Gujarat News : ગુજરાતમાં આ વર્ષે ચોમાસાએ વરસાદના વિતરણમાં મોટો તફાવત સર્જ્યો છે. દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતમાં સારા વરસાદથી નદી-જળાશયોમાં પાણીની આવક થઈ છે, ત્યારે સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદ (Saurashtra Rainfall,)ની ભારે અછત જોવા મળી રહી છે.
ખાસ કરીને દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, જામનગર અને કચ્છમાં સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. આ ચારેય જિલ્લામાં અત્યાર સુધી સમગ્ર ચોમાસાની સરેરાશના 30 ટકા જેટલો પણ વરસાદ નોંધાયો નથી. બીજી તરફ રાજકોટ અને ગીર સોમનાથમાં પણ સિઝનલ સરેરાશનો અડધો વરસાદ હજુ પડ્યો નથી.
આ વરસાદની ખાધની સીધી અસરમગફળી, કપાસ, તલ અને કઠોળ જેવા ખરીફ પાકો ઉપરાંત પશુપાલન અને સ્થાનિક જળસ્રોતોપર પડી શકે છે.
દેવભૂમિ દ્વારકામાં સૌથી ગંભીર સ્થિતિ
વરસાદની સૌથી ગંભીર અછત દેવભૂમિ દ્વારકા (Dwarka Rainfall)જિલ્લામાં જોવા મળી રહી છે. અહીં અત્યાર સુધી સમગ્ર ચોમાસાની સરેરાશનો માત્ર 6.41 ટકા વરસાદ નોંધાયો છે.
અન્ય જિલ્લાઓની સ્થિતિ પણ ચિંતાજનક છે:
- દેવભૂમિ દ્વારકા: 6.41%
- પોરબંદર: 18.12%
- જામનગર: 28.88%
- કચ્છ: 29.27%
- ગીર સોમનાથ: 46.62%
- રાજકોટ: 47.90%
- અરવલ્લી: 46.22%
- સાબરકાંઠા: 46.61%
આ આંકડા દર્શાવે છે કે રાજ્યના આઠ જિલ્લામાં સિઝનના સરેરાશ વરસાદનો 50 ટકા પણ વરસાદ હજુ થયો નથી.
સૌરાષ્ટ્રમાં પણ વરસાદનું અસમાન વિતરણ
સૌરાષ્ટ્રના તમામ જિલ્લાઓમાં એકસરખી સ્થિતિ નથી. પશ્ચિમ સૌરાષ્ટ્રના દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર અને જામનગરમાં વરસાદની મોટી ખાધ છે. રાજકોટ અને ગીર સોમનાથમાં પણ વરસાદની સ્થિતિ નબળી છે.
જ્યારેમોરબી, સુરેન્દ્રનગર, અમરેલી, ભાવનગર અને બોટાદ જેવા જિલ્લાઓમાં સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી છે.
એટલે આ વર્ષની સમસ્યા માત્ર ‘સૌરાષ્ટ્રમાં વરસાદ ઓછો’ (Saurashtra Rainfall)હોવાની નથી. સૌથી મોટો મુદ્દો વરસાદનું અસમાન વિતરણ છે.
મગફળી અને કપાસના પાક સામે મોટું જોખમ
સૌરાષ્ટ્રમાં ખેતીનો મોટો આધાર વરસાદ પર છે. લાંબા સમય સુધી વરસાદ ખેંચાય તો ખરીફ પાકોના ઉત્પાદન પર સીધી અસર થઈ શકે છે.
મગફળીમાં શીંગ અને દાણા ભરાવાના તબક્કે જમીનમાં પૂરતો ભેજ ન રહે તો દાણાની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન બંને ઘટી શકે છે.
કપાસમાં ફૂલ અને બોલ બનવાના તબક્કે પાણીની અછત રહે તો ફૂલ ખરવા અને બોલનું કદ ઘટવાનું જોખમ રહે છે.
