National News  :  સંકેતો અને પ્રતીકોનું આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં ખૂબ મહત્વ છે. જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટેરિફ મુદ્દા પર તણાવ ચરમસીમાએ છે, ત્યારે છેલ્લા બે-ત્રણ દિવસમાં અમેરિકન સરકારના પ્રતિનિધિઓના નિવેદનો નોંધનીય છે. આ નિવેદનો સૂચવે છે કે અમેરિકા ટેરિફ વિવાદ પર ભારત સાથે ફરીથી વાટાઘાટો કરવા તૈયાર છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં છેલ્લા બે ત્રણ દિવસોમાં અમેરિકન વહીવટીતંત્ર દ્વારા આપવામાં આવેલા નિવેદનો પર એક નજર નાખો.

1 સપ્ટેમ્બરના રોજ, જ્યારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, રશિયન રાષ્ટ્રપતિ પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ SCO સમિટ દરમિયાન મળી રહ્યા હતા, ત્યારે લગભગ તે જ સમયે ભારતમાં અમેરિકન દૂતાવાસ તરફથી એક ટ્વિટ આવ્યું. આ ટ્વિટમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેની ભાગીદારીસતત નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શી રહી છે, અને તે 21મી સદીનો એક નિર્ણાયક સંબંધ છે.

તે જ દિવસે, એટલે કે 1 સપ્ટેમ્બરના રોજ, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ તરફથી એક નિવેદન આવ્યું. આમાં, ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ભારતે હવે અમેરિકન આયાત પરની ડ્યુટી “શૂન્ય” સુધી ઘટાડવાની ઓફર કરી છે. ટ્રમ્પે તેને “મોટું પગલું” ગણાવ્યું હોવા છતાં, આ નિવેદન ચોક્કસપણે સંદેશ આપે છે કે ટ્રમ્પ ભારત સાથે વેપાર સંબંધો સુધારવાની શક્યતાઓ પર વિચાર કરી રહ્યા છે.

ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પરની એક પોસ્ટમાં આ વાત કહી. આ પોસ્ટમાં ટ્રમ્પની ભાષા એકદમ સંતુલિત હતી. આ પોસ્ટના અંતે, ટ્રમ્પે કહ્યું કે આ કેટલાક તથ્યો છે જેના પર લોકોએ વિચાર કરવો જોઈએ.

ટ્રમ્પના વેપાર સલાહકાર પીટર નાવારોએ, જેમણે તેલના વેચાણ પર બ્રાહ્મણોના નફાનો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો, તેમણે પણ ભારત સાથે વાતચીતનો સંકેત આપ્યો હતો. નાવારોએ કહ્યું કે ભારતે અમારી સાથે વાટાઘાટો કરવી જોઈએ. તેઓએ જાપાન, કોરિયા, ફિલિપાઇન્સ, ઇન્ડોનેશિયા અને યુરોપિયન યુનિયનની જેમ આવું કર્યું નથી. તેઓ અમારી સાથે તેમની મનમાની ચાલુ રાખી શકે છે, તેઓ ફક્ત એવું વિચારે છે

2 સપ્ટેમ્બરના રોજ, યુએસ નાણામંત્રી સ્કોટ બેસન્ટ તરફથી એક નિવેદન આવ્યું. તેમણે કહ્યું કે મને લાગે છે કે ભારત વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો લોકશાહી દેશ છે, તેના મૂલ્યો રશિયા કરતાં આપણી અને ચીનની નજીક છે. સ્કોટ બેસન્ટે સકારાત્મક દ્રષ્ટિકોણ સાથે કહ્યું કે “મને લાગે છે કે આખરે બંને મહાન દેશો આ સમસ્યાનો ઉકેલ શોધી કાઢશે. જોકે, સ્કોટ બેસન્ટે એમ પણ કહ્યું કે ભારત રશિયન તેલ ખરીદીને અને પછી તેને વેચીને યુક્રેનમાં રશિયન યુદ્ધને ભંડોળ પૂરું પાડવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી રહ્યું નથી.”

આ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ખૂબ જ સકારાત્મક સ્વરમાં કહ્યું કે ભારત સાથે અમારા ખૂબ સારા સંબંધો છે. જોકે, તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આ સંબંધ એકતરફી છે અને ભારત અમેરિકા પર ભારે ટેરિફ લાદી રહ્યું છે. અમેરિકન બાઇક કંપની હાર્લી ડેવિડસનનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું કે આ કંપની ભારતમાં તેની બાઇક વેચી શકતી નથી કારણ કે ભારત 200 ટકા ટેરિફ લાદી રહ્યું હતું. તો પહેલા શું થઈ રહ્યું હતું. હવે હાર્લી ડેવિડસન ભારત આવ્યા છે, તેઓએ તેમના પ્લાન્ટ સ્થાપ્યા છે, હવે તેમને ટેરિફ ચૂકવવાની જરૂર નથી. જેમ આપણે પણ ઇચ્છીએ છીએ.

