રશિયાએ યુક્રેન પર અમેરિકાની મદદથી જૈવિક હથિયારો બનાવવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. આ માટે રશિયાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની બેઠક પણ બોલાવી હતી. જો કે, અમેરિકાએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે રશિયા વિશ્વભરમાં પોતાનો ખોટો પ્રચાર કરવા માટે UNSC પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી થયું કે રશિયાના આરોપો શું છે અને તેણે આ આરોપો અંગે કયા પુરાવા રજૂ કર્યા છે? આ જૈવિક શસ્ત્રો કેટલા ખતરનાક છે અને યુક્રેન-યુએસએ તેમના વિશે શું નિવેદન બહાર પાડ્યું છે તે જાણવું પણ જરૂરી છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે જ્યારે બિડેન વહીવટીતંત્ર દ્વારા નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું છે, ત્યારે અમેરિકન અધિકારે સંપૂર્ણપણે વિપરીત દાવા કર્યા છે.
જૈવિક શસ્ત્રો શું છે?
જૈવિક શસ્ત્રો પરંપરાગત શસ્ત્રોથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે. તેમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિસ્ફોટક પદાર્થ નથી હોતો, પરંતુ તેમાં એવા બેક્ટેરિયા, વાયરસ અને ઝેરી પદાર્થો હોય છે, જે વિસ્ફોટકો કરતાં પણ વધુ ખતરનાક હોઈ શકે છે. કોઈપણ જગ્યાએ જૈવિક હુમલો લોકોને ગંભીર રીતે બીમાર કરે છે અને જો આ હુમલાની તીવ્રતા વધુ હોય તો લોકો મૃત્યુ પણ પામે છે. આ સિવાય શરીર પર આ હુમલાની ખૂબ જ ભયંકર અસર થાય છે. લોકો પણ વિકલાંગતા અને માનસિક બિમારીઓનો શિકાર બને છે. જૈવિક શસ્ત્રો ટૂંકા સમયમાં ખૂબ મોટા વિસ્તારમાં વિનાશ સર્જી શકે છે. નવાઈની વાત તો એ છે કે આ શસ્ત્રો દુશ્મનો પર સીધું ગોળીબાર કરવાના પણ હોતા નથી, બલ્કે તે કોઈક માધ્યમથી એક વ્યક્તિથી બીજા વ્યક્તિ સુધી પહોંચે છે. એટલે કે, તેઓ હવા, જમીન અને પાણી દ્વારા પણ મોટી વસ્તીમાં ફેલાઈ શકે છે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિશ્વમાં ‘જૈવિક હથિયાર’ શબ્દનો ઉપયોગ વધ્યો છે. કેટલાક અહેવાલોમાં એવું અનુમાન કરવામાં આવ્યું છે કે કોરોનાવાયરસ સૌથી પહેલા ચીનના વુહાનમાં ફેલાયો હતો, કારણ કે ત્યાં કોરોનાની બિનઅસરકારક પ્રકૃતિને ખતરનાક બનાવીને જૈવિક હથિયાર તરીકે તૈયાર કરવામાં આવી રહી હતી. જો કે, આ માટે કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી. એવું માનવામાં આવે છે કે ચીન સિવાય જર્મની, અમેરિકા, રશિયા અને વિશ્વના 17 દેશોએ જૈવિક શસ્ત્રો બનાવ્યા છે, પરંતુ અત્યાર સુધી કોઈએ તેના અસ્તિત્વને સ્વીકાર્યું નથી.
રશિયાનું શું હતું નિવેદન, કયા પુરાવા મળ્યા હોવાનું કહેવાયું?
ગયા અઠવાડિયે રવિવારે, રશિયાના વિદેશ મંત્રાલયે એક ટ્વિટમાં યુએસ અને યુક્રેનની સરકાર પર સંયુક્ત રીતે લશ્કરી-જૈવિક શસ્ત્રો કાર્યક્રમ ચલાવવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. મોસ્કોએ દાવો કર્યો હતો કે યુક્રેન પર હુમલો કરનાર સૈન્યને યુદ્ધ દરમિયાન જ ઈમરજન્સીમાં કાર્યક્રમ છૂપાવવાના પુરાવા મળ્યા હતા. રશિયાએ દાવો કર્યો હતો કે તેને યુક્રેનિયન શહેરો ખાર્કિવ અને પોલ્ટાવામાં યુએસ દ્વારા સંચાલિત ગુપ્તચર પ્રયોગશાળાઓ સાથે સંબંધિત દસ્તાવેજો પણ મળ્યા છે.
