Business News: RBI Repo Rate ને લઈને ઓક્ટોબરની મોનેટરી પોલિસી પહેલા ચર્ચા તેજ બની છે. મોંઘવારીના વધતા દબાણ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી વધેલા તણાવ વચ્ચે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) Repo Rateમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરી શકે છે, એવું કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બેન્કિંગ નિષ્ણાતોનું માનવું છે.
પીટીઆઈ દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેમાં 16 અર્થશાસ્ત્રીઓ અને સિનિયર બેંક અધિકારીઓના મંતવ્યો લેવામાં આવ્યા હતા. સર્વેમાં કેટલાક નિષ્ણાતોએ ઓક્ટોબરમાં વ્યાજદરમાં વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. જો RBI ખરેખર Repo Rate વધારશે તો તે તેની વ્યાજદર નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર ગણાશે.
છેલ્લે ક્યારે વધ્યો હતો Repo Rate?
Repo Rateમાં છેલ્લો વધારો ફેબ્રુઆરી 2023માં કરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે RBIએ Repo Rateમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરીને તેને 6.50 ટકા કર્યો હતો. ત્યારબાદ લાંબા સમય સુધી વ્યાજદરમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નહોતો.
ત્યારબાદ RBIએ 2025માં વ્યાજદર ઘટાડવાનું ચક્ર શરૂ કર્યું હતું. ડિસેમ્બર 2025માં કરવામાં આવેલી છેલ્લી કાપ બાદ Repo Rate 5.25 ટકા પર સ્થિર રહ્યો છે. હવે વધતી મોંઘવારી અને વૈશ્વિક બજારની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ફરી એકવાર Repo Rate Hikeની શક્યતા ચર્ચામાં છે.
પશ્ચિમ એશિયાના તણાવથી મોંઘવારીનું દબાણ
નિષ્ણાતોના મતે પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઈલ અને અન્ય કોમોડિટીના ભાવ પર પડી શકે છે. ઊંચા કાચા તેલના ભાવ ભારત જેવી આયાત આધારિત અર્થવ્યવસ્થા માટે મોંઘવારીનું જોખમ વધારી શકે છે.
યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની ચીફ ઈકોનોમિક એડવાઈઝર કનિકા પસરીચાએ જણાવ્યું હતું કે વધતી મોંઘવારી, મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ અને વૈશ્વિક સ્તરે કેન્દ્રીય બેંકોના વ્યાજદરના વલણને જોતા RBI પાસે દર વધારવાની નીતિગત જગ્યા બની શકે છે.
ક્રિસિલની મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી દીપ્તિ દેશપાંડેએ પણ પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ, ઊર્જા અને કોમોડિટીના ભાવમાં વધારો થવાથી મોંઘવારીનું દબાણ વધવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે.
શું RBI હાલ Repo Rate વધારશે નહીં?
તમામ નિષ્ણાતો Repo Rate વધારવાની તરફેણમાં નથી. L&Tના ગ્રુપ ચીફ ઈકોનોમિસ્ટ સચ્ચિદાનંદ શુક્લાના મતે RBI ઓક્ટોબરમાં પણ Repo Rateને 5.25 ટકા પર સ્થિર રાખી શકે છે.
તેમના મતે ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં હાલમાં માંગ આધારિત મોંઘવારીનું કોઈ મજબૂત પ્રમાણ જોવા મળતું નથી. તેથી RBI તરત જ વ્યાજદર વધારવાને બદલે થોડો સમય રાહ જોઈ શકે છે.
આ સ્થિતિમાં આગામી RBI Monetary Policy માં RBIનો નિર્ણય ખૂબ મહત્વનો રહેશે. મોંઘવારી અને આર્થિક વૃદ્ધિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું કેન્દ્રીય બેંક માટે સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.
નાણાકીય વર્ષમાં 2થી 3 વખત Repo Rate Hike?
નિષ્ણાતોના એક વર્ગનું માનવું છે કે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 દરમિયાન Repo Rateમાં ઓછામાં ઓછા બે વખત વધારો થઈ શકે છે. કેટલાક નિષ્ણાતો તો સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન બે થી ત્રણ વખત વ્યાજદર વધારાની શક્યતા પણ જોઈ રહ્યા છે.
જો મોંઘવારી સતત વધતી રહેશે અને વૈશ્વિક સ્તરે કોમોડિટી તથા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઊંચા રહેશે, તો RBIને પોતાની મોનેટરી પોલિસી ધીમે ધીમે કડક કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
મોંઘા ક્રૂડથી પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર અસર
કાચા તેલના ભાવમાં થયેલો વધારો ભારત માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. તાજેતરમાં ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટી પાર ગયો હોવાનું નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું છે.
ઇક્રાની મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી અદિતિ નાયરના મતે જો કાચા તેલના ભાવ ઊંચા રહેશે તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક વેચાણ ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. તેની સીધી અસર પરિવહન ખર્ચ અને અન્ય વસ્તુઓના ભાવ પર પણ પડી શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં Inflation India માટે વધુ દબાણ ઊભું થઈ શકે છે અને RBIને પોતાના CPI મોંઘવારીના અંદાજમાં ઉપરની તરફ ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
Repo Rate વધશે તો લોન પર શું અસર થશે?
જો RBI ખરેખર RBI Repo Rate માં 0.25 ટકાનો વધારો કરે છે, તો બેંકોના વ્યાજદર પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને ફ્લોટિંગ રેટ સાથે જોડાયેલી હોમ લોન, કાર લોન અને અન્ય રિટેલ લોનના EMIમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે.
જોકે, Repo Rateમાં વધારાની અસર દરેક લોનધારક પર એકસરખી નહીં હોય. બેંકની પોલિસી, લોનનો પ્રકાર, વ્યાજદર અને ગ્રાહકના લોન કરાર જેવી બાબતો પણ મહત્વની રહેશે.
હાલમાં RBI સામે સૌથી મોટો પડકાર મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવાની સાથે આર્થિક વૃદ્ધિની ગતિ જાળવી રાખવાનો છે. તેથી ઓક્ટોબરની RBI MPC બેઠકમાં લેવાતો નિર્ણય સામાન્ય ગ્રાહકો, લોનધારકો, બેંકો અને રોકાણકારો માટે ખૂબ મહત્વનો બની શકે છે.
