Ahmedabad News : અમદાાવાદમાં એર ઈન્ડિયાની ફ્લાઈટ ટેકઓફ થતાની સાથે જ ક્રેશ થઈ ગઈ હતી. શા માટે પ્લેન ટેકઓફ થતાની સાથે જ ક્રેશ થયું, ટેકઓફ સમયે ઓછી ગતિ, ડબલ એન્જિન ફેલિયર કે ભારે ભાર કારણભૂત હતો. વગેરે પ્રશ્નોના જવાબ પ્લેનના બ્લેકબોક્સ પરથી જાણવા મળશે. એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-171 એ અમદાવાદ એરપોર્ટના રનવે નંબર 23 પરથી બપોરે 1:38 વાગ્યે ઉડાન ભરી હતી. ટેકઓફ કર્યા પછી તરત જ, વિમાનના પાઇલટ, સુમિત સુબ્બરવાલે, ઇમરજન્સી મેડે કોલ આપ્યો.

બીજી જ મિનિટમાં, વિમાનનો માર્ગ હવામાં ઉપર જવાને બદલે નીચે જતો જોવા મળ્યો. બપોરે 1.40 વાગ્યે, વિમાન એરપોર્ટની બાજુમાં આવેલા રહેણાંક વિસ્તારમાં પડ્યું અને કાળા ધુમાડાના ગોટા ઉડવા લાગ્યા. વિમાનમાં કુલ 242 લોકો સવાર હતા.પ્રશ્ન-૧: ટેક-ઓફ પછી તરત જ વિમાન ક્રેશ થવાનું કારણ શું હોઈ શકે?

જવાબ: એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-171 ના ક્રેશ થવાના કારણો અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર માહિતી નથી. જોકે, ક્રેશનો વીડિયો, ફ્લાઇટનો માર્ગ અને બોઇંગ 787-8 ડ્રીમલાઇનરના ઇતિહાસને જોતા, ઉડ્ડયન નિષ્ણાતો ક્રેશ થવાની ઘણી શક્યતાઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે…

શક્યતા-૧: ટેકઓફ કરતી વખતે બંને એન્જિન એકસાથે નિષ્ફળ ગયા

કોઈપણ વિમાન માટે ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ ઝોન સૌથી ખતરનાક હોય છે. આ સમય દરમિયાન, ત્રણ મોટા જોખમો હોય છે – એન્જિન ફેલ્યોર, હવામાનને કારણે તોફાન અને પક્ષી અથડાવું.
એર કોમોડોર (નિવૃત્ત) એસ.પી. સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, ‘વિમાનના પાઇલટ, સુમિત સુબ્બરવાલે છેલ્લી ક્ષણે ઇમરજન્સી મે ડે કોલ આપ્યો હતો. એટલે કે, પાઇલટ પાસે મદદ માંગવાનો સમય હતો, પરંતુ વિમાનને નિયંત્રિત કરવાનો નહીં.’

એસ.પી. સિંહ સમજાવે છે, ‘આ બે એન્જિનવાળું વિમાન છે, જેનો અર્થ એ થાય કે જો એક એન્જિન નિષ્ફળ જાય, તો બીજું એન્જિન સલામત ઉતરાણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પૂરતું શક્તિશાળી છે. આ અકસ્માતનું કારણ બંને એન્જિનની નિષ્ફળતા હોઈ શકે છે.’ઉડ્ડયન નિષ્ણાત અનંત સેઠી કહે છે કે વિમાન ક્રેશ થયું તે પહેલાંનો વીડિયો તપાસમાં ખૂબ મદદરૂપ થશે. આ વીડિયો જોઈને એવું લાગે છે કે તે ઉપર ઉડી રહ્યું છે, પરંતુ જો તમે નજીકથી જોશો તો તેનું નાક નીચે છે અને પૂંછડી વાંકી છે. પાયલોટે વિમાનને ઉપર ઉપાડવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેના કારણે તે નીચે પડતું રહ્યું. એવી શક્યતા છે કે બંને એન્જિન નિષ્ફળ ગયા હશે.