યુએનએસસીમાં રશિયાના સ્થાયી પ્રતિનિધિ, વેસિલી નેબેન્ઝિયાએ કહ્યું કે અમે યુએસ સંરક્ષણ મંત્રાલયના સમર્થનથી સૈન્ય જૈવિક કાર્યક્રમનું સંચાલન કરતી કિવ શાસનની શોધ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે અમારી પાસે દસ્તાવેજો છે જે દર્શાવે છે કે યુક્રેનમાં 30 જૈવિક પ્રયોગશાળાઓનું નેટવર્ક હતું, જ્યાં પ્લેગ, એન્થ્રેક્સ, કોલેરા અને અન્ય જીવલેણ રોગોના રોગકારક ગુણધર્મોને મજબૂત કરવા માટે અત્યંત જોખમી જૈવિક પ્રયોગો કરવામાં આવી રહ્યા હતા.
રશિયાના દાવાઓને અત્યાર સુધી કોનું સમર્થન?
શુક્રવારે યોજાયેલી UNSCની બેઠકમાં ચીને રશિયાના દાવાને સમર્થન આપતાં ફરી એકવાર આ મુદ્દો ઉછળ્યો હતો. આ પછી હેશટેગ યુએસ બાયોલેબ્સ ટ્વિટર પર ખૂબ જ ટ્રેન્ડ થવા લાગ્યું. અમેરિકન જમણેરી સંગઠનો અને કુએનન જેવા જૂથોએ પણ ક્રેમલિનના આરોપોના સમર્થનમાં ટ્વિટ કર્યું અને અમેરિકાની બિડેન સરકાર પર સવાલ ઉઠાવ્યા. પોડકાસ્ટ અને ફોક્સ ન્યૂઝ પ્રાઇમટાઇમ શોના હોસ્ટ ટકર કાર્લસન પણ, ભૂતપૂર્વ યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ભૂતપૂર્વ સલાહકાર સ્ટીવ બેનનના પોડકાસ્ટ પર, દાવાઓને સમર્થન આપ્યું હતું અને તેમની સરકાર પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.
યુએસ અને યુક્રેનના દાવા શું છે?
આ મુદ્દે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં અમેરિકી પ્રતિનિધિ લિન્ડા ગ્રીનફિલ્ડે કહ્યું, “અમેરિકામાં રાસાયણિક અને જૈવિક હથિયારોના ઉપયોગની રશિયન યોજનાને ઢાંકવા માટે સુરક્ષા પરિષદના મંચનો દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. લિંડાએ કહ્યું કે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન કોઈપણ બહાનું શોધી શકે છે.” યુક્રેન પરના તેના હુમલાને યોગ્ય ઠેરવવા માટે. અમારી સરકારે આ અંગે પહેલેથી જ ચેતવણી આપી છે.” લિન્ડાએ કહ્યું કે રશિયા તેમના પર જૈવિક હથિયારોનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ લગાવીને પડદા પાછળ નરસંહારને યોગ્ય ઠેરવવા માંગે છે. બીજી તરફ, યુક્રેનના રાજદૂત સર્ગેઈ કિસલિતસિયાએ રશિયાના આરોપો પર કહ્યું કે રશિયા દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા આ આરોપો પાગલ જુઠ્ઠાણાનું પોટલું છે.
રશિયાનો દાવો ખોટો છે તો યુક્રેન-યુએસને ડરવાનું કેમ?
પશ્ચિમી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે રશિયા દ્વારા કરવામાં આવેલા આરોપો કોઈ જૈવિક શસ્ત્રોની શોધ કે ઉત્પાદનનો ખુલાસો કરવાના નથી, પરંતુ રશિયા આ આરોપોના બહાને યુક્રેન પર જૈવિક શસ્ત્રોથી હુમલો કરવાનો રસ્તો શોધી રહ્યું છે. રશિયા પર પહેલાથી જ તેના દુશ્મનો સામે રાસાયણિક હથિયારોનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ છે. પુતિન સરકાર પર આરોપ છે કે તેણે બ્રિટનમાં તેના એક ભૂતપૂર્વ જાસૂસ અને પછી રશિયન સરકારના કટ્ટર વિરોધી એલેક્સી નેવલનીને કેમિકલ આપીને મારવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ સિવાય રશિયાએ પણ સીરિયાની અસદ સરકાર દ્વારા રાસાયણિક હથિયારોના ઉપયોગનું સમર્થન કર્યું છે.
