Tech News: છેલ્લા બે વર્ષથી વિશ્વભરમાં AI, અથવા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, જે રીતે AI (AI Bubble) ને લગતી ચર્ચા ચાલી રહી છે તે કોઈ ટેક ક્રાંતિથી ઓછી નહોતી. એવું લાગતું હતું કે ઇન્ટરનેટ પછી આ સૌથી મોટો ફેરફાર હશે. દરેક કંપની પોતાના નામમાં “AI” ઉમેરી રહી હતી.અહેવાલો અનુસાર, Google, Microsoft, Uber અને OpenAI ના બધા લોકોએ સ્વીકાર્યું છે કે AI વધુને વધુ ખર્ચાળ બની રહ્યું છે. Microsoft એ ઘણા ક્લાઉડ લાઇસન્સ પણ રદ કર્યા કારણ કે તે મોંઘુ સાબિત થઈ રહ્યું હતું.એક કંપનીને થોડા મહિનામાં જ AI માટે $500 મિલિયનનું બિલ મળ્યું. તેવી જ રીતે, Uberનું AI સબ્સ્ક્રિપ્શન બજેટ સમયમર્યાદા પહેલા જ સમાપ્ત થઈ ગયું.
સ્વર બદલાઈ ગયો છે
દરેક સ્ટાર્ટઅપ રોકાણ એકત્ર કરી રહ્યું હતું. દરેક ટેક CEO કહી રહ્યા હતા કે દુનિયા બદલાવાની છે. પરંતુ હવે, 2026 માં, પહેલીવાર, એવું લાગે છે કે આ વાર્તાની ચમક ઝાંખી પડી રહી છે.ફક્ત એક જ કારણ નથી: AI નો વધતો ખર્ચ, સ્પષ્ટ આવક મોડેલનો અભાવ, નોકરી ગુમાવવા અંગે વધતી ચિંતાઓ, જાહેર વિરોધ અને ટેક કંપનીઓના બદલાતા વિચારો. આ બધું એક નવો પ્રશ્ન ઉભો કરે છે: શું AI બબલ (AI Bubble)ધીમે ધીમે ફૂટી રહ્યો છે?
આ પ્રશ્ન ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે ટેક જગતે ઇતિહાસમાં આ પહેલા પણ જોયું છે. 1990 ના દાયકામાં, ઇન્ટરનેટ પર સમાન વાતાવરણનો અનુભવ થયો હતો. દરેક કંપની પોતાને ઇન્ટરનેટ કંપની તરીકે રજૂ કરી રહી હતી. રોકાણકારો ઘણા બધા પ્રશ્નો પૂછ્યા વિના તેમાં ઉમટી રહ્યા હતા. પછી, અચાનક, ડોટ-કોમ બબલ (AI Bubble) ફૂટી ગયો, અને હજારો કંપનીઓ ગાયબ થઈ ગઈ.
દરેક પ્રશ્ન પર ખર્ચ કરવો… શું AI સૌથી મોંઘુ સાહસ બની ગયું છે?
આજે AI વિશે પણ આવી જ અસ્વસ્થતા અનુભવાઈ રહી છે. સૌથી મોટી સમસ્યા AI ની કિંમત છે. જ્યારે ChatGPT લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે જનતાએ ફક્ત તેનો જાદુ જોયો હતો. લોકો પ્રશ્નો પૂછી રહ્યા હતા, છબીઓ બનાવી રહ્યા હતા અને કોડ લખાવી રહ્યા હતા. પરંતુ તેની પાછળ કેટલા પૈસા ખર્ચાઈ રહ્યા છે તે અંગે બહુ ઓછી ચર્ચા થઈ હતી.
