Air India Plane Crash Anniversary 2026: અમદાવાદના સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર બનેલી દેશની સૌથી ભયાનક વિમાન દુર્ઘટના એટલે કે ‘એર ઇન્ડિયા AI-171’ પ્લેન ક્રેશને(Plane Crash) આજે એટલે કે 12 June 2026 ના રોજ પૂરા 1 વર્ષ પૂર્ણ થયું . આ હૃદયકંપાવનારા અકસ્માતને 1 વર્ષ વીતી ગયું હોવા છતાં તેની ફાયનલ ઈન્વેસ્ટિગેશન રિપોર્ટ (અંતિમ તપાસ અહેવાલ) હજુ સુધી જાહેર થઈ શક્યો નથી.

ઇન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (ICAO) ના વૈશ્વિક નિયમો અનુસાર, કોઈ પણ મોટા પ્લેન ક્રેશની અંતિમ તપાસ રિપોર્ટ 12 મહિનાની અંદર સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવી અનિવાર્ય છે. પરંતુ આ કેસમાં તપાસ અધૂરી હોવાના કારણે એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) માત્ર એક વચગાળાનો સ્ટેટસ રિપોર્ટ (Interim Status Report) રજૂ કરે તેવી શક્યતા છે.

ભારતનો સૌથી ભીષણ Plane Crash

શું હતી ઘટના? 12 June 2025 ના રોજ અમદાવાદથી લંડન જઈ રહેલું એર ઇન્ડિયાનું આ બોઇંગ 787 ડ્રીમલાઇનર (Boeing 787 Dreamliner) એરપોર્ટ પરથી ઉડાન ભર્યાની માત્ર 32 સેકન્ડની અંદર જ ધડાકાભેર તૂટી પડ્યું હતું.

મોતનો આંકડો: આ ભયાનક અકસ્માતમાં વિમાનમાં સવાર 242 લોકોમાંથી 241 લોકોના કમકમાટીભર્યા મોત નીપજ્યા હતા. આ સિવાય જમીન પર રહેલા અન્ય લોકો સહિત કુલ મૃત્યુઆંક 260 સુધી પહોંચી ગયો હતો, જે ભારતના ઉડ્ડયન ઇતિહાસની સૌથી મોટી વિમાન હોનારત છે.

રિપોર્ટ આવવામાં કેમ થઈ રહી છે વિલંબ?

તપાસ એજન્સીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, અંતિમ અહેવાલ મોડો આવવા પાછળનું મુખ્ય કારણ વિમાનના હાઇટેક એન્જિનોની જટિલ તપાસ છે:

GE એરોસ્પેસ લેબ: દુર્ઘટનાગ્રસ્ત પ્લેનના બંને એન્જિનોને સચોટ ફોરેન્સિક અને ટેકનિકલ તપાસ માટે અમેરિકાના ઓહાયો (Ohio) સ્થિત ‘જીઈ એરોસ્પેસ’ (GE Aerospace) ની અત્યાધુનિક લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે.

તપાસ અધૂરી: એન્જિનો આગના કારણે ભારે ક્ષતિગ્રસ્ત થયા હોવાથી તેની માઇક્રોસ્કોપિક તપાસ હજુ ચાલુ છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે અંતિમ રિપોર્ટ લગભગ તૈયાર છે, પરંતુ અમેરિકાથી એન્જિન તપાસના ફાઇનલ પરિણામો આવ્યા વિના તેને સત્તાવાર રીતે રિલીઝ કરી શકાય તેમ નથી. જીઈ એરોસ્પેસ દ્વારા હજુ સુધી રિપોર્ટ પૂરો થવાની કોઈ ચોક્કસ તારીખ આપવામાં આવી નથી.

પ્રારંભિક રિપોર્ટમાં થયો હતો ચોંકાવનારો ખુલાસો

દુર્ઘટનાના બરાબર એક મહિના બાદ એટલે કે 12 July 2025 ના રોજ AAIB દ્વારા 15 પાનાનો પ્રારંભિક (Preliminary) રિપોર્ટ જાહેર કરાયો હતો. આ રિપોર્ટમાં સામે આવ્યું હતું કે, પ્લેને જેવી ઉડાન ભરી કે તરત જ તેના બંને એન્જિનોના ‘ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચ’ (Fuel Control Switch) અચાનક ‘રન’ (Run) સ્થિતિમાંથી બદલાઈને ‘કટઓફ’ (Cut-off) પોઝિશન પર જતા રહ્યા હતા. આના કારણે એન્જિનોને મળતું ઈંધણ સપ્લાય એકાએક બંધ થઈ ગયું હતું. જોકે, આ સ્વીચ આપમેળે બંધ થઈ કે પાયલટની(Plane Crash) કોઈ ભૂલ હતી, તે રહસ્ય હજુ સુધી અકબંધ છે.

બ્રિટનની એજન્સી એસોસિએશને ઉઠાવ્યા ગંભીર સવાલો

UK AAIB નો પત્ર: બ્રિટનની એર એક્સિડેન્ટ્સ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્રાન્ચે પીડિત પરિવારોને પત્ર લખીને અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે કે તેમને હજુ સુધી ભારત તરફથી કોઈ ફાઇનલ ડ્રાફ્ટ મળ્યો નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય (Plane Crash) નિયમ મુજબ ફાઇનલ રિપોર્ટના 30 દિવસ પહેલા તેનો ડ્રાફ્ટ સંબંધિત દેશો (યુકે અને અમેરિકા) સાથે શેર કરવો ફરજિયાત હોય છે.