શક્યતા-૨: પાયલોટે સંપૂર્ણ રનવેનો ઉપયોગ કર્યો ન હતો

ડ્રીમલાઇનર જેવા ભારે વિમાનને એરોડાયનેમિકલી યોગ્ય ટેક-ઓફ માટે લાંબા રનવેની જરૂર હોય છે. ઉડ્ડયન નિષ્ણાત અનંત સેઠીના મતે, ‘આ માનવીય ભૂલ પણ હોઈ શકે છે. કારણ કે વિમાનને આગળની ગતિની જરૂર હોય છે. આ માટે, તેને રનવે પર ચલાવવું પડે છે. શક્ય છે કે આખા રનવેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો ન હોય, જેના કારણે વિમાનને જરૂરી આગળની ગતિ મળી ન હતી અને તે ઉડાન ભરી શક્યું ન હતું.’
જોકે, ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ વેબસાઇટ ફ્લાઇટ રડાર24 અનુસાર, વિમાને રનવે 23 પરથી ઉડાન ભરી હતી,

જે 11,499 ફૂટ લાંબો છે. ફ્લાઇટ પહેલા રનવેના પ્રારંભિક બિંદુ પર પાછી ફરી અને પછી આખા રનવેનો ઉપયોગ કર્યો. તેથી, આ શક્યતા ઓછી થઈ જાય છે. ડેટા દર્શાવે છે કે વિમાને 625 ફૂટની ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી હતી, જે ટેક-ઓફ માટે પૂરતી છે.

શક્યતા-૩: ગરમીથી બળતણની ઘનતા ઓછી થઈ, એન્જિનની શક્તિ ઓછી થઈ ગઈ.

જ્યારે વિમાને ઉડાન ભરી ત્યારે અમદાવાદમાં તાપમાન 43 ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ હતું. ઉડ્ડયન નિષ્ણાત અનંત સેઠી સમજાવે છે, ‘વિમાનનું એન્જિન બળતણ અને હવાના મિશ્રણ પર ચાલે છે. તેમાં 1 કિલો બળતણ અને 4 કિલો હવા હોય છે. ઉનાળામાં આ ગુણોત્તર બગડે છે કારણ કે હવાની ઘનતા ઘટે છે અને તે વિસ્તરવા લાગે છે. આને કારણે, બળતણ એન્જિનને જરૂરી શક્તિ પૂરી પાડવામાં અસમર્થ હોય છે. ધારો કે કોઈ દિવસે તાપમાન 30 ડિગ્રી હોય અને એન્જિન બળતણમાંથી 100 યુનિટ ઊર્જા મેળવી રહ્યું હોય. જો અમદાવાદમાં તાપમાન 43 ડિગ્રી હોય, તો એન્જિનને ફક્ત 60 યુનિટ ઊર્જા મળશે.’

પોલિટિકલ પાયલટ નામના યુઝર X એ ફ્લાઇટના ટેકઓફનો સ્ક્રીનશોટ શેર કર્યો અને લખ્યું, ‘મને ખાતરી છે કે પાઇલટ્સે ફ્લૅપ્સ 0 પર સેટ કર્યા હતા. ફ્લૅપ્સ 5 કે 15 ડિગ્રી પર સેટ કરવા જોઈતા હતા. હવાનું તાપમાન અને સંપૂર્ણ ઇંધણ હોવાથી, આનાથી પ્લેન 100% ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શક્યું ન હોત.’ભારતીય વાયુસેનાના એક ગ્રુપ કેપ્ટન, નામ ન આપવાની શરતે કહે છે,મેં જોયેલા વીડિયો પરથી એવું લાગે છે કે પાઇલટ્સ પાસે સ્વસ્થ થવાનો કોઈ રસ્તો નહોતો. હવે આ નિર્ણયની ભૂલ હતી કે નિષ્ફળતા કે બીજું કંઈક, તે કોકપીટ વોઇસ રેકોર્ડર અને ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર મેળવવામાં આવશે ત્યારે જ ખબર પડશે.પ્રશ્ન-૨: બ્લેક બોક્સ શું છે અને ક્રેશ તપાસમાં તેનું કેટલું મહત્વ છે?

