• આદિત્ય એલ-1 સૂર્યનો અભ્યાસ કરશે
• અમેરિકા સાથે જોઈન્ટ ઓપરેશન – નિસાર
• ત્યારબાદ મંગળ ગ્રહ સર કરવાનો પ્રયાસ 
• શુક્રયાન પણ છે લાઈનમાં 
• આબોહવા અવલોકન ઉપગ્રહ

ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર સોફ્ટ લેન્ડિંગ સાથે ભારત આવું કરનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બની ગયો છે. ચંદ્રયાન 3 મિશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ચંદ્ર પર સોફ્ટ લેન્ડિંગની ટેક્નોલોજીનું પરીક્ષણ અને નિદર્શન કરવાનો હતો. ભારત આ ઉદ્દેશ્યમાં સફળ થયું છે.  ત્યારે હવે આગળ ઇસરો બીજા કયા કયા પ્રોજેક્ટ પર કામ કરશે તે જોઇએ આજના આ વિશેષ અહેવાલમાં….

હવે ચંદ્ર પર વિક્રમ લેન્ડર અને પ્રજ્ઞાન રોવરને એક ચંદ્ર દિવસ એટલે કે 14 પૃથ્વી દિવસ માટે સક્રિય કરવામાં આવ્યા છે.ચંદ્રયાન પાસે સ્પેક્ટ્રો-પોલરીમેટ્રી નામનું સાધન છે. તેને SHAPE નામ આપવામાં આવ્યું છે એટલે કે વસવાટ કરી શકાય તેવા પ્લેનેટ અર્થની સ્પેક્ટ્રો-પોલરીમેટ્રી.

SHAPE પૃથ્વી પરથી આવતા પ્રકાશનો અભ્યાસ કરશે. તેનો હેતુ એ જાણવાનો છે કે જે અવકાશી પિંડો પર જીવન છે અને બાકીના પિંડોમાંથી આવતા પ્રકાશના સ્પેક્ટ્રમમાં શું તફાવત છે. આ પ્રયોગ ખગોળશાસ્ત્ર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તેના દ્વારા પૃથ્વી જેવા ગ્રહોની શોધમાં ઘણી મદદ મળશે. તેની સફળતાથી ભારત યુએસ સ્પેસ એજન્સી નાસા અને યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સીની હરોળમાં ઊભું રહેશે.

LASER Retroreflector Array નામનું એક મહત્વપૂર્ણ સાધન ચંદ્રયાન-3 સાથે ફીટ કરવામાં આવ્યું છે, જે પૃથ્વી અને ચંદ્ર વચ્ચેના ચોક્કસ અંતર વિશે સતત માહિતી આપશે. તેને અમેરિકન સ્પેસ એજન્સી ‘નાસા’ દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.પોતપોતાની ભ્રમણકક્ષામાં પરિભ્રમણને કારણે પૃથ્વી અને ચંદ્ર વચ્ચેનું અંતર સતત વધતું જાય છે અને ઘટતું જાય છે. આ લેઝરની મદદથી આપણે ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષા અને પૃથ્વી પર તેની અસર વિશે માહિતી મેળવી શકીશું.

આ દરિયાઈ ભરતીની આગાહી કરવાનું અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોના પર્યાવરણને સમજવા અને તેનું સંચાલન કરવાનું સરળ બનાવશે.પ્રજ્ઞાન રોવર ચંદ્રની સપાટી પરથી માટી પણ એકત્રિત કરશે. આલ્ફા પાર્ટિકલ એક્સ-રે સ્પેક્ટ્રોમીટર અને લેસર પ્રેરિત બ્રેકડાઉન સ્પેક્ટ્રોમીટર ચંદ્રની માટીનું પરીક્ષણ કરવા માટે રોવર પરના બે સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાધનો છે.

