New Delhi News: ચોમાસાની સિઝનમાં દેશના અનેક શહેરોમાં રસ્તાઓ પર ખાડા અને બિસ્માર માર્ગોની સમસ્યા ગંભીર બની જાય છે. મોટા શહેરોથી લઈને નાના શહેરો સુધી વાહનચાલકો માટે રસ્તા પરના ઊંડા ખાડા અકસ્માત (Road Pothole Accident Compensation)નું મોટું કારણ બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં જો કોઈ વ્યક્તિ ખાડાને કારણે અકસ્માતનો ભોગ બને, ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થાય અથવા તેનું મૃત્યુ થાય તો સવાલ ઊભો થાય છે કે તેની જવાબદારી કોની અને પીડિત પરિવારને વળતર મળી શકે કે નહીં?
કેટલાક કિસ્સાઓમાં રસ્તાની જાળવણી માટે જવાબદાર સરકારી વિભાગ અથવા સ્થાનિક સત્તાધિકારીની બેદરકારી સાબિત થાય તો પીડિત વ્યક્તિ અથવા મૃતકના આશ્રિતો કાયદેસર વળતર માટે કાર્યવાહી કરી શકે છે. જોકે વળતર આપમેળે મળતું નથી; ઘટનાના તથ્યો, જવાબદાર એજન્સી અને ઉપલબ્ધ પુરાવાના આધારે યોગ્ય કાયદાકીય પ્રક્રિયા કરવી પડે છે.
રસ્તાના ખાડા માટે જવાબદારી કોની?
રસ્તો કઈ સત્તા અથવા વિભાગના નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે તેના આધારે જવાબદારી નક્કી થઈ શકે છે. શહેરના રસ્તા માટે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અથવા સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થા, જ્યારે અન્ય માર્ગો માટે રાજ્યનું PWD, નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી અથવા અન્ય સંબંધિત એજન્સી જવાબદાર હોઈ શકે છે. જો લાંબા સમયથી રસ્તા પર ખાડો હોવાની જાણ હોવા છતાં તેની મરામત ન કરવામાં આવી હોય અને તેના કારણે અકસ્માત (Road Pothole Accident Compensation) સર્જાય, તો સંબંધિત સત્તાધિકારી સામે બેદરકારીના આધારે કાયદાકીય દાવો કરવાની શક્યતા રહે છે.
Road Pothole Accident Compensation: કયા કાયદા હેઠળ વળતરનો દાવો થઈ શકે?
આવા મામલામાં એક જ કાયદો દરેક ઘટનાને લાગુ પડે એવું નથી. ઘટનાની પરિસ્થિતિ પ્રમાણે અલગ-અલગ કાયદાકીય રસ્તા ઉપલબ્ધ હોઈ શકે છે.
અપકૃત્ય કાયદા હેઠળ દાવો
ભારતીય કાયદામાં negligence એટલે કે બેદરકારીના સિદ્ધાંત હેઠળ જવાબદાર સત્તાધિકારી સામે વળતરનો દાવો થઈ શકે છે. પીડિત પક્ષે સામાન્ય રીતે એ દર્શાવવું પડે છે કે સંબંધિત એજન્સી પર રસ્તાની યોગ્ય જાળવણીની ફરજ હતી અને બેદરકારીને કારણે અકસ્માત (Road Pothole Accident Compensation) થયો.
બંધારણની કલમ 300
ભારતીય બંધારણની કલમ 300 હેઠળ સરકાર સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં સરકારી એજન્સીની બેદરકારીથી થયેલા નુકસાન માટે વળતર મેળવવા કોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવી શકાય છે.
Fatal Accidents Act અને Motor Vehicles Act
મૃત્યુ અથવા ઈજાના કેસમાં ઘટનાના સંજોગો અનુસાર Fatal Accidents Act, 1855 અને Motor Vehicles Act, 1988ની જોગવાઈઓ પણ પ્રાસંગિક બની શકે છે. ખાસ કરીને રોડ અકસ્માત (Road Pothole Accident Compensation)ના વળતર માટે ઉપલબ્ધ કાયદાકીય ઉપાય ઘટના અને જવાબદારીના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ શું કહે છે?
સરકારી તંત્રની બેદરકારી અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે અનેક પ્રસંગોએ રાજ્ય અને જાહેર સત્તાધિકારીઓની જવાબદારી પર ભાર મૂક્યો છે.
