે 25 બેસિસ પોઈન્ટનો દરવધારો કરશે કે પછી 5.25 ટકાના રેપો રેટને યથાવત રાખશે.
જો દર વધે છે તો લોન મોંઘી થવાની શક્યતા છે, જ્યારે FD અને અન્ય ડિપોઝિટના વ્યાજદર પર પણ સકારાત્મક અસર થઈ શકે છે. બીજી તરફ, RBI જો દર યથાવત રાખે તો લોનધારકોને તાત્કાલિક રાહત મળી શકે છે. હવે અંતિમ જવાબ 7 ઓક્ટોબરે સવારે 10 વાગ્યે મળશે.
