Karnataka Hampi city: હમ્પી (Hampi) શહેરમાં સ્થિત ભગવાન શિવ (Lord Shiva)નું એક પ્રાચીન મંદિર છે જેનો ઇતિહાસ 7મી સદી સાથે જોડાયેલો છે. આ મંદિરનું નામ વિરુપાક્ષ મંદિર છે, જે ચાલુક્ય વંશ (Chalukya Dynasty)ના શાસન દરમિયાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, તેનો મુખ્ય વિકાસ અને વિસ્તરણ 14મી અને 16મી સદીની વચ્ચે વિજયનગર સામ્રાજ્ય (Vijaynagar Empire) દરમિયાન થયું હતું, જ્યારે આ મંદિર ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યું હતું.
આ મંદિર ભગવાન વિરુપાક્ષ (શિવનું એક સ્વરૂપ) ને સમર્પિત છે. આ સ્થળ હમ્પીના જીવંત વારસામાંનું એક છે, જ્યારે આસપાસના ઘણા મંદિરો ખંડેરમાં ફેરવાઈ ગયા છે, વિરુપાક્ષ મંદિર (Virupaksh Temple) હજુ પણ પૂજા અને તહેવારો માટે સક્રિય છે. મંદિર સ્થાપત્યની વિશેષતાઓ વિરુપાક્ષ મંદિર દ્રવિડ શૈલી (Dravid Style) સ્થાપત્યનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. મંદિરનું મુખ્ય ગોપુરમ (પ્રવેશદ્વાર) લગભગ 50 મીટર ઊંચું છે અને દૂરથી દેખાય છે. ગોપુરમમાં નવ સ્તરો છે, જેના પર સુંદર શિલ્પો અને દેવી-દેવતાઓની આકૃતિઓ કોતરેલી છે. અંદર એક મુખ્ય ગર્ભગૃહ છે જ્યાં શિવલિંગ સ્થાપિત છે.
આ સંકુલમાં ઘણા ઉપ-મંદિર, મંડપ અને કોતરેલા સ્તંભો છે. મંદિરમાં એક એવી જગ્યા છે જ્યાં છિદ્રમાંથી પ્રવેશતા સૂર્ય કિરણો શિવલિંગના પડછાયાને વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ કેમેરા ઓબ્સ્ક્યુરાની જેમ કામ કરે છે.
મંદિરનું ધાર્મિક મહત્વ આ મંદિર પંપા દેવી (શિવની પત્ની) સાથે ભગવાન વિરુપાક્ષની પૂજા માટે પ્રખ્યાત છે. મહાશિવરાત્રી, કાર્તિક મહિનો અને અન્ય તહેવારો અહીં ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. આજે પણ અહીં દૈનિક પૂજા, લગ્ન વિધિ અને વિવિધ ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે. હમ્પીને યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે અને વિરુપાક્ષ મંદિરને તેનો જીવંત આત્મા કહેવામાં આવે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, 13 સદીઓથી વિરુપાક્ષ મંદિરમાં સતત પૂજા ચાલી રહી છે. આ મંદિર હમ્પીમાં સ્થિત સૌથી જૂનું કાર્યરત મંદિર છે. તેમાં બનેલી નંદીની વિશાળ પ્રતિમા અદ્ભુત છે.
અહીં અપાયેલી માહિતી જ્યોતિષ માન્યતાઓ, સામાન્ય માન્યતાઓ અને જાણકારીઓ પર આધારિત છે, મંતવ્ય ન્યૂઝ તેની પુષ્ટિ કરતું નથી.
આ પણ વાંચો:શું તમે જાણો છો, ભગવાન ગણેશની કેટલી પરિક્રમા કરવામાં આવે છે…
આ પણ વાંચો:બદ્રીનાથ નજીક આવેલું છે હનુમાન ચટ્ટી મંદિર, જ્યાં કેસરીનંદને તોડ્યો હતો મહાબલિ ભીમનો અહંકાર
