આ દિવસોમાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને લઈને ઘણી No Confidence motion ચર્ચા થઈ રહી છે. કોંગ્રેસ સાંસદ ગૌરવ ગોગાઈ લોકસભામાં નરેન્દ્ર મોદી સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યા છે. આ અઠવાડિયે લોકસભામાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા થવાની છે. મોદીને તેમના પ્રથમ કાર્યકાળમાં પણ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો સામનો કરવો પડ્યો છે. ત્યારબાદ તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (ટીડીપી) દ્વારા લાવવામાં આવેલા અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ સામે 330 મત પડ્યા હતા.

સંસદીય ઈતિહાસમાં જવાહરલાલ નેહરુથી લઈને મોદી સુધી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો સામનો કરવો પડ્યો છે. ગોગોઈના પ્રસ્તાવ પહેલા લોકસભામાં કુલ 27 અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ મુકવામાં આવ્યા છે. ઈન્દિરા ગાંધીએ 10 થી વધુ વખત અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો સામનો કરવો પડ્યો. અત્યાર સુધી એવું માત્ર એક જ વાર બન્યું છે જ્યારે કોઈ વડાપ્રધાન અવિશ્વાસની દરખાસ્તને કારણે સરકાર પડી ગઈ હોય. તે પીએમ હતા મોરારજી દેસાઈ. રસપ્રદ વાત એ છે કે, 1979માં તે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર કોઈ મતદાન થયું ન હતું. મનમોહન સિંઘ એકમાત્ર એવા No Confidence motion પીએમ છે જેમણે દસ વર્ષ સુધીના શાસનમાં એકપણ વખત અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો સામનો કરવાનો આવ્યો ન હતો. જ્યારે ઇન્દિરા ગાંધીએ સૌથી વધુ દસ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો સામનો કર્યો હતો. જ્યારે જુલાઈ 1993માં પીવી નરસિંહરાવ સરકાર સામે લાવવામાં આવેલી દરખાસ્તમાં જબરજસ્ત સંઘર્ષ જોવા મળ્યો હતો. છેવટે નરસિંહરાવ 265 વિ. 251 મતથી સરકાર બચાવવામાં સફળ રહ્યા હતા. વાંચો, 1963માં પ્રથમ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવથી લઈને 2023માં 28મી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ સુધીનો સંપૂર્ણ ઈતિહાસ.

પ્રથમ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 22 ઓગસ્ટ 1963, પીએમ જવાહરલાલ નેહરુ

ભારતના સંસદીય ઈતિહાસમાં પ્રથમ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત No Confidence motion ત્રીજી લોકસભામાં લાવવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસના આચાર્ય જેબી કૃપાલાની વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યા હતા. 1962ના યુદ્ધમાં ચીનની હાર બાદ જ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી હતી. ચાર દિવસ સુધી ચર્ચા ચાલી. અંતમાં પ્રસ્તાવને માત્ર 62 સાંસદોએ સમર્થન આપ્યું હતું. 347 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો અને અવિશ્વાસની દરખાસ્ત પડી.

બીજો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 18 સપ્ટેમ્બર 1964, પીએમ લાલબહાદુર શાસ્ત્રી

એનસી ચેટર્જીએ લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીની સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરી હતી. ચર્ચા બાદ થયેલા મતદાનમાં 307 સાંસદોએ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધમાં અને 50એ સમર્થનમાં મતદાન કર્યું હતું. અવિશ્વાસની દરખાસ્ત ફગાવી દેવામાં આવી હતી.

ત્રીજો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 16 માર્ચ 1965, પીએમ લાલબહાદુર શાસ્ત્રી

એસએન દ્વિવેદીએ શાસ્ત્રી સરકાર સામે બીજો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. ચર્ચા બાદ તેને માત્ર 44 સાંસદોએ સમર્થન આપ્યું હતું, જ્યારે 315એ વિરોધમાં મત આપ્યો હતો.