ટ્રમ્પના નિવેદનો બેવડા ધોરણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેઓ ભારત પર ઊંચા ટેરિફ અને રશિયન તેલ ખરીદવાનો આરોપ લગાવે છે, પરંતુ તે જ સમયે વાતચીત અને કરારોની શક્યતાઓ ખુલ્લી રાખે છે. આ તેમની “સમાધાન કરવાના દબાણ” વ્યૂહરચનાનો ભાગ હોઈ શકે છે. ટ્રમ્પે જાપાન અને બ્રિટન સાથે પણ આવી જ વ્યૂહરચના અપનાવી છે.

અહીં, ભારતે ક્યારેય અમેરિકા વિરુદ્ધ કોઈ ઉશ્કેરણીજનક નિવેદન આપ્યું નથી. ભારતે મક્કમતા દાખવી છે અને કહ્યું છે કે તે કૃષિ, ડેરી અને ઉર્જા સુરક્ષા જેવા તેના હિતો સાથે સમાધાન કરશે નહીં. પરંતુ ભારત વાટાઘાટો માટે તૈયાર છે.દરમિયાન, ભારતના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે વધુ એક સકારાત્મક નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે તેમને આશા છે કે વસ્તુઓ ટૂંક સમયમાં પાટા પર આવશે અને પાનખર અથવા નવેમ્બર સુધીમાં અથવા તે સમયની આસપાસ આપણી વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર થશે, જેમ કે ફેબ્રુઆરીમાં અમારા બંને નેતાઓ વચ્ચે ચર્ચા થઈ હતી.

પિયુષ ગોયલે સ્વીકાર્યું કે વેપાર બાબતો કરતાં કેટલાક ભૂ-રાજકીય મુદ્દાઓ વાટાઘાટો પર વધુ પ્રભુત્વ ધરાવે છે, પરંતુ તેમણે એમ પણ કહ્યું કે બંને પક્ષો હજુ પણ વાટાઘાટોમાં રોકાયેલા છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ટેરિફ મુદ્દા પર સર્વસંમતિ મેળવવા માટે માર્ચથી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે પાંચ રાઉન્ડની વાટાઘાટો થઈ છે. પરંતુ બંને દેશો વેપાર કરાર પર સર્વસંમતિ સુધી પહોંચી શક્યા નથી. અમેરિકાએ 27 ઓગસ્ટથી ભારત પર 50 ટકા ટેરિફ લાદ્યો છે. આના કારણે, અમેરિકામાં ભારતની આયાત 50 ટકા મોંઘી થઈ ગઈ છે.

નોંધનીય છે કે ટ્રમ્પ દ્વારા અમેરિકાની નીતિઓમાં આક્રમક ફેરફારો બાદ ભારત પણ વિચારશીલ અને નક્કર પગલાં લઈ રહ્યું છે.SCO ખાતે પોતાના સંબોધનમાં, પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કહ્યું કે ગ્લોબલ સાઉથની આકાંક્ષાઓને જૂના માળખા સુધી મર્યાદિત રાખવી એ ભવિષ્યની પેઢીઓ સાથે અન્યાય છે. નવી વિશ્વ વ્યવસ્થા તરફ ઈશારો કરતા પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે આપણે નવી પેઢીના રંગીન સપનાઓને જૂના કાળા અને સફેદ પડદા પર બતાવી શકતા નથી, આ માટે પડદાને બદલવો પડશે.

આ પરિષદમાં શી જિનપિંગે અમેરિકાનું નામ લીધા વિના ‘આધિપત્યવાદ’, ‘શીત યુદ્ધની માનસિકતા’ અને ‘ધમકીભરી નીતિઓ’નો વિરોધ કરવાનો સંદેશ આપ્યો. ચીનના રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આપણે એક ન્યાયી અને વ્યવસ્થિત બહુધ્રુવીય વિશ્વ વ્યવસ્થા અને બધા માટે લાભદાયી અને સમાવિષ્ટ આર્થિક નીતિની હિમાયત કરવી જોઈએ. જિનપિંગે કહ્યું કે વૈશ્વિક શાસન વ્યવસ્થાને વધુ ન્યાયી અને સમાન બનાવવાની જરૂર છે.