Adultery Law:  યુનિકોર્ન ટેક કંપની એસ્ટ્રોનોમર (Astronomer) ના CEO એન્ડી બાયરન (Andy Byron)  અને તેમના HR  હેડ ક્રિસ્ટિન કેબોટ (Kristin Cabot)  ગયા અઠવાડિયે એક કોન્સર્ટ દરમિયાન વાયરલ થયેલા ‘કિસ કેમ’ મોમેન્ટને કારણે વિવાદમાં આવી ગયા છે. આ વીડિયો કોલ્ડપ્લેના જુલાઈ 2025ના કોન્સર્ટનો છે, જ્યાં બંને કેમેરામાં એકબીજાની નજીક જોવા મળ્યા હતા.

સોશિયલ મીડિયા પર આ મામલો વધુ ગરમાયો જ્યારે બાયરનની પત્ની મેગન કેરીગને તેના ફેસબુક પ્રોફાઇલમાંથી ‘બાયરન’ અટક દૂર કરી દીધી. જોકે, એન્ડી બાયરન અને મેગનએ તેમના સંબંધો પર કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપી નથી. પરંતુ, આ નાના ફેરફારથી સંબંધોમાં તિરાડ અને સંભવિત અલગ થવાની અટકળોને વેગ મળ્યો છે.

આ વિવાદ ઇન્ટરનેટ પર #Coldplaygate તરીકે ટ્રેન્ડ કરી રહ્યો છે. પરંતુ આ ચર્ચાનું એક ગંભીર પાસું એ છે કે તેણે ભારતમાં બેવફાઈ, છૂટાછેડા અને ભરણપોષણ સંબંધિત કાયદાઓ પર ચર્ચા ફરીથી તીવ્ર બનાવી છે.

ભારતીય કાયદો બેવફાઈ અને ભરણપોષણને કેવી રીતે જુએ છે?

ભારતમાં વચગાળાના અથવા કાયમી ભરણપોષણ આપવાનો આધાર મુખ્યત્વે હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955 ની કલમ 24 અને 25 પર આધારિત છે. આ ઉપરાંત, ખાસ લગ્ન અધિનિયમ, પારસી લગ્ન અને છૂટાછેડા અધિનિયમ અને ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS), 2023 ની કલમ 144 માં પણ સમાન જોગવાઈઓ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે 2018 માં જોસેફ શાઇન વિરુદ્ધ ભારત સંઘના કેસમાં વ્યભિચારને ગુનાહિત શ્રેણીમાંથી દૂર કર્યો હતો. જો કે, નાગરિક કાયદામાં તે હજુ પણ છૂટાછેડા માટે માન્ય આધાર છે. ભરણપોષણની રકમ નક્કી કરતી વખતે કોર્ટ તેને ગંભીરતાથી લે છે.

બેવફાઈ દ્વારા ભરણપોષણની રકમ કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે?

સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ તુષાર કુમાર સમજાવે છે, ‘ સિવિલ કેસમાં બેવફાઈ હજુ પણ નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે. જો પતિની બેવફાઈના આધારે છૂટાછેડા થાય છે, તો કોર્ટ સામાન્ય રીતે ભરણપોષણનો નિર્ણય લેતી વખતે પત્નીની તરફેણમાં ઉદારતા બતાવે છે.’

કાયદામાં કોઈ નિશ્ચિત ટકાવારી ન હોવા છતાં, ભારતીય અદાલતો સામાન્ય રીતે પતિની ચોખ્ખી માસિક આવકના 25% થી 33% ની વચ્ચે ભરણપોષણ નક્કી કરે છે. જો લગ્ન લાંબા સમય સુધી ચાલ્યું હોય, બાળકો હોય અથવા પતિનું વર્તન ખૂબ જ વાંધાજનક રહ્યું હોય તો પણ આ રકમ વધી શકે છે.

મિલકતનું વિભાજન: શું નૈતિકતા મહત્વ ધરાવે છે?

પશ્ચિમી દેશોમાં, ‘સમુદાયિક મિલકત’ મોડેલ છે, જેનો અર્થ છે કે છૂટાછેડા પછી, મિલકત આપમેળે 50:50 ના પ્રમાણમાં વિભાજીત થાય છે. પરંતુ, ભારતમાં, મિલકત માલિકી અને નાણાકીય યોગદાનના આધારે વિભાજીત થાય છે.