ચંદ્રની માટીનું પરીક્ષણ કરવાથી ખ્યાલ આવશે કે ચંદ્ર ખરેખર કેટલો જૂનો છે અને સમય જતાં તેમાં કેટલો બદલાવ આવ્યો છે. આ પૃથ્વી સહિત આપણા સમગ્ર સૌરમંડળના જન્મના રહસ્યોને ખોલવામાં મદદ કરી શકે છે.ચંદ્રયાન-3 એ RAMBHA નામના બે વિશેષ ઉપકરણોને પણ ચંદ્ર પર લઈ ગયા છે. આ સાધનો ચંદ્રની સપાટી પર પ્લાઝ્મા પ્રવૃત્તિનો અભ્યાસ કરશે.

આપણે બધા જાણીએ છીએ કે પદાર્થની ત્રણ અવસ્થાઓ છે. ઘન, પ્રવાહી અને વાયુ. પ્લાઝમા એક રીતે પદાર્થની ચોથી અવસ્થા છે. તે પદાર્થની અત્યંત ગરમ સ્થિતિ છે. તે એટલું ગરમ ​​છે કે તે પદાર્થના અણુઓમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ફેંકી દેવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રોન છોડતાની સાથે જ, આ સુપરહીટેડ પદાર્થ ચાર્જ ધરાવતા ગેસમાં ફેરવાય છે. આને આયનાઇઝ્ડ વાયુઓ કહેવામાં આવે છે. આ ગેસ અંધારામાં તરતા અથવા નૃત્ય કરતા પ્રકાશની જેમ દેખાય છે.

ઉત્તર અને દક્ષિણ ધ્રુવની નજીક આકાશમાં વાદળી અને પીળા પ્રકાશના નૃત્ય વારંવાર જોવા મળે છે. આ નેબ્યુલા કહેવામાં આવે છે. આ ચાર્જ્ડ આયન વાયુઓ સિવાય બીજું કંઈ નથી. ટેલિસ્કોપ દ્વારા દેખાતું બ્રહ્માંડનો 99% ભાગ પણ આ આયન વાયુઓને કારણે દેખાય છે.

ચાર્જ થવાથી, પ્લાઝ્મા ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોથી ભારે પ્રભાવિત થાય છે. માનવી ચંદ્રને લાંબી અવકાશ યાત્રા માટે સ્ટેશન બનાવવા માંગે છે, આવી સ્થિતિમાં ચંદ્રયાન ચંદ્રની સપાટી પરના પ્લાઝમાથી મનુષ્ય અને તેના ઉપકરણોને કેટલા જોખમનો સામનો કરે છે અને તેનાથી કેવી રીતે બચી શકાય છે તે જાણવા મળશે.

આવી સ્થિતિમાં માનવી આ ગ્રહ પર લાંબો સમય જીવી શકે છે કે નહીં તે જાણી શકાય છે. અન્ય ગ્રહોની મુસાફરી માટે ચંદ્રનો આધાર તરીકે ઉપયોગ કરી શકાય કે નહીં. ત્યાંથી અન્ય ગ્રહો પર કોઈ મિશન શરૂ થઈ શકે છે કે નહીં પણ.

ચંદ્રયાન 3 એ પોતાની સાથે એક ખાસ સાધન ILSA એટલે કે ચંદ્ર સિસ્મિક એક્ટિવિટી માટેનું સાધન લીધું છે. તે ચંદ્રની સપાટી પર થઈ રહેલા કંપનો વિશે માહિતી એકત્રિત કરશે. એવું માનવામાં આવે છે કે ચંદ્ર પૃથ્વી કરતાં 1000 ગણો વધુ સ્થિર છે. ILSAના અભ્યાસ બાદ ચંદ્ર પર જીવનની શક્યતાઓ ખુલશે.  તેનો એક ઉદ્દેશ્ય ચંદ્રની સપાટી પર LIGO એટલે કે લેસર ઇન્ટરફેરોમીટર ગ્રેવિટેશનલ વેવ ઓબ્ઝર્વેટરી સેટઅપ કરવાનો પણ છે. જે ચંદ્ર પર બ્લેક હોલ કે ન્યુટ્રોનની અથડામણથી પેદા થતા ગુરુત્વાકર્ષણ તરંગોનો અભ્યાસ કરશે.