જવાબ: કોઈપણ વિમાન અકસ્માતની તપાસમાં બ્લેક બોક્સ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તે એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે કે તે સુરક્ષિત રહે છે અને ખતરનાક દુર્ઘટનામાં પણ તેને કોઈ નુકસાન થતું નથી. બ્લેક બોક્સ વિના, તપાસકર્તાઓ માટે અકસ્માત શા માટે થયો તે સમજવું મુશ્કેલ બનશે. તે પાઇલટની ભૂલ, ટેકનિકલ ખામી, હવામાન અથવા બાહ્ય હુમલાઓને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.પ્રશ્ન-૩: કોકપીટ વોઇસ રેકોર્ડર શું છે અને તે કેટલું મહત્વપૂર્ણ છે?

જવાબ:કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડર (CVR) એક નાનું, મજબૂત ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણ છે જે વિમાનના કોકપીટમાં થતા તમામ અવાજોને રેકોર્ડ કરે છે. તે બ્લેક બોક્સનો એક ભાગ છે અને તેજસ્વી નારંગી રંગનો પણ છે. તે પાઇલટ અને ક્રૂ વચ્ચેની વાતચીત, મુસાફરો વચ્ચેની વાતચીત અને પાઇલટ અને એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ વચ્ચેની વાતચીતને રેકોર્ડ કરે છે.

CVR દરેક રેકોર્ડિંગનો સમય અને તારીખ પણ રેકોર્ડ કરે છે, જેથી તપાસકર્તાઓ સમજી શકે કે ઘટના ક્યારે અને કેવી રીતે બની. કોકપીટ વોઇસ રેકોર્ડર સામાન્ય રીતે વિમાનના સૌથી પાછળના ભાગમાં ફીટ કરવામાં આવે છે, કારણ કે આ ભાગ અકસ્માતનો ભોગ બનનાર સૌથી છેલ્લે હોવાનું માનવામાં આવે છે.VR અત્યંત મજબૂત બનાવવામાં આવ્યું છે જેથી તે અકસ્માત, આગ, પાણી અથવા અતિશય દબાણનો સામનો કરી શકે. તે સ્ટીલ અથવા ટાઇટેનિયમ કન્ટેનરમાં બંધાયેલ છે અને 3,400 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધીની ગરમી, 5,000 G ફોર્સ સુધીના આંચકા અને સમુદ્રમાં 20,000 ફૂટ ઊંડા દબાણનો સામનો કરવા માટે રચાયેલ છે.

CVR 5 રીતે કામ કરે છે…

માઇક્રોફોન્સ: CVR કોકપીટમાં સ્થાપિત અનેક માઇક્રોફોન્સમાંથી અવાજ કેપ્ચર કરે છે. આ માઇક્રોફોન્સ સામાન્ય રીતે કોકપીટની છત પર, પાઇલટ્સના હેડસેટ્સમાં અને અન્યત્ર સ્થિત હોય છે.
રેકોર્ડિંગ સિસ્ટમ: CVR માં મેમરી યુનિટ હોય છે જે ઓડિયો ડેટા ડિજિટલ રીતે સ્ટોર કરે છે. જૂના CVR માં ટેપનો ઉપયોગ થતો હતો, પરંતુ આધુનિક CVR બધા ડિજિટલ છે.
લૂપ રેકોર્ડિંગ: CVR સતત રેકોર્ડિંગ કરે છે, પરંતુ તે ‘લૂપ’ સિસ્ટમ પર કામ કરે છે. એટલે કે, તે ફક્ત છેલ્લા 2 કલાકના રેકોર્ડિંગને જ રાખે છે. જૂનું રેકોર્ડિંગ આપમેળે ભૂંસી નાખવામાં આવે છે અને નવું રેકોર્ડિંગ તેનું સ્થાન લે છે.
પાવર સપ્લાય: CVR એરક્રાફ્ટની ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમ દ્વારા સંચાલિત થાય છે, પરંતુ તેમાં બેકઅપ બેટરી પણ છે જે ક્રેશ પછી થોડા સમય માટે ચાલી શકે છે.
વિમાન દુર્ઘટનામાં CVR 5 મુખ્ય કારણોસર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે…