તે ઉપરાંત તલ, મગ, અડદ, બાજરી અને જુવાર જેવા વરસાદ આધારિત પાકો માટે પણ લાંબો વરસાદી વિરામ મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
પશુપાલકો માટે પણ મુશ્કેલી વધી
કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર માટે ખેતી જેટલું જ પશુપાલન પણ મહત્વનું છે. વરસાદ ( Kutch Rainfall)ઓછો પડવાથી ગૌચર અને ખુલ્લી જમીનમાં લીલા ઘાસનું ઉત્પાદન ઘટી શકે છે.
ખાસ કરીને કચ્છમાં લીલા ઘાસની અછતને કારણે પશુપાલકોને સૂકા ઘાસ અને તૈયાર પશુઆહાર પર વધુ આધાર રાખવો પડી શકે છે.
તેના કારણે પશુઆહારનો ખર્ચ વધવાની સાથે દૂધ ઉત્પાદનમાં પણ ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ કચ્છમાં દૈનિક દૂધ ઉત્પાદનમાં આશરે એક લાખ લિટરનો ઘટાડો નોંધાયો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
કચ્છના જળાશયો સૌથી વધુ તરસ્યા
વરસાદની અછતની અસર જળાશયો પર પણ જોવા મળી રહી છે.
રાજ્યના 207 જળાશયોમાં સરેરાશ જળસંગ્રહ 73.24 ટકા હોવાનું જણાવાયું છે. પરંતુ પ્રદેશ પ્રમાણે મોટો તફાવત છે:
- કચ્છ: 25.24%
- ઉત્તર ગુજરાત: 43.40%
- સૌરાષ્ટ્ર: 53.29%
- મધ્ય ગુજરાત: 61.96%
અહેવાલ મુજબ અંદાજે 40 ટકા જળાશયોમાં 10 ટકાથી પણ ઓછો પાણીનો જથ્થો છે. જો આગામી સમયમાં સારો વરસાદ નહીં પડે તો સ્થાનિક સિંચાઈ અને આગામી મહિનાઓના પાણી આયોજન પર દબાણ વધી શકે છે.
હવે આગામી ત્રણ સપ્તાહ નિર્ણાયક
ચોમાસાની સામાન્ય વિદાય નજીક આવતી હોવાથી હવે કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર માટે આગામી સમય ખૂબ મહત્વનો છે.
જો આગામી સપ્તાહોમાં વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય થાય અને વ્યાપક વરસાદ મળે તો જમીનમાં ભેજ વધવાથી મગફળી, કપાસ અને અન્ય ખરીફ પાકોને રાહત મળી શકે છે. જળાશયોમાં પણ પાણીની આવક થઈ શકે છે અને ઘાસચારાની સ્થિતિ સુધરી શકે છે.
પરંતુ વરસાદ વધુ ખેંચાય તો પાક ઉત્પાદન, પશુઆહારનો ખર્ચ, દૂધ ઉત્પાદન અને પાણીની ઉપલબ્ધતા—ચારેય મોરચે મુશ્કેલી વધી શકે છે.
સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ માટે આ ચોમાસાની ખરી કસોટી હવે વરસાદના બાકી સમયગાળામાં છે. અત્યાર સુધીના આંકડા ચિંતાજનક છે, પરંતુ આગામી વરસાદી સિસ્ટમો ખેડૂતો (Farmers)માટે રાહત લાવે છે કે નહીં તેના પર ખરીફ પાક (Kharif Crop Loss)અને ગ્રામ્ય અર્થતંત્રની સ્થિતિ ઘણાં અંશે નિર્ભર રહેશે.
આ પણ વાંચો: દેશના 25 રાજ્યોમાં ભારે વરસાદનું એલર્ટ, ગુજરાત સહિત અનેક રાજ્યોમાં તોફાની વરસાદની આગાહી
આ પણ વાંચો: દક્ષિણ ગુજરાતની ધરા ધ્રુજી, સાપુતારાથી નવ કિલોમિટર દુર ભૂકંપના આચકા અનુભવાયા
આ પણ વાંચો: ગુજરાતમાં આગામી 7 દિવસ વરસાદની આગાહી, 4 સિસ્ટમ સક્રિય
