શ્રાવણી અમાવસ્યા શું છે? મહત્વ અને વ્રત અને પૂજાની વિધિ જાણીએ!

Dharma & Bhakti: 24 જુલાઈ, 2025 ના રોજ ગુરુવારે શ્રાવણી અમાવસ્યા છે. આ અમાવસ્યાને હરિયાળી અમાવસ્યા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે આ દિવસ શ્રાવણ મહિનામાં આવે છે, જ્યારે પ્રકૃતિ ચારે બાજુ હરિયાળીથી છવાયેલી હોય છે. હિન્દુ ધર્મમાં આ અમાવસ્યાનું વિશેષ મહત્વ છે અને તે અનેક ધાર્મિક કાર્યો માટે શુભ માનવામાં આવે છે.

મહત્વ:

પિતૃ તર્પણ અને શ્રાદ્ધ: શ્રાવણી અમાવસ્યા પિતૃઓને યાદ કરવા અને તેમની શાંતિ માટે તર્પણ, શ્રાદ્ધ અને પિંડદાન કરવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે પિતૃઓ માટે કરવામાં આવતા કાર્યોથી તેમને મોક્ષ મળે છે અને પરિવાર પર તેમના આશીર્વાદ કાયમ રહે છે તેવી માન્યતા છે.

વૃક્ષારોપણ: હરિયાળી અમાવસ્યાના દિવસે વૃક્ષારોપણનું વિશેષ મહત્વ છે. આ દિવસે વૃક્ષો વાવવાથી પર્યાવરણનું રક્ષણ થાય છે અને ધાર્મિક પુણ્ય પણ મળે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે વાવેલા વૃક્ષો દેવતાઓને પ્રિય હોય છે અને તે ગ્રહોના દોષોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે. પીપળો, વડ, તુલસી, આમળા જેવા વૃક્ષો વાવવાનું શુભ માનવામાં આવે છે.

શિવ પૂજા: શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવને સમર્પિત છે, તેથી શ્રાવણી અમાવસ્યાના દિવસે ભગવાન શિવની પૂજા અને અભિષેક કરવાનું પણ વિશેષ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. આ દિવસે શિવ મંદિરોમાં ભક્તોની ભીડ જોવા મળે છે.

કાળસર્પ દોષ નિવારણ: જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર, જે વ્યક્તિની કુંડળીમાં કાળસર્પ દોષ હોય છે, તેઓ આ દિવસે વિશેષ પૂજા અને ઉપાયો કરીને આ દોષમાંથી મુક્તિ મેળવી શકે છે. નાગ દેવતાની પૂજા પણ આ દિવસે કરવામાં આવે છે.

દાન-પુણ્ય: આ દિવસે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને અનાજ, વસ્ત્રો અને ધનનું દાન કરવાનું પણ પુણ્યકારી માનવામાં આવે છે.

વ્રત અને પૂજા વિધિ:

શ્રાવણી અમાવસ્યાના દિવસે સવારે વહેલા ઉઠીને પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરવું જોઈએ. જો નદીમાં સ્નાન શક્ય ન હોય તો ઘરમાં જ પાણીમાં ગંગાજળ ભેળવીને સ્નાન કરી શકાય છે.

સ્નાન કર્યા પછી સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.

પિતૃઓ માટે તર્પણ અને શ્રાદ્ધના કાર્યો કરવા.

ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની પૂજા કરવી.

વૃક્ષારોપણ કરવું.

કાળસર્પ દોષ નિવારણ માટે પૂજા કરવી હોય તો કોઈ વિદ્વાન પંડિતની સલાહ લેવી.

આ દિવસે સાત્વિક ભોજન લેવું અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું.

શ્રાવણી અમાવસ્યા પ્રકૃતિ, પિતૃઓ અને દેવી-દેવતાઓ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો અને આશીર્વાદ મેળવવાનો એક શુભ અવસર છે.