વાસ્તવમાં, AI (AI Bubble) સામાન્ય સોફ્ટવેર નથી. તે એક વિશાળ માળખા પર ચાલે છે. દરેક પ્રશ્ન માટે વિશાળ ડેટા સેન્ટરની જરૂર પડે છે. હજારો મોંઘા GPU ચિપ્સ વીજળી વાપરે છે. સર્વર્સ સતત ચાલી રહ્યા છે. અને આ જ કારણ છે કે AI ચલાવવાનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે.ટેક ઉદ્યોગમાં હવે એક નવો શબ્દ વધુને વધુ ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યો છે: અનુમાન ખર્ચ. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જ્યારે કોઈ વપરાશકર્તા કોઈ AI ને પ્રશ્ન પૂછે છે અથવા છબી જનરેટ કરે છે, ત્યારે કંપનીને ખર્ચ થાય છે. જેટલો વધુ ઉપયોગ, તેટલો વધુ ખર્ચ.
આ જ કારણ છે કે ઘણી કંપનીઓ મફત AI (AI Bubble) સુવિધાઓને મર્યાદિત કરી રહી છે. જે વસ્તુઓ પહેલા મફત હતી તે હવે ચાર્જ કરવામાં આવી રહી છે. મોંઘા સબ્સ્ક્રિપ્શન પ્લાન રજૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે.કેટલાક અહેવાલો દાવો કરે છે કે કંપનીઓ ફક્ત વિડિઓ જનરેશન મોડેલ ચલાવવા માટે દરરોજ લાખો ડોલર ખર્ચ કરી રહી છે. કેટલાક વિશ્લેષકો કહે છે કે AI ઉદ્યોગ આવક કરતાં વધુ ખર્ચના તબક્કામાં અટવાઈ ગયો છે.
અબજો ખર્ચ કર્યા, પણ નફો ક્યાં છે?
ઉબેરના COO એન્ડ્રુ મેકડોનાલ્ડે જણાવ્યું હતું કે કંપનીઓ AI (AI Bubble) પર ઘણા પૈસા ખર્ચ કરી રહી છે, પરંતુ તેઓ જે લાભની અપેક્ષા રાખતા હતા તે જોઈ રહ્યા નથી. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે અત્યાર સુધી તેઓએ ઉત્પાદકતામાં વધારો – કામની ગતિ અને અસરકારકતા – જોઈ નથી જેની તેઓ આશા રાખતા હતા.આનો અર્થ એ થયો કે પહેલી વાર, મોટી કંપનીઓ ખુલ્લેઆમ પૂછી રહી છે કે, “આટલા પૈસા રોકાણ કર્યા પછી નફો ક્યાં છે?” આ પ્રશ્ન ફક્ત નાની કંપનીઓ જ પૂછતી નથી. ટેક જગતના મોટા નામો પણ પહેલા જેટલા આક્રમક દેખાતા નથી.
નોકરી ગુમાવવી કે નહીં? બદલાતા નિવેદનો પાછળનું સત્ય
ઓપનએઆઈના વડા સેમ ઓલ્ટમેન એવા લોકોમાંના એક હતા જેમણે કહ્યું હતું કે એઆઈ લાખો વ્હાઇટ-કોલર નોકરીઓ ખતમ કરી દેશે. પરંતુ હવે તેમનો સ્વર બદલાઈ ગયો હોય તેવું લાગે છે. તેમણે તાજેતરમાં સ્વીકાર્યું કે નોકરીનો વિનાશ હજુ સુધી આવ્યો નથી.જે લોકો પહેલા કહેતા હતા કે મશીનો માણસોનું સ્થાન લેશે તેઓ હવે કહી રહ્યા છે કે માણસો અને એઆઈ સાથે મળીને કામ કરશે.