પાયલટ સુસાઈડ થિયરીનો વિરોધ: પ્લેન ક્રેશની(Plane Crash) પ્રથમ વરસી (First Anniversary) પહેલા ‘ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન પાયલટ્સ’ (FIP) ના પ્રમુખ કેપ્ટન સી.એસ. રંધાવાએ પીએમઓ (PMO) અને નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને પત્ર લખીને સોશિયલ મીડિયા(Plane Crash) પર ચાલી રહેલી ‘પાયલટ સુસાઈડ’ (પાયલટે આત્મહત્યા કરી) જેવી વાહિયાત અફવાઓ અને થિયરીઓનો સખત વિરોધ કર્યો છે અને તટસ્થ તપાસની માંગ કરી છે.

સુરક્ષા પ્રચારકો અને અમેરિકન વ્હીસલબ્લોઅર સંગઠન ‘ફાઉન્ડેશન ફોર એવિએશન સેફ્ટી’ એ બોઇંગની આ થિયરીને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધી. આ સંગઠનના વડા એડ પિયર્સને દસ્તાવેજો રજૂ કરીને દાવો કર્યો કે દુર્ઘટનાનો ભોગ બનેલા આ વિમાન, જેનો રજીસ્ટ્રેશન નંબર VT-ANB હતો, તેનો જૂનો ઇલેક્ટ્રિકલ ટ્રેક રેકોર્ડ અત્યંત ખરાબ હતો.

તો, શું કોઈ ટેકનિકલ ખામીને કારણે એન્જિન બંધ થઈ ગયા?

હવે ચાલો ટેકનિકલ પાસાની ચર્ચા કરીએ, જે બોઇંગ અને એન્જિન ઉત્પાદક GE એરોસ્પેસના દાવાઓ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. જો તપાસ પત્રકારો અને ઉડ્ડયન ઇજનેરોનું માનવું હોય તો, ટેકઓફ પહેલાં જ વિમાનના મુખ્ય નેટવર્ક, જેને વિમાનની સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેમાં એક જાણીતી ખામી હતી. એક સિદ્ધાંત એ છે કે ટેકઓફ પછી તરત જ વિમાનના મુખ્ય કમ્પ્યુટરમાં મોટી ઇલેક્ટ્રિકલ નિષ્ફળતા આવી હતી, જેના કારણે સિસ્ટમ રીબૂટ થઈ હતી.

આ રીબૂટને કારણે વિમાનના સોફ્ટવેરને એવું લાગ્યું કે વિમાન થોડીક સેકન્ડો માટે જમીન પર જ હતું, જ્યારે વાસ્તવમાં, તે હવામાં હતું. સિસ્ટમે વધેલા થ્રસ્ટને ખામી સમજી લીધી અને બંને એન્જિનને ઇંધણ પુરવઠો આપમેળે બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો. આનો અર્થ એ છે કે પાઇલોટ્સે તે બટનોને સ્પર્શ પણ કર્યો ન હતો, પરંતુ કમ્પ્યુટરે આ ઘાતક નિર્ણય પોતાની મેળે લીધો.

વધુમાં, સૌથી મહત્વપૂર્ણ પુરાવા રેમ એર ટર્બાઇન (RAT) નું ખુલવું છે. આ એક નાનું પ્રોપેલર છે જે હવાના દબાણથી ખુલે છે અને મુખ્ય પાવર નિષ્ફળતાના કિસ્સામાં વિમાનને હાઇડ્રોલિક પાવર પ્રદાન કરે છે. સીસીટીવી ફૂટેજમાં જાણવા મળ્યું છે કે ટેકઓફ પછી તરત જ RAT ખુલી ગયું હતું.

પ્રારંભિક અહેવાલો સૂચવે છે કે એન્જિન બંધ થયાના પાંચ સેકન્ડમાં RAT કાર્યરત થવા લાગ્યું. જોકે, બોઇંગ 787 ના સિમ્યુલેટર પરીક્ષણો દર્શાવે છે કે RAT ને સંપૂર્ણપણે સક્રિય થવામાં 14 થી 18 સેકન્ડનો સમય લાગે છે. આ સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે સમસ્યા ફ્યુઅલ સ્વીચ બંધ થાય તે પહેલાં શરૂ થઈ હતી, કદાચ જ્યારે વિમાન રનવે પર હતું.

આ પણ વાંચો:Ahmedabad plane crash માં નવો વળાંક: કાર્તિ ચિદમ્બરે નવા પુરાવાનો દાવો કરી ફરી તપાસની માંગ

આ પણ વાંચો:Ahmedabad plane crash  દુર્ઘટના બાદ તંત્ર એક્શન મોડમાં, સુરક્ષાને ધ્યાને લઈને 13 બિલ્ડીંગો તોડાશે

આ પણ વાંચો:અમદાવાદ પ્લેન ક્રેશ : સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે તપાસનો હેતુ કારણ શોધવાનો, ભવિષ્યની સલામતીનો છે,