મહામૃત્યુંજય મંત્ર લાંબા જીવન અને સારા સ્વાસ્થ્યનો મંત્ર કહે છે. શાસ્ત્રોમાં તેને મહામંત્ર કહેવામાં આવે છે. આ મંત્રનો જાપ કરવાથી વ્યક્તિ સ્વસ્થ રહે છે. ચાલો જાણીએ આ મહામંત્રનો ઉદ્ભવ કેવી રીતે થયો?
મહામૃત્યુંજય મંત્રની ઉત્પત્તિ વિશેની દંતકથા છે. દંતકથા અનુસાર, શિવના ભક્ત ઋષિ મૃકાનડુએ ભગવાન શિવને સંતાન પ્રાપ્ત કરવા માટે તપસ્યા કરી હતી. તપશ્ચર્યાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન શિવએ મૃકાનડુને તેમની ઇચ્છા પ્રમાણે સંતાનનું વરદાન આપ્યું, પરંતુ શિવે ઋષિ મૃકાનડુને કહ્યું કે આ પુત્ર અલ્પજીવી રહેશે. આ સાંભળીને ઋષિ મૃકાનડુ ઉદાસ થઇ ગયા. થોડા સમય પછી ઋષિ મૃકાનડુને પુત્ર રત્ન પ્રાપ્ત થયો. ત્યારે ઋષિ મુનીએ જણાવ્યું કે આ બાળકની ઉંમર ફક્ત 16 વર્ષ હશે. ઋષિ મૃકાનડુ ઉદાસ થઈ ગયા.
આ જોઈને જ્યારે તેની પત્નીએ દુ:ખનું કારણ પૂછ્યું ત્યારે તેણે આખી વાત જણાવી. ત્યારે તેની પત્નીએ કહ્યું કે જો શિવની કૃપા હોય તો પ્રભુ આ વિધાન પણ મિથ્યા સાબિત થશે. ઋષિએ તેમના પુત્ર માર્કન્ડેય નામ રાખ્યું અને તેમને શિવ મંત્ર પણ આપ્યો. માર્કન્ડેય શિવ ભક્તિમાં લીન થઈ જતા. જ્યારે સમય નજીક આવ્યો ત્યારે રેશી મૃકાનડુએ તેમના પુત્ર માર્કન્ડેયને પુત્રના ટૂંકા જીવન વિશે જણાવ્યું. તે જ સમયે, તેમણે તેમને આશ્વાસન પણ આપ્યું કે જો શિવાજી ઇચ્છે તો તે લાંબુ આયુષ્ય મેળવી શકે છે.
માતાપિતાના દુ: ખને દૂર કરવા માટે, શિવજી પાસે દીર્ધાયુષ્યનું વરદાન મેળવવા માર્કન્ડેય શિવની ઉપાસના શરૂ કરી. માર્કન્ડેયજીએ દીર્ધાયુષ્યનું વરદાન મેળવવા માટે શિવની ઉપાસના માટે મહામૃત્યુંજય મંત્રની રચના કરી હતી અને શિવ મંદિરમાં બેસી તેનો અખંડ જાપ શરૂ કર્યો હતો.
મહામૃત્યુંજય મંત્ર: ॐ त्र्यम्बकं स्यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्। उर्वारुकमिव बन्धनान् मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥
સમયના અંતે,માર્કન્ડેયનો જીવ લેવા માટે યમદૂત આવે છે. પરંતુ તેમને શિવની તપશ્ચર્યામાં લીન જોઈ જોઇને તે યમદૂત પરત ફર્યો. આખી વાત કહી. પછી યમરાજ ખુદ માર્કન્ડેયનો જીવ લેવા આવ્યા. જ્યારે યમરાજે માર્કન્ડેય પર પોતાનો લૂપ મૂક્યો ત્યારે બાળક માર્કન્ડેય શિવલિંગની આસપાસ લપેટાયો. આ રીતે, લૂપ આકસ્મિક રીતે શિવલિંગ પર પડી. યમરાજના આક્રમણ પર શિવ ખૂબ ગુસ્સે થયા અને ભગવાન શિવ તેમને યમરાજથી બચાવવા સ્વયમ આવ્યા. આના પર યમરાજે તેમને વિધિના વિધાન યાદ અપાવ્યા.
પછી શિવએ માર્કન્ડેયને દીર્ધાયુષ્યનો વરદાન આપીને વિધિનું વિધાન બદલ્યું હતું. આ સાથે તેમણે આશીર્વાદ પણ આપ્યા કે જે આ મંત્રનો નિયમિત જાપ કરે છે તેને કદી અકાળ મૃત્યુ નહીં મળે.