તુષાર કુમાર કહે છે, ‘બેવફાઈ જેવા નૈતિક મુદ્દાઓ ઉપરાંત, કોર્ટ જુએ છે કે મિલકતમાં કોણે કેટલું યોગદાન આપ્યું. જો કોઈ મિલકત સંયુક્ત રીતે ખરીદવામાં આવે છે અથવા પત્નીનો તેમાં સીધો ફાળો હોય છે, તો જ તેણીને તેનો હિસ્સો મળી શકે છે.’

શું બેવફાઈ છૂટાછેડાની શરતોને અસર કરી શકે છે?

જો સરળ અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહીએ તો, હા તે થઈ શકે છે. એકોર્ડ જ્યુરિસના મેનેજિંગ પાર્ટનર અલય રઝવી કહે છે, “માલિકીના આધારે મિલકતનું વિભાજન થાય છે, પરંતુ આચરણની અસર ભરણપોષણ પર સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. જો પતિ દોષિત હોય, તો કોર્ટ પત્નીની તરફેણમાં વધુ ઉદાર હોઈ શકે છે. બીજી બાજુ, જો પત્ની બેવફાઈ માટે દોષિત સાબિત થાય છે, તો તે કાયમી ભરણપોષણ ગુમાવી શકે છે.” તેથી મિલકતના વિભાજનમાં નૈતિકતા નિર્ણાયક ન હોઈ શકે, પરંતુ તે ભરણપોષણ પર સ્પષ્ટ અસર કરી શકે છે. શું બેવફા પત્ની ભરણપોષણ માટે હકદાર નથી? આની ઉચ્ચ સંભાવના છે, પરંતુ આ માટે પુરાવા જરૂરી છે. રઝવી સમજાવે છે, “હિન્દુ લગ્ન કાયદાની કલમ 25(3) હેઠળ, જો પત્ની ‘લગ્નેતર સંબંધ’માં સંડોવાયેલી જોવા મળે છે, તો કોર્ટ કાયમી ભરણપોષણ આપવાનો ઇનકાર કરી શકે છે અથવા અગાઉની રકમ પાછી લેવાનો આદેશ આપી શકે છે.” જો કે, આવો નિર્ણય ત્યારે જ લઈ શકાય છે જ્યારે પતિ નક્કર પુરાવા અને સાક્ષીઓ રજૂ કરે છે. ફક્ત અફવાઓ અથવા શંકાના આધારે કંઈ થતું નથી. જો પત્ની આર્થિક રીતે અસહાય હોય, તો કલમ 24 હેઠળ વચગાળાનું ભરણપોષણ મળી શકે છે, પરંતુ જો લગ્નેત્તર સંબંધ સાબિત થાય તો કાયમી ભરણપોષણ રદ કરી શકાય છે.

તુષાર કુમાર સ્પષ્ટતા કરે છે કે, ‘જે પક્ષ બેવફાઈનો આરોપ લગાવી રહ્યો છે તેની જવાબદારી તેને સાબિત કરવાની છે. પુરાવા ‘સંભાવનાઓની પ્રબળતા’ એટલે કે ન્યાયિક રીતે સ્વીકાર્ય સંભાવનાના સ્તરને પૂર્ણ કરવા જોઈએ. તે પછી જ કોર્ટ તે આધારે ભરણપોષણ રદ કરી શકે છે.’

આ પણ વાંચો:આસામમાં એક પુરુષે છૂટાછેડા પછી 40 લિટર દૂધથી કેમ સ્નાન કર્યુ

આ પણ વાંચો:પાયલ રોહતગી સરોગસી દ્વારા માતા બનવા જઈ રહી છે, સંગ્રામ સિંહે કહ્યું કે છૂટાછેડાના સમાચાર ખોટી અફવા છે !

આ પણ વાંચો:લગ્નના 7 વર્ષ બાદ સાયના નેહવાલ અને પી કશ્યપના થયા છૂટાછેડા, તેઓ પહેલી વાર 1997 માં મળ્યા હતા