Delhi News: RSSના વડા (RSS chief) મોહન ભાગવત વારંવાર નિવૃત્તિ વિશે કેમ વાત કરે છે? તેઓ સંઘ પ્રમુખના પદને સીધો અલવિદા પણ કહી શકે છે. હકીકતમાં, આમાં તે સંદેશ છુપાયેલો છે જેના દ્વારા ભાગવત સંઘ, સરકાર અને ભાજપ માટે એક માપદંડ સ્થાપિત કરવા માંગે છે. તેઓ કહેવા માગે છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિ સંસ્થાથી મોટી નથી અને નેતૃત્વ માટે સમયમર્યાદા હોવી જોઈએ.

પરંપરા અથવા દિવાલ (RSS chief)

મોહન ભાગવત (RSS chief) અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 75 વર્ષના થઈ ગયા છે. બિનસત્તાવાર રીતે, આ ઉંમરને નિવૃત્તિની રેખા માનવામાં આવતી હતી, પરંતુ આ વય મર્યાદા હવે સંઘ પરિવાર અને સરકાર બંને માટે એક દીવાલ બની ગઈ છે. 2014 માં જ્યારે મોદી દેશના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે દેશમાં 2024 સુધી વડાપ્રધાન પદ માટે કોઈ જગ્યા ખાલી નથી. આ નિવેદનથી સંદેશો ગયો કે તેઓ 75 વર્ષની ઉંમરને પાર કરીને પદ (RSS chief) છોડી શકે છે, પરંતુ એવું થયું નહીં. કદાચ આ જ કારણે મોહન ભાગવત વારંવાર આપણને આ વિષયની યાદ અપાવે છે.

આર. એસ. એસ. (RSS chief) અને ભાજપ વચ્ચેના સંબંધોને ઘણીવાર હૃદય અને મન તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. જો કે, તાજેતરમાં આ જ મુદ્દાને લઈને બંને વચ્ચે તણાવના સંકેતો જોવા મળ્યા છે. 2019ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં લાલકૃષ્ણ અડવાણી, મુરલી મનોહર જોશી સહિત 75 વર્ષથી વધુ ઉંમરના 20થી વધુ નેતાઓને ટિકિટ આપવામાં આવી ન હતી. ભાજપના તત્કાલીન અધ્યક્ષ અમિત શાહે એક ઈન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે લોકસભાની ચૂંટણીમાં 75 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોને ટિકિટ ન આપવાનો પાર્ટીનો નિર્ણય હતો. તે સમયે, વડા પ્રધાન મોદી અને અમિત શાહના નિવેદનો સૂચવે છે કે પક્ષ અને સરકાર એક જ પૃષ્ઠ પર હતા.

વ્યૂહરચના બદલો

2024 ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન પીએમ મોદીની નિવૃત્તિ (RSS chief)વિશે ઘણી ચર્ચા થઈ હતી. અરવિંદ કેજરીવાલનો દાવો છે કે જો ભાજપ જીતે છે તો મોદી માત્ર એક વર્ષ પીએમ રહેશે કારણ કે 75 વર્ષનું શાસન તેમના દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે. તેના જવાબમાં અમિત શાહે કહ્યું, ‘ભાજપના બંધારણમાં આવી કોઈ જોગવાઈ નથી. મોદી 2029 સુધી દેશનું નેતૃત્વ કરશે. ‘

ઘરનો અવાજ

અમિત શાહના નિવેદન બાદ વિપક્ષનો સવાલ ઉઠાવવો જ પડશે, પરંતુ આ મુદ્દો વારંવાર ઘરેથી ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે. ઓછામાં ઓછા પાંચ પ્રસંગોએ મોહન ભાગવતે નિવૃત્તિ  (RSS chief)અથવા જવાબદારીઓ છોડવાની વાત કરી છે. “જુલાઈ 2025 માં, તેમણે કહ્યું હતું કે,” “જ્યારે તમને 75 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર શાલ આપવામાં આવે છે, ત્યારે સમજો કે અન્ય લોકોને તક આપવાનો સમય આવી ગયો છે”. તમારે ધાર પર હોવું જોઈએ. આ વખતે રવિવારે મુંબઈમાં તેમણે કહ્યું કે સંઘે તેમને તેમની ઉંમર હોવા છતાં પદ પર રહેવા માટે કહ્યું છે, પરંતુ જો તેમને પદ છોડવાનું કહેવામાં આવશે તો તેઓ તરત જ ચાલ્યા જશે.

