india: દેશમાં મોંઘવારીની સ્થિતિને જોતા સરકારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે કોમોડિટી ફ્યુચર ટ્રેડિંગ પરનો પ્રતિબંધ એક વર્ષ માટે લંબાવ્યો છે. એટલે કે હવે ફ્યુચર ટ્રેડિંગ (ફ્યુચર માર્કેટ) પરનો પ્રતિબંધ ડિસેમ્બર 2022માં સમાપ્ત થવા જઈ રહ્યો હતો, તે હવે ડિસેમ્બર 2023 સુધી રહેશે. સરકારે ડિસેમ્બર 2021માં ફુગાવા, ખાસ કરીને તેલીબિયાંના ભાવને અંકુશમાં લેવા માટે 7 કોમોડિટીના ફ્યુચર ટ્રેડિંગ પર એક વર્ષ માટે પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. આ કોમોડિટીના વાયદાના વેપાર પર પ્રતિબંધ ડિસેમ્બર 2021માં સરકાર દ્વારા ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો તે કોમોડિટીઝ આજે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. એટલા માટે સરકારે મોડી રાત્રે આ સમયગાળો વધુ એક વર્ષ લંબાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
નાણા મંત્રાલયે સોયાબીન, સોયા તેલ, ડાંગર (બિન-બાસમતી), ઘઉં, ચણા, સરસવ અને મગના વાયદાના વેપાર પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. શા માટે સરકારે પ્રતિબંધ મૂક્યો? દેશમાં છૂટક ફુગાવો ભલે નીચે આવ્યો હોય, પરંતુ તે હજુ પણ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ના સર્વોચ્ચ લક્ષ્યાંક એટલે કે 6 ટકાની આસપાસ રહે છે. છૂટક ફુગાવો વધારવામાં ખાદ્યપદાર્થોનો ફુગાવો મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. આવી સ્થિતિમાં ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે સરકારે આ ચીજવસ્તુઓના વાયદાના વેપાર પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
બીજી બાજુ કઠોળ અને તેલીબિયાંના કિસ્સામાં, ભારતે પણ આયાત પર નિર્ભર રહેવું પડે છે, કારણ કે તેમનું ઉત્પાદન તેમના વપરાશ કરતા ઓછું છે. આવી સ્થિતિમાં આ બંને કોમોડિટીમાં મોંઘવારી ઝડપથી વધે છે. ખાદ્યતેલ અને કઠોળના ઊંચા ભાવ કોઈનાથી છુપાયેલા નથી, તેથી જ મુખ્યત્વે આ કોમોડિટીના વાયદાના વેપાર પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
ભલે સરકારે કેટલીક કોમોડિટીના વાયદાના વેપાર પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હોય, પરંતુ વાસ્તવમાં વાયદાનો વેપાર નફાકારક સોદો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ફ્યુચર ટ્રેડિંગથી રોકાણકારોને બજારમાં રોકાણ કરવાની તક મળી છે. તે જ સમયે, ખેડૂતોને તેમના પાકના ઊંચા ભાવ મળવા લાગ્યા છે. તે જ સમયે, તે કોમોડિટીના વૈશ્વિક ભાવમાં થતી વધઘટ પર નજર રાખવામાં પણ મદદ કરે છે.