ચોથો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 26 ઓગસ્ટ 1965, પીએમ લાલબહાદુર શાસ્ત્રી

સ્વતંત્ર પાર્ટીના સાંસદ એમ.આર.મસાણી દ્વારા અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી હતી. માત્ર 66 સાંસદોને સમર્થન મળ્યું જ્યારે 318એ વિરોધમાં મતદાન કર્યું.

પાંચમી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 4 ઓગસ્ટ 1966, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

ઇન્દિરા ગાંધી, જે તે સમયે રાજ્યસભાના સાંસદ હતા, જાન્યુઆરી 1966માં વડાપ્રધાન બન્યા હતા. કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયાના સાંસદ ધીરેન્દ્રનાથ મુખર્જી તેમની સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યા હતા. આ પ્રસ્તાવને 61 સાંસદોએ ટેકો આપ્યો હતો અને 270 લોકોએ વિરોધમાં વોટ આપ્યો હતો. ઈન્દિરા સરકારનો વિજય થયો.

છઠ્ઠો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 7 નવેમ્બર 1966, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

ચાર મહિનાની અંદર ઈન્દિરાને બીજી અવિશ્વાસની દરખાસ્તનો No Confidence motion  સામનો કરવો પડ્યો. આ પ્રસ્તાવ ભારતીય જનસંઘના સાંસદ યુએમ ત્રિવેદીએ રજૂ કર્યો હતો. 235 સાંસદોએ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું જ્યારે 36એ સમર્થનમાં મતદાન કર્યું. અવિશ્વાસની દરખાસ્ત ફગાવી દેવામાં આવી હતી.

સાતમો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 20 માર્ચ, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

અટલ બિહારી વાજપેયીએ ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત મૂકી હતી. તેને 162 સાંસદોનું સમર્થન મળ્યું હતું જ્યારે 257એ વિરોધમાં વોટિંગ કર્યું હતું. તે સમય સુધી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવના સમર્થનમાં મળેલા મતોની સંખ્યાનો આ રેકોર્ડ હતો.

આઠમો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 24 નવેમ્બર 1967, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

મધુ લિમયેએ ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરી હતી. મતદાન દરમિયાન માત્ર 88 સાંસદોએ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું. ઈન્દિરા સરકારના સમર્થનમાં 215 વોટ પડ્યા હતા.

નવમી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 28 ફેબ્રુઆરી 1968, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

આવતા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં ઇન્દિરા સરકારને ફરીથી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો સામનો કરવો પડ્યો. આ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ બલરાજ મધોક દ્વારા લાવવામાં આવ્યો હતો. 75 સાંસદોએ અવિશ્વાસની દરખાસ્તનું સમર્થન કર્યું હતું અને 215એ વિરોધમાં મતદાન કર્યું હતું.

દસમો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 13 નવેમ્બર 1968, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

ભાજપના કંવરલાલ ગુપ્તા દ્વારા લાવવામાં આવેલ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને 90 સાંસદોએ સમર્થન આપ્યું હતું. 222 સાંસદોએ ઈન્દિરા ગાંધી સરકારની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું.

11મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 20 ફેબ્રુઆરી 1969, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

સીપીઆઈ(એમ)ના સાંસદ પી રામામૂર્તિએ ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર No Confidence motion  સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત દાખલ કરી હતી. 86 સાંસદોએ સમર્થનમાં મતદાન કર્યું અને 215 સાંસદોએ વિરોધ કર્યો. અવિશ્વાસની દરખાસ્ત ફગાવી દેવામાં આવી હતી.

12મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 29 જુલાઈ 1970, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

મધુ લિમયે બીજી વખત ઈન્દિરા સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યા. આ વખતે તેમને 137 સાંસદોનું સમર્થન મળ્યું છે. જોકે, ઈન્દિરાની તરફેણમાં 243 મત પડ્યા હતા.

13મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 22 નવેમ્બર 1973, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

સીપીઆઈ-એમના સાંસદ જ્યોતિર્મય બસુએ ઈન્દિરા સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત દાખલ કરી હતી. 251 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો. સમર્થનમાં માત્ર 54 મત પડ્યા હતા.

14મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 10 મે 1974, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

જ્યોતિર્મય બાસુ ફરી એકવાર પ્રયાસ કરે છે. આ વખતે તેમનો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ ધ્વનિ મત દ્વારા નામંજૂર કરવામાં આવ્યો હતો.

15મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 25 જુલાઈ 1974, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

બસુએ બે મહિના પછી ફરી પ્રયાસ કર્યો. 25 જુલાઈ 1974ના મતદાન દરમિયાન તેમને માત્ર 63 સાંસદોનું સમર્થન મળ્યું હતું. 297 સાંસદોએ પ્રસ્તાવના વિરોધમાં મતદાન કર્યું હતું. ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ ફરી એકવાર ફગાવી દેવામાં આવ્યો.

16મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 9 મે 1975, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

ઈમરજન્સીના એક મહિના પહેલા, જ્યોતિર્મય બસુએ ફરીથી અવિશ્વાસની દરખાસ્ત દાખલ કરી. આ વખતે તેમના પ્રસ્તાવને ધ્વનિ મતથી ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો.

17મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 11 મે 1978, પીએમ મોરારજી દેસાઈ

લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા સીએમ સ્ટીફન મોરારજી દેસાઈ સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યા હતા. આ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત ધ્વનિ મત દ્વારા નામંજૂર કરવામાં આવી હતી.

18મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 12 જુલાઈ 1979, પીએમ મોરારજી દેસાઈ

આ વખતે વાયબી ચવ્હાણે દેસાઈ સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરી હતી. ચર્ચાનું કોઈ પરિણામ ન આવ્યું પરંતુ દેસાઈએ હોદ્દા પરથી રાજીનામું આપ્યું અને રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લીધી. ભારતીય રાજકારણમાં આ એકમાત્ર એવો સમય છે જ્યારે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત પછી સરકાર પડી હોય, તેમ છતાં પ્રસ્તાવ પર મતદાન થયું ન હતું.

19મો અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ, 9 મે 1981, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિસે 17મી લોકસભામાં ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત દાખલ કરી હતી. ઈન્દિરા સરકારને 278 સાંસદોનું સમર્થન મળ્યું અને જ્યોર્જના પ્રસ્તાવને માત્ર 92 વોટ મળ્યા.

20મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, સપ્ટેમ્બર 1981 , પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

સીપીઆઈ-એમના સાંસદ સમર મુખર્જી દ્વારા ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર વિરુદ્ધ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો. 17 સપ્ટેમ્બર, 1981ના રોજ મતદાન થયું હતું અને તેને 86 સાંસદોએ સમર્થન આપ્યું હતું, જ્યારે 297 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

21મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 16 ઑગસ્ટ 1982, પીએમ ઇન્દિરા ગાંધી

ઇમરજન્સી લાગુ કરવામાં આવી ત્યારે પાર્ટી છોડી દેનારા ભૂતપૂર્વ કૉંગ્રેસ નેતા એચએન બહુગુણા દ્વારા ઇન્દિરા ગાંધી સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત લાવવામાં આવી હતી. 16 ઓગસ્ટ, 1982ના રોજ મતદાન થયું હતું અને તેને 112 સાંસદોએ સમર્થન આપ્યું હતું જ્યારે 333એ તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

22મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 11 ડિસેમ્બર 1987, પીએમ રાજીવ ગાંધી

ડિસેમ્બર 1987 – સી. માધવ રેડ્ડી દ્વારા રાજીવ ગાંધી સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો. 11 ડિસેમ્બર, 1987 ના રોજ, દરખાસ્ત અવાજ મત દ્વારા હરાવવામાં આવી હતી.

23મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 17 જુલાઈ, 1992, પીએમ પીવી નરસિંહરાવ

ભાજપના જસવંત સિંહ દ્વારા પીવી નરસિમ્હા રાવ સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો. 17 જુલાઈ, 1992ના રોજ મતદાન થયું હતું. આ એક નજીકની હરીફાઈ હતી, જેમાં 225 સાંસદોએ તેને સમર્થન આપ્યું હતું, જ્યારે 271 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

24મો  અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 21 ડિસેમ્બર 1992, પીએમ પીવી નરસિંહરાવ

તે વર્ષમાં બીજી અવિશ્વાસની દરખાસ્ત અટલ બિહારી વાજપેયી દ્વારા નરસિંહ રાવ સામે લાવવામાં આવી હતી. 21 કલાકની ચર્ચા બાદ 21 ડિસેમ્બર, 1992ના રોજ મતદાન થયું હતું. આ પ્રસ્તાવને 111 સાંસદોએ ટેકો આપ્યો હતો અને 336 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

25મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, જુલાઈ 1993, પીએમ પીવી નરસિંહરાવ

નરસિમ્હા રાવ સરકારમાં ત્રીજો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ અજોય મુખોપાધ્યાય દ્વારા લાવવામાં આવ્યો હતો. 18 કલાકથી વધુની ચર્ચા પછી, પ્રસ્તાવ પરાજય થયો હતો, 265 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો, જ્યારે 251એ તેનું સમર્થન કર્યું હતું.

26મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 19 ઓગસ્ટ 2003, પીએમ અટલબિહારી વાજપેયી

ત્યારબાદ વિપક્ષના નેતા સોનિયા ગાંધીએ અટલ બિહારી વાજપેયી સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત દાખલ કરી. 21 કલાકથી વધુ લાંબી ચર્ચા પછી, 19 ઓગસ્ટ, 2003ના રોજ દરખાસ્તનો પરાજય થયો હતો, જેમાં 314 સાંસદોએ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કર્યો હતો, જ્યારે 189એ તેને સમર્થન આપ્યું હતું.

27મો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, 20 જુલાઈ 2018, પીએમ નરેન્દ્ર મોદી

જુલાઈ 2018 – સૌથી તાજેતરનો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ તેલુગુ દેશમ પાર્ટીના No Confidence motion  શ્રીનિવાસ કેસીનેની દ્વારા નરેન્દ્ર મોદી સરકાર સામે લાવવામાં આવ્યો હતો. લગભગ 11 કલાકની ચર્ચા પછી, પ્રસ્તાવને 20 જુલાઈ, 2018 ના રોજ મતદાન માટે મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેને 135 સાંસદોએ ટેકો આપ્યો હતો, જ્યારે 330 લોકોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

 

આ પણ વાંચોઃ વિશ્વ આદિવાસી દિવસ/તાપી-સોનગઢના ગુણસરા ખાતે “વિશ્વ આદિવાસી દિવસ”ની રાજ્ય કક્ષાની થશે ઉજવણી

આ પણ વાંચોઃ વડોદરા/ગેસ લિમિટેડના કોન્ટ્રાક્ટરની ગંભીર બેદરકારી, બે કર્મચારીના જીવ મુકાયા જોખમમાં

આ પણ વાંચોઃ Eye Flu/ગુજરાતમાં આઇફલુ વાયરસે લીધો ભરડો,એક મહિનામાં 9,000 જેટલા દર્દીઓ નોંધાયા

આ પણ વાંચોઃ દારૂની મહેફીલમાં પડ્યો ભંગ/ભાવનગર સોનોગ્રાફી ક્લિનિકમાં ઈંગ્લીશ દારૂની પાર્ટી કરતા 11 શખ્સો ઝડપાયા

આ પણ વાંચોઃ કાર્યવાહી/દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લા પોલીસને મોટી સફળતા, આયુર્વેદિક પીણાની ફેકટરી ઝડપી પાડી