Iran Israel War: ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં અમેરિકા પણ પ્રવેશી ગયું છે. ઈરાન પર અમેરિકાના હુમલા બાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે ઈરાનના પરમાણુ કેન્દ્રોને ઘણું નુકસાન થયું છે. યુએસ સંરક્ષણ અધિકારીઓએ કહ્યું છે કે તેઓ હુમલાથી થયેલા નુકસાનનો અંદાજ કાઢવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ઈરાને એ પણ કહ્યું નથી કે હુમલામાં તેને કેટલું નુકસાન થયું છે. આ ઘટના વિશ્વ, મધ્ય પૂર્વ અને ભારત પર નોંધપાત્ર અસર કરી શકે છે. ચાલો સમગ્ર મામલો સમજીએ…
અમેરિકા-ઇઝરાયલ સંબંધો મજબૂત બન્યા – અમેરિકા સત્તાવાર રીતે ઇરાન સામે લશ્કરી હુમલામાં જોડાયું છે. અત્યાર સુધી, તેણે 13 જૂનથી શરૂ થયેલા ઇરાન પરના હુમલાઓમાં ફક્ત ઇઝરાયલને ટેકો આપ્યો છે, અને ઇરાની સૈન્ય દ્વારા બદલો લેવામાં મદદ કરી છે. અમેરિકા દ્વારા ઇઝરાયલને સમર્થનનો આ પહેલો સંપૂર્ણ પ્રદર્શન છે. દાવો એ છે કે ઇરાન પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવી રહ્યું છે અને ઇઝરાયલ માટે અસ્તિત્વનો ખતરો ઉભો કરી રહ્યું છે. આ તે જ છે જેનો અમેરિકાને ડર હતો.
રાજકીય કાર્યસૂચિથી ટ્રમ્પનું વિચલન – યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના પ્રથમ કાર્યકાળ (2017-21) માટે ચૂંટણી પ્રચારના દિવસોથી જ દેશને અનંત યુદ્ધોમાં નહીં સામેલ કરવાનું વચન આપ્યું હતું. 2019 ના સ્ટેટ ઓફ ધ યુનિયન સંબોધનમાં, તેમણે કહ્યું, “રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર તરીકે મેં એક નવા અભિગમનું ભારપૂર્વક વચન આપ્યું છે. મહાન રાષ્ટ્રો અનંત યુદ્ધો લડતા નથી.” આ બીજા કાર્યકાળમાં તેમના પ્રચારનો પણ એક ભાગ હતો. જો કે, ઈરાનમાં પરમાણુ સુવિધાઓ પર બોમ્બમારો કરવાના તેમના નિર્ણય સાથે, અમેરિકા હવે એક ખતરનાક તબક્કામાં પ્રવેશી ગયું છે. આનાથી સંપૂર્ણ યુદ્ધ થઈ શકે છે.
ઇઝરાયલની સિદ્ધિઓ અને ફાયદા
યુદ્ધમાં અમેરિકાની સંડોવણીથી ઇઝરાયલને સૌથી વધુ ફાયદો થયો છે કારણ કે તેની પાસે ફોર્ડો ખાતે પરમાણુ સંવર્ધન સુવિધાનો નાશ કરવાની ક્ષમતા નહોતી, જે પર્વતની નીચે જમીનમાં ઊંડે ખોદવામાં આવી હતી. અમેરિકાએ ત્યાં હુમલો કરીને પરમાણુ સુવિધાનો નાશ કર્યો છે, જે ઇઝરાયલ માટે એક મોટી જીત છે.
ઈરાનની સુરક્ષા ખોરવાઈ ગઈ છે – ઇઝરાયલે ઈરાનની મિસાઇલ ઉત્પાદન ક્ષમતાને પણ નિશાન બનાવી છે અને હવે દાવો કરે છે કે તેણે ઈરાનની લગભગ ત્રીજા ભાગની મિસાઇલ ક્ષમતાઓનો નાશ કર્યો છે. બી-2 બોમ્બરો કોઈપણ પડકાર વિના ઈરાની હવાઈ ક્ષેત્રમાં આવ્યા અને ગયા તે હકીકત ઈરાનની હવાઈ સુરક્ષાને છતી કરે છે.
ઇરાકનો ભૂતકાળ – આ હુમલા પછી, ઇરાને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવા અને તેની પ્રાદેશિક સાર્વભૌમત્વ અને અખંડિતતા વિરુદ્ધ જવા બદલ અમેરિકાની ટીકા કરી છે. કેટલાક વિશ્લેષકો કહે છે કે અમેરિકાએ 2003 માં ઇરાક પર હુમલો કર્યો હતો કારણ કે તેણે ખોટો દાવો કર્યો હતો કે ઇરાક પાસે સામૂહિક વિનાશના શસ્ત્રો છે. યુએસ હસ્તક્ષેપ સ્પષ્ટપણે એક પ્રશ્ન ઉભા કરે છે જેનો આગામી દિવસોમાં વિચાર કરવાની જરૂર છે.
ઈરાની શાસન પર પ્રશ્નો – આ હુમલો ઈરાની શાસનને નબળું અને બદલો લેવા માટે અસમર્થ બનાવે છે. સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેની 86 વર્ષના છે. યુએસ હુમલા પહેલા ઈરાની લશ્કરી નેતૃત્વના કેટલાક ટોચના અધિકારીઓ માર્યા ગયા હતા, જેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તેહરાન રાજકીય અને લશ્કરી રીતે સૌથી નબળા સ્તરે છે. તેણે તેહરાનમાં શાસન પરિવર્તન અંગેની અટકળોને પણ વેગ આપ્યો છે, જેનો અમેરિકાએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે.
ભારત માટે મહત્વ
ભારત આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સ્થિરતામાં ભાગ ભજવે છે, તેથી તે વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. મધ્ય પૂર્વમાં લગભગ 8-9 મિલિયન ભારતીયો રહે છે અને કામ કરે છે, અને તેમની સલામતી અને કલ્યાણ ભારત સરકાર માટે ખૂબ જ ચિંતાનો વિષય છે. તાજેતરના દિવસોમાં ઘણા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ, તેમજ નેપાળ અને શ્રીલંકાના વિદ્યાર્થીઓને ઈરાનથી બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે. ભારતની લગભગ 60 ટકા ઉર્જા જરૂરિયાતો આ ક્ષેત્રમાંથી પૂરી થાય છે. કોઈપણ અસ્થિરતા ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકી શકે છે.
આ પણ વાંચો:અમેરિકાની કાર્યવાહી બાદ ઈરાને ઈઝરાયેલ પર કર્યો મિસાઈલ એટેક
આ પણ વાંચો:ઈઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધમાં અમેરિકાએ ઝંપલાવ્યું! ઈરાનના ત્રણ પરમાણુ મથકો પર હુમલો કર્યો