State of Rajasthan Vs. Vidyawati
આ ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યની જવાબદારી અને સરકારી કર્મચારીઓની બેદરકારીના કાયદાકીય પરિણામ અંગે મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંત સ્થાપિત કર્યો હતો. આ પ્રકારના ચુકાદાઓ સરકારી તંત્રની જવાબદારી નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.
S. Rajaseekaran Vs. Union of India
રોડ સેફ્ટી સાથે જોડાયેલા મામલાઓમાં સુપ્રીમ કોર્ટે રસ્તાની સલામતી, યોગ્ય જાળવણી અને માર્ગ અકસ્માતો (Road Pothole Accident Compensation)ને રોકવા માટે સંબંધિત સત્તાધિકારીઓની જવાબદારી અંગે ગંભીરતા દર્શાવી છે.
બેંગ્લોર અને દિલ્હીની ઘટનાઓએ ફરી સવાલ ઊભો કર્યો
રસ્તાના ખાડાથી થતા અકસ્માતો (Road Pothole Accident Compensation)ની ગંભીરતા તાજેતરની ઘટનાઓ પરથી પણ સમજાય છે. બેંગ્લોરના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સિટી નજીક અનંતનગર મેઇન રોડ પર ખાડાને કારણે બાઇક સ્લિપ થતાં મેધા નામની મહિલાનું મોત થયાનું સામે આવ્યું હતું.
બીજી તરફ દિલ્હીના મંડોલી જેલ રોડ પર ખાડાને કારણે ઇ-રિક્ષા પલટી જતાં છ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા.
આવી ઘટનાઓ બાદ રસ્તાની જાળવણી માટે જવાબદાર એજન્સીઓની જવાબદારી અને પીડિતોને મળતા કાયદાકીય ઉપાયો અંગે ચર્ચા ફરી તેજ બની છે.
વળતર મેળવવા માટે શું કરવું?
જો રસ્તા પરના ખાડાને કારણે અકસ્માત (Road Pothole Accident Compensation) થયો હોય તો પીડિત અથવા પરિવારજનો માટે ઘટનાના પુરાવા સાચવવા ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે.
અકસ્માત સ્થળના ફોટા અને વીડિયો સાચવી રાખવા.
રસ્તા પરના ખાડાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ રીતે રેકોર્ડ કરવી.
પોલીસ ફરિયાદ અથવા અકસ્માતનો રિપોર્ટ મેળવવો.
સારવારના તમામ મેડિકલ રેકોર્ડ અને બિલ સાચવવા.
મૃત્યુના કિસ્સામાં પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ અને અન્ય જરૂરી દસ્તાવેજો મેળવવા.
રસ્તો કયા સરકારી વિભાગ અથવા સ્થાનિક સંસ્થાના નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે તેની માહિતી મેળવવી.
અગાઉ પણ ખાડા અંગે ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી કે નહીં તેની માહિતી એકત્ર કરવી.
જરૂરી હોય તો કાયદાકીય સલાહ લઈને સંબંધિત સત્તાધિકારી સામે વળતરનો દાવો કરવો.
શું વળતર દરેક કેસમાં મળશે?
ના. માત્ર રસ્તા પર ખાડો હતો એટલા આધારે આપમેળે વળતર મળતું નથી. પીડિત પક્ષે અકસ્માત અને રસ્તાની ખામી વચ્ચેનો સંબંધ તથા સંબંધિત સત્તાધિકારીની બેદરકારી સાબિત કરવાની જરૂર પડી શકે છે. અકસ્માતના સંજોગો, રસ્તાની જવાબદારી કયા વિભાગની હતી, વિભાગને ખાડાની જાણ હતી કે નહીં, મરામત માટે કોઈ કાર્યવાહી થઈ હતી કે નહીં અને અકસ્માત (Road Pothole Accident Compensation)માં અન્ય કોઈ કારણ જવાબદાર હતું કે નહીં,આ તમામ બાબતો કોર્ટ અથવા સંબંધિત સત્તાધિકારી દ્વારા ધ્યાનમાં લેવામાં આવી શકે છે.
આ પણ વાંચો:રાજકોટમાં વિકાસના દાવા વચ્ચે બિસ્માર રસ્તો! AIIMSના માર્ગ પર મસમોટા ખાડા
આ પણ વાંચો:ગઢડાના બોડકી ગામે 15 ફૂટ ઊંડા પાણીના ખાડામાં પડી મહિલાનું મોત, પગ લપસતા સર્જાઈ દુર્ઘટના
