Porbandar News/ શિયાળામાં કેસર કેરીનો ચમત્કાર! બરડામાં ઓક્ટોબરમાં જ પાકી કેરી, 15 દિવસમાં 160 બોક્સનું વેચાણ; જાણો કુદરતનું રહસ્ય

Barda Kesar Mango: ઉનાળામાં મળતી કેસર કેરી આ વખતે બરડા ડુંગરમાં શિયાળાની શરૂઆતમાં જ પાકી છે. પોરબંદરના માર્કેટિંગ યાર્ડમાં 15 દિવસમાં 160 બોક્સનું વેચાણ થયું હતું.

Top Stories Gujarat Others
Barda Kesar Mango: શિયાળામાં બરડામાં કેસર કેરીની ધૂમ, માત્ર 15 દિવસમાં 160 બોક્સનું વેચાણ | AMAZING SUCCESS

Porbandar News: ઉનાળાની ગરમીમાં ખાવાની મજા આપતી કેસર કેરી આ વખતે શિયાળાની શરૂઆતમાં જ બજારમાં આવી ગઈ છે. પોરબંદરના બરડા ડુંગર વિસ્તારમાં આંબા પર વહેલી કેરી (Barda Kesar Mango) બેસતાં ખેડૂતો અને વેપારીઓ પણ આશ્ચર્યમાં છે. ખાસ વાત એ છે કે આ વખતે કેરીની આવક સામાન્ય કરતાં ઘણી વહેલી શરૂ થઈ છે. પોરબંદરના માર્કેટિંગ યાર્ડ (Porbandar Marketing Yard)માં 1થી 15 નવેમ્બર દરમિયાન જ કેસર કેરીના 160 બોક્સનું વેચાણ થયું હતું. એક સમયે જે બોક્સનો ભાવ ₹14,500 સુધી પહોંચ્યો હતો, તે હવે ઘટીને ₹4,000 થયો છે.

આ ઘટના એટલા માટે પણ ખાસ છે કે બરડા વિસ્તારમાં સામાન્ય રીતે શિયાળાની શરૂઆતમાં નહીં, પરંતુ ડિસેમ્બર આસપાસ કેરી આવતી હોય છે. જોકે, આ વર્ષે ઓક્ટોબરમાં જ કેરી બજારમાં આવી ગઈ (Off Season Mango) હતી. વેપારીઓએ પણ 2026ના વર્ષને કેરી માટે ‘મિરેકલ યર’ ગણાવ્યું છે.

Barda Kesar Mango: બરડામાં શિયાળામાં કેરી આવવાનું કારણ શું?

પોરબંદરના બાગાયત વિભાગનાં ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર કલ્પના પંચાલના જણાવ્યા મુજબ, બરડા ડુંગર વિસ્તારમાં જમીનની અંદર ચૂનાના પથ્થરો આવેલા છે. અહીંની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ અને તાપમાનની અસરને કારણે કેટલાક આંબામાં સુષુપ્ત અવસ્થા વહેલી તૂટી શકે છે. તેના પરિણામે સામાન્ય સમય કરતાં વહેલું ફ્લાવરિંગ થાય છે અને કેરી બેસે (Mango Farming) છે.

બરડા વિસ્તારમાં અંદાજે 560 હેક્ટરમાં આંબાનું વાવેતર છે. જોકે, દર વર્ષે તમામ આંબામાં કેરી આવે એવું નથી. આ પ્રક્રિયા કુદરતી છે. ખેડૂતો આ માટે કોઈ ખાસ દવાનો છંટકાવ કે વધારાની ટ્રીટમેન્ટ કરતા નથી. એટલું જ નહીં, એક વર્ષે જે ખેડૂતના આંબામાં વહેલી કેરી આવે, તેના જ આંબામાં દર વર્ષે આવું થાય તે જરૂરી નથી. બીજા વર્ષે અન્ય ખેડૂતના બગીચામાં પણ આવું જોવા મળી શકે છે.

કલ્પના પંચાલના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ વખતે ઓછા વરસાદને કારણે જ કેરી વહેલી આવી હોવાનું કહી શકાય નહીં. બરડા વિસ્તારમાં અગાઉ પણ ડિસેમ્બર મહિનામાં કેરી આવતી રહી છે.

ઓગસ્ટમાં મોર, ઓક્ટોબરમાં કેરી અને નવેમ્બરમાં 160 બોક્સનું વેચાણ

પોરબંદર યાર્ડના સુદામા ફ્રૂટના એજન્ટ નીતિન દાસાણીના જણાવ્યા પ્રમાણે, બરડામાં છેલ્લા ચાર વર્ષથી શિયાળાની આસપાસ કેરી આવતી રહી છે. સામાન્ય રીતે ક્રિસમસના સમયગાળામાં એટલે કે ડિસેમ્બરમાં કેસર કેરીના બોક્સ ₹10,000થી ₹12,000 સુધી વેચાતા હતા. પરંતુ આ વખતે ઓગસ્ટમાં જ કેટલાક આંબા પર મોર આવી ગયા હતા. તેના કારણે કેરીનો પાક પણ વહેલો તૈયાર થયો હતો.