ટોચ પર સંસ્થા

સંઘની કામગીરી ભાજપથી અલગ હોવા છતાં બંનેની ધરી એક જ છે-રાષ્ટ્ર સર્વોપરી છે, સંગઠન વ્યક્તિગત અને સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદ કરતાં મોટું છે. મોદીએ અનેક પ્રસંગોએ કહ્યું છે કે પાર્ટી એક સંગઠન સિવાય બીજું કંઈ નથી, કાર્યકર્તાઓ તેના કેન્દ્રમાં છે અને આપણે બધા એક પરિવાર છીએ. વડા પ્રધાન બન્યા પછી, મોદીએ નાગપુરમાં RSSના કાર્યક્રમમાં જાહેરમાં હાજરી આપી હતી અને મોહન ભાગવતની હાજરીમાં કહ્યું હતું કે સંઘ હવે વડનું ઝાડ બની ગયું છે, જે ભારતીય સંસ્કૃતિ અને રાષ્ટ્રીય ચેતનાને ઉર્જાવાન બનાવે છે.

તિરાડ પડવાનું કારણ

એ પણ સાચું છે કે સંઘે મોદીને પ્રધાનમંત્રી પદના ઉમેદવાર બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. અને એ પણ સાચું છે કે સંઘના બે એજન્ડા-રામ મંદિર, જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવવી અને સમાન નાગરિક સંહિતા-પૂરા કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, જે કારણે RSS–ભાજપના સંબંધોમાં તિરાડ પડી હતી તે છેલ્લી સામાન્ય ચૂંટણીમાં જે. પી. નડ્ડાનું નિવેદન હતું કે પક્ષ સંઘ વિના પણ ચૂંટણી લડી શકે છે. આ બાબત ચૂંટણી પરિણામોમાં જોવા મળી હતી. જો કે, પાછળથી બંને ફરી નજીક આવ્યા અને પક્ષ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં જીત્યો.

વૈચારિક અપેક્ષા

હવે સવાલ એ છે કે મોહન ભાગવત વારંવાર નિવૃત્તિ વિશે કેમ વાત કરી રહ્યા છે? શું પ્રધાનમંત્રી માટે આ એક વૈચારિક સંકેત છે કે હવે નિવૃત્તિ વિશે ગંભીરતાથી વિચારવાનો સમય આવી ગયો છે? જોકે નિવૃત્તિની કોઈ ઔપચારિક જવાબદારી નથી, તેમ છતાં એક વૈચારિક અપેક્ષા છે. અને નરેન્દ્ર મોદી શા માટે રાજીનામું આપવા માંગતા નથી? કદાચ, તેમને લાગે છે કે તેમનું રાજકીય અને વૈચારિક મિશન હજુ પણ અધૂરું છે. અન્ય એક કારણ એ હોઈ શકે છે કે તેમના પછી વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર કોણ હશે.

આ પણ વાંચો:RSS પ્રમુખ મોહન ભાગવત ગુજરાતના પ્રવાસે, બે દિવસીય કાર્યક્રમો અને બેઠકો

આ પણ વાંચો:‘મોહન ભાગવત કોઈ પણ સંગઠનના વડા હોઈ શકે, પણ હિન્દુ ધર્મના વડા નથી’ જગદગુરુ રામભદ્રાચાર્ય

આ પણ વાંચો:‘વિવિધતા સાથે એક થઈને રહેવું એ હિન્દુત્વ છે’,: મોહન ભાગવત