ચંદ્રયાન 3ને જે સફળતા મળી છે તેમ સૌથી મોટો ફાળો ઇસરોનો છે ત્યારે હવે ચર્ચા કરી ઇસરોના આગામી પ્રોજેક્ટ પર

તો સૌપ્રથમ વાત કરી આદિત્ય એલ-1મિશનની

ઈસરો સૂર્યનો અભ્યાસ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ માટે આદિત્ય એલ-1 સપ્ટેમ્બરના પહેલા સપ્તાહમાં લોન્ચ થઈ શકે છે. એસ્ટ્રોસેટ 2015 માં ISRO દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું અને આદિત્ય L-1 એ ભારતનું બીજું ખગોળશાસ્ત્ર મિશન હશે. અવકાશયાન સૂર્ય-પૃથ્વી પ્રણાલીમાં લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ-1 (L1) પાસે બનેલી હેલો ઓર્બિટમાં રહેશે. તે પૃથ્વીથી 15 લાખ કિમી દૂર છે. આ યાનની મદદથી સૂર્યનો સતત અભ્યાસ શક્ય બનશે. ગ્રહણ અને અન્ય ખગોળીય ઘટનાઓ પણ તેને ખલેલ પહોંચાડશે નહીં.

આદિત્ય L-1 PSLV રોકેટ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવશે અને તે ચંદ્રયાન મિશન જેવું જ હશે. અવકાશયાન પૃથ્વીની નીચી ભ્રમણકક્ષામાં હશે અને તેને L1 તરફ ધકેલવામાં આવશે. આ યાનની લોન્ચથી એલ1 સુધીની મુસાફરી ચાર મહિનાની હશે. આ મિશનમાં સાત પેલોડ હશે. ચાર સૂર્યનું રિમોટ સેન્સિંગ કરશે અને ત્રણ તેના પર થતી પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખશે.

ISROનું ગગનયાન મિશન એ માનવોને અવકાશમાં મોકલવાની દિશામાં ભારતનું પ્રથમ પગલું છે. ગગનયાન મિશન 2022માં શરૂ થવાનું હતું પરંતુ મોડું ચાલી રહ્યું છે. હવે તે 2025 પછી થવાની ધારણા છે. હાલમાં, ગગનયાન હ્યુમન સ્પેસ ફ્લાઈટ મિશન પહેલા, ઈસરોએ બે માનવરહિત મિશનની યોજના બનાવી છે. ISRO આવતા વર્ષની શરૂઆતમાં પ્રથમ માનવરહિત ફ્લાઇટનું પરીક્ષણ કરવા જઈ રહ્યું છે. આ યાનનું નામ ‘વ્યોમિત્ર’ રાખવામાં આવ્યું છે. તેને half-humanoid તરીકે અર્થઘટન કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેને ઈસરોના કમાન્ડ સેન્ટર સાથે જોડવામાં આવશે. ISRO એ ગગનયાન પ્રોજેક્ટ માટે ક્રાયો સ્ટેજ એન્જિન ક્વોલિફિકેશન ટેસ્ટ, ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમ તેમજ પેરાશૂટ એરડ્રોપ ટેસ્ટ પૂર્ણ કરી છે. ટેસ્ટ વ્હીકલ ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમ સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરમાં તૈયાર કરવામાં આવી છે.