આ વર્ષે ઓક્ટોબરમાં જ કેરી બજારમાં આવવી વેપારીઓ માટે પણ નવાઈની વાત હતી. શરદ પૂનમના દિવસે કેસર કેરીનું પહેલું બોક્સ ₹14,500માં વેચાયું હતું. ત્યારબાદ ભાવમાં ઘટાડો થતો ગયો. શરૂઆતમાં ₹12,000, પછી ₹9,000 અને ₹5,000ના ભાવે બોક્સ વેચાયા હતા. હાલ એક બોક્સનો ભાવ આશરે ₹4,000 છે.

1થી 15 નવેમ્બર દરમિયાન 160 બોક્સનું વેચાણ થયું હતું. રોજની આવકમાં પણ મોટો તફાવત જોવા મળ્યો હતો. કોઈ દિવસે 40 બોક્સ વેચાયા તો કોઈ દિવસે 21 અને કોઈ દિવસે 12 બોક્સનું વેચાણ થયું હતું. એક બોક્સમાં 10 કિલો કેરી હોય છે. આ હિસાબે અત્યાર સુધીમાં આશરે 1,600 કિલો કેરીનું વેચાણ થયું છે. વેપારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે, લંડનથી આવતા ગ્રાહકો અને રાજકોટના લોકો પણ બરડાની કેરી ખરીદે છે.

Barda Kesar Mango: શિયાળામાં બરડામાં કેસર કેરીની ધૂમ, માત્ર 15 દિવસમાં 160 બોક્સનું વેચાણ | AMAZING SUCCESS
Barda Kesar Mango: શિયાળામાં બરડામાં કેસર કેરીની ધૂમ, માત્ર 15 દિવસમાં 160 બોક્સનું વેચાણ | AMAZING SUCCESS

તાલાલા અને બરડાની કેસર કેરીમાં શું છે ખાસ તફાવત?

કેસર કેરીની ઓળખ તેના સ્વાદ, રંગ અને સુગંધથી થાય છે. જોકે, એક જ જાત હોવા છતાં અલગ-અલગ વિસ્તારમાં ઉગતી કેરીના સ્વાદ અને આકારમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળે છે. પોરબંદરના બાગાયત વિભાગનાં ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર કલ્પના પંચાલના જણાવ્યા પ્રમાણે, બરડાની કેરીમાં ટોટલ સોલ્યુબલ સોલિડ્સ (TSS)નું પ્રમાણ વધારે હોવાથી તેની મીઠાશ પણ વધુ હોય છે.

ઉનાળાની સીઝનમાં પણ બરડાની કેરીનો ભાવ તાલાલાની કેરી કરતાં વધારે રહેતો હોવાનું જણાવાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, તાલાલાની કેરીનું બોક્સ ₹500માં મળતું હોય ત્યારે બરડાની કેરીનું બોક્સ આશરે ₹800 સુધી વેચાઈ શકે છે.

બરડાની કેરી તાલાલાની કેરી જેટલી જાણીતી નથી. તેનું એક કારણ એ પણ છે કે બરડામાં આંબાના વાવેતરનો વિસ્તાર મર્યાદિત છે. આ ઉપરાંત, બરડામાં ઉગેલી કેરી પણ ઘણી વખત ‘તાલાલા’ લખેલા બોક્સમાં વેચાય છે. તેના કારણે ગ્રાહકો તેને ગીરની કેરી સમજી લે છે.

આબોહવામાં ફેરફારથી પણ વહેલું ફ્લાવરિંગ થઈ શકે છે

જૂનાગઢ હોર્ટિકલ્ચર કોલેજના ડીન ડૉ. ડી.કે. વરૂના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ વર્ષે આબોહવામાં થઈ રહેલા ફેરફાર, તાપમાનમાં વધારો અને ઓછા વરસાદ જેવા પરિબળોને કારણે કેટલાક આંબામાં જુલાઈ-ઓગસ્ટ દરમિયાન જ મોર આવ્યા હોઈ શકે છે. આ પ્રકારના પાકને ઓફ-સીઝન પાક કહેવામાં આવે છે. જોકે, આવા મોર આખા આંબા પર નહીં, પરંતુ અમુક ડાળીઓ પર જ જોવા મળે છે.

તેમણે સમજાવ્યું કે આંબાના એક મોરમાં અંદાજે 3,000થી 4,000 જેટલાં ફૂલ હોઈ શકે છે. તેમાં માત્ર 100થી 150 ફૂલ જ ફળ બેસવા માટે સક્ષમ હોય છે. શરૂઆતમાં કેટલીક નાની કેરી બેસે છે, પરંતુ મોટાભાગની ખરી પડે છે. અંતે ગણતરીની કેરી જ ઝાડ પર ટકી રહે છે અને ધીમે ધીમે મોટી થાય છે.

