Saudi Arabia Middle East Policy Update: યમનમાં હુથી વિદ્રોહીઓ અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેનો તણાવ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યો છે. સાઉદી પાસે આધુનિક હથિયારો અને મજબૂત સૈન્ય ક્ષમતા હોવા છતાં રિયાધ હુથીઓ સામે મોટા પાયે સીધી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાથી સાવચેતી રાખે છે. નિષ્ણાતોના વિશ્લેષણ મુજબ, તેની પાછળ હથિયારોની અછત નહીં પરંતુ પ્રાદેશિક યુદ્ધ ફાટી નીકળવાનું જોખમ, આર્થિક નુકસાન અને યમનના લાંબા સંઘર્ષમાં ફરી ફસાઈ જવાની ચિંતા જેવા કારણો છે.
હુથીઓ સામે કાર્યવાહી એટલે ઈરાન સાથે સીધો તણાવ
હુથીઓને ઈરાન સમર્થિત સંગઠન તરીકે જોવામાં આવે છે અને તેઓ યમનના મોટા વિસ્તારમાં પ્રભાવ ધરાવે છે. સાઉદી જો હુથીઓ સામે મોટા પાયે હુમલો કરે તો ઈરાન સાથેનો તણાવ વધુ ગંભીર બની શકે છે. ખાસ કરીને ઈરાનની મિસાઇલ અને ડ્રોન ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને સાઉદી માટે પોતાના શહેરો અને તેલના મહત્વપૂર્ણ ઠેકાણાંની સુરક્ષા મોટો મુદ્દો બની શકે છે. 2019માં સાઉદી અરેબિયાની અરામકો ઓઇલ સુવિધાઓ પર થયેલા હુમલાએ પણ રિયાધને ઊર્જા માળખાની નબળાઈ અંગે ચેતવ્યું હતું.
ખાડી દેશોના સંબંધો પણ મહત્વપૂર્ણ
સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia) માટે UAE, કતાર, કુવૈત, બહેરીન અને ઓમાન જેવા ખાડી દેશો સાથેના સંબંધો પણ મહત્વ ધરાવે છે. યમન મુદ્દે દરેક દેશના પોતાના વ્યૂહાત્મક હિતો છે. ઓમાન લાંબા સમયથી મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવતું આવ્યું છે. આ સ્થિતિમાં સાઉદી દ્વારા હુથીઓ સામે ખુલ્લું મોટું યુદ્ધ શરૂ કરવાથી સમગ્ર ખાડી વિસ્તારમાં રાજકીય સમીકરણો બદલાઈ શકે છે. તેથી રિયાધ માટે સૈન્ય કાર્યવાહી કરતાં પ્રાદેશિક સંતુલન જાળવવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
યમનના યુદ્ધમાંથી સાઉદીએ શું શીખ્યું?
2015થી સાઉદીની(Saudi Arabia) આગેવાની હેઠળના ગઠબંધને યમનમાં હવાઈ કાર્યવાહી કરી હતી. જોકે, જટિલ પહાડી ભૂગોળ અને હુથીઓની ગેરિલા યુદ્ધ પદ્ધતિને કારણે જમીન પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવવું મુશ્કેલ રહ્યું. લાંબા યુદ્ધનો અર્થ મોટી સૈન્ય કિંમત, ભારે નાણાકીય ખર્ચ અને સતત સુરક્ષા જોખમ થઈ શકે છે. તેથી રિયાધ ફરીથી એવા સંઘર્ષમાં ફસાવા માંગતું નથી, જેમાં ઝડપી અને સ્પષ્ટ પરિણામ મેળવવું મુશ્કેલ હોય.
અમેરિકા અને વિઝન 2030 પણ કારણ
સાઉદી અરેબિયા(Saudi Arabia) અમેરિકા સાથે લાંબા સમયથી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ધરાવે છે, પરંતુ મધ્યપૂર્વમાં અમેરિકાની પ્રાથમિકતાઓ સમય પ્રમાણે બદલાતી રહે છે. જો હુથીઓ સામેની કાર્યવાહી મોટા પ્રાદેશિક યુદ્ધમાં ફેરવાય તો અમેરિકાનું સમર્થન કેટલું અને કયા સ્વરૂપમાં મળશે તે પણ રિયાધ માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. બીજી તરફ સાઉદી ‘વિઝન 2030’ હેઠળ અર્થવ્યવસ્થાને વૈવિધ્યપૂર્ણ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. લાંબો યુદ્ધ સંઘર્ષ રોકાણ, પ્રવાસન, તેલના માળખા અને વેપારને અસર કરી શકે છે. લાલ સમુદ્રના શિપિંગ રૂટ પર હુથી હુમલાઓની અસર પહેલેથી જ જોવા મળી છે.
‘મેનેજ્ડ ડિટરન્સ’ની નીતિ
આ તમામ પરિબળોને કારણે વિશ્લેષણોમાં સાઉદીની(Saudi Arabia) નીતિને ‘મેનેજ્ડ ડિટરન્સ’ એટલે કે નિયંત્રિત પ્રતિરોધ સાથે જોડવામાં આવે છે. તેનો હેતુ હુથીઓની હુમલો કરવાની ક્ષમતા પર નિયંત્રણ રાખવાનો છે, પરંતુ એવી કાર્યવાહીથી બચવાનો છે જે હુથી-ઈરાન સંબંધિત સંઘર્ષને મોટા પ્રાદેશિક યુદ્ધમાં ફેરવી દે. આથી સાઉદી પાસે સૈન્ય શક્તિ હોવા છતાં દરેક પરિસ્થિતિમાં તેનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવો જરૂરી નથી. યમનનો અનુભવ, ઈરાન સાથેનો તણાવ, ખાડી દેશોના સમીકરણો, આર્થિક હિતો અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા—આ બધા પરિબળો રિયાધના નિર્ણયને અસર કરે છે.
આ પણ વાંચો: ખરાબ હવામાનના કારણે ઇન્ડોનેશિયામાં ફેરી ડૂબી; 1નું મોત અને શોધખોળ ચાલુ
આ પણ વાંચો:9/11 હુમલાના 25 વર્ષ બાદ નવા ખુલાસા, ઓમર અલ-બાયોમીના જૂના વીડિયો ચર્ચામાં
આ પણ વાંચો: અમેરિકામાં મોંઘવારીનો માર, ડીઝલના ભાવ રેકોર્ડ સપાટીએ; ટ્રમ્પ સરકારની ચિંતા વધી