NASA અને ISROનું સંયુક્ત અભિયાન NISAR પૃથ્વીની બદલાતી ઇકોસિસ્ટમનો અભ્યાસ કરશે. ભૂગર્ભ જળનો પ્રવાહ તેમજ જ્વાળામુખી, હિમનદીઓના ગલનનો દર, પૃથ્વીની સપાટી પર થતા ફેરફારોનો અભ્યાસ કરશે. NISAR સમગ્ર વિશ્વમાં સપાટીના ફેરફારો પર નજર રાખશે, જે જગ્યા અને સમયને કારણે શક્ય નથી. તે દર 12 દિવસે વિરૂપતા નકશા બનાવશે અને આ માટે બે ફ્રીક્વન્સી બેન્ડનો ઉપયોગ કરશે. આનાથી ભૂકંપ સંભવ વિસ્તારોને ઓળખવામાં મદદ મળશે.

તેની કિંમત લગભગ $1.5 બિલિયન હશે અને તે વિશ્વનો સૌથી મોંઘો ઉપગ્રહ હશે. જાન્યુઆરી 2024માં તેનું લોન્ચિંગ પ્રસ્તાવિત છે. 2800 કિલોગ્રામનો ઉપગ્રહ એલ-બેન્ડ અને એસ-બેન્ડ સિન્થેટિક એપરચર રડાર (SAR) સાધનોથી સજ્જ હશે. આ તેને ડ્યુઅલ ફ્રીક્વન્સી ઇમેજિંગ રડાર સેટેલાઇટ બનાવશે.

જો ભારત ભવિષ્યમાં પોતાનું સ્પેસ સ્ટેશન બનાવશે તો તેને પોતાની સ્પેસ ડોકની જરૂર પડશે. આ માટે સ્વદેશી Spadex બનાવવામાં આવી રહી છે. તેનો ધ્યેય પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં બે અવકાશયાનને ડોક (પાર્ક) કરવાની ટેકનોલોજી વિકસાવવાનો છે. મલ્ટિ-મોડ્યુલ સ્પેસ સ્ટેશન બનાવવા માટે આ મહત્વપૂર્ણ છે. આ સાથે ભારત અન્ય ગ્રહો પર માનવ મોકલવાના અને ભ્રમણકક્ષામાં કોઈપણ અવકાશયાનને રિફ્યુઅલ કરવાના મિશનમાં પણ નિપુણ બનશે.

ISRO ટૂંક સમયમાં ક્લાઈમેટ ઓબ્ઝર્વેશન સેટેલાઇટ – INSAT-3DS લોન્ચ કરવા જઈ રહ્યું છે. ઈસરોના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર તેની તૈયારીઓ અંતિમ સ્વરૂપ લઈ રહી છે. આ ઉપરાંત આગામી મહિનામાં કેટલાક સંરક્ષણ અને પર્યાવરણીય અભ્યાસના ઉપગ્રહો પણ લોન્ચ કરવામાં આવનાર છે.

આ પણ વાંચોઃ Kush Patel-Suicide/ ડુંગરા દૂરથી રળિયામણાઃ લંડનમાં અમદાવાદના કુશ પટેલની આત્મહત્યા

આ પણ વાંચોઃ BRICS/ બ્રિક્સ સમિટમાં શી જિનપિંગને મળશે પીએમ મોદી? વિદેશ મંત્રાલયે આપ્યો આ જવાબ

આ પણ વાંચોઃ Ladakh Visit/ રાહુલ ગાંધીએ લેહ માર્કેટમાં શાકભાજીની દુકાન પરથી ખરીદી કરી,જુઓ વીડિયો

આ પણ વાંચોઃ Chess World Cup 2023/ પ્રજ્ઞાનંદે ચેસની રોમાંચક સેમિફાઇનલમાં અનુભવી કારુઆનાને હરાવ્યો, ફાઇનલમાં કાર્લસન સામે મુકાબલો

આ પણ વાંચોઃ Kashmir/ સેનાએ બાલાકોટમાં ઘૂસણખોરીનો પ્રયાસ નિષ્ફળ બનાવ્યો, એન્કાઉન્ટરમાં 2 આતંકવાદીઓ ઠાર