આ જ કારણ છે કે વહેલા મોર આવ્યા હોવા છતાં દરેક આંબા પર મોટી સંખ્યામાં કેરી જોવા મળે એવું નથી. આ પ્રક્રિયા કુદરતી છે અને તેને કૃત્રિમ રીતે કોઈપણ સમયે કરવી શક્ય નથી.

Barda Kesar Mango: શિયાળામાં બરડામાં કેસર કેરીની ધૂમ, માત્ર 15 દિવસમાં 160 બોક્સનું વેચાણ | AMAZING SUCCESS
Barda Kesar Mango: શિયાળામાં બરડામાં કેસર કેરીની ધૂમ, માત્ર 15 દિવસમાં 160 બોક્સનું વેચાણ | AMAZING SUCCESS

140 વર્ષ જૂની છે ગુજરાતની કેસર કેરીની ઓળખ

ગુજરાતની કેસર કેરીનો ઇતિહાસ પણ રસપ્રદ છે. વર્ષ 1882માં સોરઠના સાલેભાઈએ નવી કલમ તૈયાર કરીને અલગ પ્રકારનો આંબો ઉછેર્યો હતો. તેમની વાડી વંથલીમાં હતી. સાલેભાઈએ આ કેરી પોતાના મિત્ર માંગરોળના શેખ હુસેનમિયાંને ચખાડી હતી. તેમને તેનો સ્વાદ પસંદ પડતાં તેમણે આ કેરીની માહિતી જૂનાગઢના નવાબના ગાર્ડન સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ એ.એસ.કે. આયંગર સુધી પહોંચાડી હતી.

ત્યારબાદ આ કેરી જૂનાગઢના નવાબ મહાબતખાન બીજાને ભેટ આપવામાં આવી. નવાબને તેનો મધુર સ્વાદ, સુગંધ અને રેસા વગરનો ગર્ભ ખૂબ પસંદ આવ્યો હતો. શરૂઆતમાં આ કેરીને ‘સાલેભાઈની આંબડી’ તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી. આયંગરે તેની કલમો જૂનાગઢમાં વાવી અને ધીમે ધીમે તેનો ઉછેર અન્ય વિસ્તારોમાં પણ થવા લાગ્યો.

‘સાલેભાઈની આંબડી’માંથી કેવી રીતે બની કેસર?

સમય જતાં આ કેરીના સ્વરૂપ અને ગુણધર્મોમાં કેટલાક ફેરફાર કરવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ આ કેરી જૂનાગઢના નવાબ મહાબતખાન ત્રીજા સુધી પહોંચી. કેરીનો સુંદર રંગ અને તેની સુગંધથી તેઓ ખૂબ પ્રભાવિત થયા હતા. કેરી કાપતાં તેનો કેસરિયો રંગ જોઈને તેમણે તેની પ્રશંસા કરી હતી. કહેવાય છે કે 25 મે, 1934ના રોજ નવાબ મહાબતખાન ત્રીજાએ આ કેરીને ‘કેસર’ નામ આપ્યું હતું.

આજે કેસર કેરી ગુજરાતની ઓળખ બની ગઈ છે. 17 ઓગસ્ટ, 2009ના રોજ જૂનાગઢ કૃષિ યુનિવર્સિટીએ કેસર કેરીના જિયોગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન (GI) રજિસ્ટ્રેશન માટે અરજી કરી હતી. ગુજરાતમાં જૂનાગઢ, ગીર સોમનાથ, અમરેલી અને બરડા ઉપરાંત દક્ષિણ ગુજરાતના વલસાડ વિસ્તારમાં પણ આંબાનું વાવેતર થાય છે.

આમ, સામાન્ય રીતે ઉનાળામાં જોવા મળતી કેસર કેરી આ વખતે બરડામાં શિયાળાની શરૂઆતમાં જ બજારમાં આવી છે. ઓગસ્ટમાં મોર આવવાથી લઈને ઓક્ટોબરમાં કેરી તૈયાર થવા સુધીની આ કુદરતી પ્રક્રિયાએ ખેડૂતો અને વેપારીઓનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. જોકે, આ ઘટના દરેક વર્ષે કે દરેક બગીચામાં જોવા મળે તે જરૂરી નથી.


આ પણ વાંચો: કેસર કેરીની વાડીમાં સિંહ પરિવાર બન્યો ચોકીદાર

આ પણ વાંચો: કેરી ખરીદતી વખતે છેતરાશો નહીં, આ રીતે ચેક કરો કેસર કેરી અસલી છે કે કેમિકલ વાળી

આ પણ વાંચો: આ વખતે કેસર કેરી ખાવા ખિસ્સા ખાલી કરવા પડશે? એક બોક્સનો ભાવ ₹3 હજાર થવાની ભીતિ