એનવીડિયાના વડા જેન્સેન હુઆંગે એવી કંપનીઓ પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા જે દરેક છટણી માટે એઆઈને કારણ તરીકે ગણાવે છે. તેમણે કહ્યું કે ઘણી કંપનીઓ તેમના જૂના વ્યવસાયિક નિર્ણયોને યોગ્ય ઠેરવવા માટે એઆઈનો ઉલ્લેખ કરી રહી છે.ગૂગલના વડા સુંદર પિચાઈએ પણ સ્વીકાર્યું કે કંપનીઓના સીઆઈઓ, ટેકનોલોજી નિર્ણય લેનારાઓ, એઆઈના વધતા ખર્ચ અંગે ચિંતિત છે. તેમણે કહ્યું કે કંપનીઓના બજેટ ઝડપથી ઘટી રહ્યા છે, અને આ સમસ્યા વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.આ નિવેદન મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે, અત્યાર સુધી, ટેક કંપનીઓ ફક્ત AI ની શક્તિનું પ્રદર્શન કરતી હતી. હવે, તેઓ તેના ખર્ચની પણ ચર્ચા કરી રહ્યા છે. દરમિયાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં AI સામે લોકોનો ગુસ્સો વધી રહ્યો છે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં AI વિરુદ્ધ વિરોધ
ટેક નેતાઓને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કેટલીક યુનિવર્સિટી ઇવેન્ટ્સમાં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ગૂગલના ભૂતપૂર્વ CEO એરિક શ્મિટને પણ AI (AI Bubble) પર બોલતી વખતે બૂમ પાડવાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સુંદર પિચાઈને પણ તેમની બૂમ પાડવાની વ્યૂહરચના વિશે પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો હતો. આ ફક્ત મજાક કે ઇન્ટરનેટ ટ્રોલિંગ નથી; તેની પાછળ એક વાસ્તવિક ભય છે.
લોકોને ડર છે કે AI (AI Bubble) તેમની નોકરીઓ પર કબજો કરી લેશે. નવી પેઢીને ડર છે કે મશીનો તે ક્ષેત્રો પર કબજો કરી લેશે જેમાં તેઓ કારકિર્દી બનાવવા માંગે છે. અને આ ભય સંપૂર્ણપણે નિરાધાર નથી.ઘણી કંપનીઓએ તાજેતરમાં છટણી લાગુ કરતી વખતે AI નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. કેટલાકે કહ્યું હતું કે ઓટોમેશન ઓછા લોકોને વધુ કામ કરવાની મંજૂરી આપી શકે છે. પરંતુ સમસ્યા એ છે કે AI એ હજુ સુધી વચન આપેલ ઉત્પાદકતા દર્શાવી નથી.
નેશનલ બ્યુરો ઓફ ઇકોનોમિક રિસર્ચ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે 90 ટકા કંપનીઓએ સ્વીકાર્યું છે કે AI એ હજુ સુધી તેમની ઉત્પાદકતા અથવા રોજગાર પર નોંધપાત્ર અસર જોઈ નથી. આમ છતાં, કંપનીઓ સારા ભવિષ્યની આશામાં અબજો ડોલર ખર્ચ કરી રહી છે.
શું ડોટ-કોમ ક્રેશ નજીક આવી રહ્યો છે?
આ જ કારણ છે કે ઘણા અર્થશાસ્ત્રીઓ અને નિષ્ણાતો હવે તેને ડોટ-કોમ બબલ (AI Bubble) સાથે જોડી રહ્યા છે. વિકિપીડિયાના AI પેજમાં ઘણા રોકાણકારો અને અર્થશાસ્ત્રીઓના નિવેદનો પણ છે, જેમાં AI રોકાણને ડોટ-કોમ બબલ (AI Bubble) સાથે સરખાવવામાં આવ્યા છે.બ્રિજવોટરના રે ડેલિયોથી લઈને JPMorganના જેમી ડિમોન સુધી, ઘણા અગ્રણી વ્યક્તિઓએ જણાવ્યું છે કે AI એક વાસ્તવિક ટેકનોલોજી છે, પરંતુ તેમાં રોકાણ કરાયેલા મોટાભાગના નાણાંનો બગાડ પણ થઈ શકે છે.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, હવે AI માં (AI Bubble) ગોળાકાર રોકાણની વાત થઈ રહી છે. આનો અર્થ એ છે કે મોટી કંપનીઓ એકબીજામાં રોકાણ કરી રહી છે, અને તે નાણાં પછી ડેટા સેન્ટરો, GPU અને AI સેવાઓમાં ફરી રહ્યા છે. ટીકાકારો કહે છે કે આ કૃત્રિમ રીતે કંપનીઓના મૂલ્યાંકનને વધારી રહ્યું છે.