ઘટનાઓના ક્રમને સમજવું: CVR એ દર્શાવે છે કે પાઇલટ્સ શું વાત કરી રહ્યા હતા, તેઓ કયા નિર્ણયો લઈ રહ્યા હતા અને ક્રેશ પહેલાં વિમાનમાં કઈ સમસ્યાઓ હતી.માનવીય ભૂલ શોધવી: જો પાઇલટ્સ કોઈ ભૂલ કરે છે, જેમ કે ખોટું બટન દબાવવું અથવા ATC સૂચનાઓનું પાલન ન કરવું, તો CVR તેને રેકોર્ડ કરે છે.ટેકનિકલ ખામીઓની શોધ: કોકપીટમાં ચેતવણીઓ અથવા અસામાન્ય અવાજો, એટલે કે એન્જિન નિષ્ફળતા, પણ CVR માં રેકોર્ડ કરવામાં આવે છે, જે ટેકનિકલ કારણોને સમજવામાં મદદ કરે છે.

સલામતીમાં સુધારો: CVR રેકોર્ડિંગ્સની તપાસ કરીને DGCA અથવા FAA ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓને રોકવા માટે નિયમો અને તાલીમમાં સુધારો કરે છે.કાનૂની અને વીમા બાબતોમાં: CVR રેકોર્ડિંગનો ઉપયોગ કોર્ટ અથવા વીમા તપાસમાં પુરાવા તરીકે થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન-૪: બ્લેક બોક્સ અને કોકપીટ વોઇસ રેકોર્ડરના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં કેટલો સમય લાગશે?
જવાબ:વિમાન દુર્ઘટનાના ડેટાનું વિશ્લેષણ 5 પોઈન્ટમાં કરવામાં આવશે…

સામાન્ય રીતે બ્લેક બોક્સ અને કોકપીટ વોઇસ રેકોર્ડરમાંથી આવતા ડેટાનું વિશ્લેષણ 10-15 દિવસમાં કરવામાં આવે છે. દરમિયાન, અકસ્માત પહેલા પાઇલટ્સની એર ટ્રાફિક કંટ્રોલર (ATC) સાથેની વાતચીતનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે.આ તપાસ અધિકારીઓને સમજવામાં મદદ કરે છે કે શું પાઇલટ્સને ખબર હતી કે વિમાન અકસ્માત તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. તે તેમને એ પણ સમજવામાં મદદ કરે છે કે શું તેમને વિમાનને નિયંત્રિત કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી હતી.

આ ઉપરાંત, તપાસ અધિકારીઓ એરપોર્ટ પર વિવિધ ડેટા રેકોર્ડર્સ પણ જુએ છે. આ રનવે પર ટચડાઉનના બિંદુ અને તે સમયે વિમાનની ગતિ જણાવે છે.અંતે, ડેટાનું વિશ્લેષણ કર્યા પછી, DGCA, NTSB અથવા BEA જેવી તપાસ એજન્સીઓ એક રિપોર્ટ તૈયાર કરશે. જેમાં ક્રેશના કારણો, જવાબદારી અને ભવિષ્યમાં સુધારા માટે સૂચનોનો સમાવેશ થશે.અંતિમ અહેવાલ તૈયાર કરવા માટે CVR અને FDR ડેટાને અન્ય પુરાવાઓ જેમ કે કાટમાળની તપાસ અને સાક્ષીઓના નિવેદનો સાથે જોડવામાં આવશે.

આ પણ વાંચો:અમદાવાદમાં થયેલા પ્લેન દુર્ઘટના અંગે એર ઇન્ડિયાનું પહેલું નિવેદન, જાણો શું કહ્યું

આ પણ વાંચો:સીએમ ભૂપેન્દ્ર પટેલ પ્લેન ક્રેશના ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા

આ પણ વાંચો:એર ઇન્ડિયાનું વિમાન જમીન પર પડતાની સાથે જ આગના ગોળામાં ફેરવાઈ ગયું, અમદાવાદ અકસ્માતના ભયાનક દ્રશ્યો જુઓ