વીજળી, ડેટા સેન્ટર્સ, અને વિરોધ… એક નવી કટોકટી
બીજો મોટો મુદ્દો વીજળી અને ડેટા સેન્ટર્સનો છે. AI મોડેલ્સ (AI Bubble) ચલાવવા માટે જરૂરી વીજળીનું પ્રમાણ પર્યાવરણ અને માળખાગત સુવિધાઓ બંને માટે ચિંતાનો વિષય બની રહ્યું છે. યુએસમાં ઘણી જગ્યાએ, નવા ડેટા સેન્ટર્સનો વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે તેઓ ખૂબ વધારે વીજળી અને પાણીનો ઉપયોગ કરે છે.આનો અર્થ એ થયો કે AI હવે ફક્ત એક ટેકનોલોજી નથી રહી. તે અર્થતંત્ર, પર્યાવરણ, રોજગાર અને રાજકારણનો મુદ્દો બની ગયો છે. પરંતુ અહીં એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો સમજવા જેવો છે:
શું AI નહીં, પણ વધુ પડતો પ્રચાર જ વાસ્તવિક સમસ્યા છે?
આનો અર્થ એ નથી કે AI અદૃશ્ય થઈ જશે અથવા નકામું સાબિત થશે. ડોટ-કોમ બબલ (AI Bubble) પછી ઇન્ટરનેટ મૃત્યુ પામ્યું નહીં. હકીકતમાં, તે પછી તે વધુ મજબૂત બન્યું. ફરક માત્ર એટલો હતો કે નબળી કંપનીઓ દૂર થઈ ગઈ, જ્યારે મજબૂત મોડેલો બચી ગયા. શક્ય છે કે AI (AI Bubble) સાથે પણ આવું જ કંઈક બનશે.
આજે, જે કંપનીઓ ફક્ત hype પર આધાર રાખે છે તે ટકી શકશે નહીં. પરંતુ વાસ્તવિક ઉપયોગિતા, ઓછી કિંમત અને સ્પષ્ટ વ્યવસાય મોડેલ ધરાવતી કંપનીઓ ખીલી શકે છે. વાસ્તવિક સમસ્યા AI પોતે નહીં, પરંતુ તેની આસપાસ બાંધવામાં આવેલી અપેક્ષાઓ હોઈ શકે છે.
પહેલાં એવું કહેવામાં આવતું હતું કે AI મનુષ્યોનું સ્થાન લેશે. હવે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે AI મનુષ્યોને મદદ કરશે. પહેલા એવું કહેવામાં આવતું હતું કે બધું તરત જ બદલાઈ જશે. હવે સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે કે પરિવર્તન ધીમું અને ખૂબ ખર્ચાળ હશે. અને કદાચ આ આખી વાર્તાનું સૌથી મોટું સત્ય છે.AI (AI Bubble) કામ કરે છે. પરંતુ તેને ચલાવવા માટે જરૂરી નાણાં, વીજળી, ડેટા સેન્ટરો અને માળખાગત સુવિધાઓ તેને વિશ્વની સૌથી મોંઘી ટેકનોલોજીઓમાંની એક બનાવી રહી છે.
આનો અર્થ એ છે કે હાલમાં, માનવજાત સંપૂર્ણપણે હારેલી નથી લાગતી. ઘણી જગ્યાએ, માનવજાત હજુ પણ એક સસ્તો, વધુ વિશ્વસનીય અને વધુ વ્યવહારુ વિકલ્પ છે.અને આ જ કારણ છે કે, પહેલી વાર, ટેક વિશ્વ AI વિશે ઉત્સાહ કરતાં વધુ પ્રશ્નો ઉભા કરી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો:AIથી બનાવો વાયરલ ચિબી ફોટો, એક જ પ્રોમ્પ્ટ્સથી ઇન્સ્ટાગ્રામ માટે ક્યૂટ 3D તસવીરો તૈયાર કરો
આ પણ વાંચો:લોકો પાર્ટનરને છોડીને AI સાથે કરી રહ્યા છે રોમાન્સ, 1500 ભારતીયો પર કરાયેલા સર્વેમાં મોટો ખુલાસો
