Gujarat News: ગુજરાતમાં અષાઢી બીજ એટલે ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રાનું પાવન પર્વ. અમદાવાદથી લઈને અનેક શહેરોમાં ભગવાન જગન્નાથની ભવ્ય રથયાત્રા નીકળે છે, પરંતુ મોરબીમાં વર્ષોથી એક અનોખી પરંપરા જીવંત છે. અહીં અષાઢી બીજના દિવસે ભગવાન જગન્નાથજી નહીં, પરંતુ મચ્છુ માતાજીની રથયાત્રા નીકળે છે. આ પરંપરા માત્ર ધાર્મિક જ નહીં, પરંતુ મોરબીના ઇતિહાસ, લોકઆસ્થા અને લોકવાયકાઓ સાથે પણ ગાઢ રીતે જોડાયેલી છે.

મોરબીમાં નીકળે છે મચ્છુ માતાજી (Machhu Mataji)ની રથયાત્રા

ગુજરાતભરમાં અષાઢી બીજના દિવસે ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રા ભક્તિભાવ સાથે નીકળે છે, પરંતુ મોરબી (Morbi)માં આ દિવસે એક અલગ જ પરંપરા જોવા મળે છે. અહીં વર્ષોથી મચ્છુ માતાજી (Machhu Mataji)ની ભવ્ય રથયાત્રા કાઢવામાં આવે છે. આ વર્ષે પણ મચ્છુ માતાજીના મંદિરેથી ભવ્ય રથયાત્રાનું પ્રસ્થાન થયું હતું, જેમાં હજારો શ્રદ્ધાળુઓ જોડાયા હતા. આ પરંપરા પાછળનો ઇતિહાસ અને લોકવાયકા આજે પણ લોકોમાં અતૂટ શ્રદ્ધા અને આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.

પુનિયા મામાના બલિદાન સાથે જોડાયેલી છે લોકવાયકા

મોરબીમાં મચ્છુ માતાજીની રથયાત્રા પાછળ એક પ્રસિદ્ધ લોકવાયકા પ્રચલિત છે. કહેવાય છે કે વર્ષો પહેલાં મોરબીના ગઢની દીવાલ વારંવાર ચણવા છતાં ધરાશાયી થઈ જતી હતી. અનેક પ્રયાસો છતાં દીવાલ મજબૂત બની શકતી નહોતી. ત્યારે પુનિયા મામાએ શહેરની સુરક્ષા માટે પોતાના જીવનનું સર્વોચ્ચ બલિદાન આપ્યું હતું. લોકવાયકા અનુસાર, તેમના બલિદાન બાદ જ ગઢની દીવાલ સ્થિર રહી હતી. ત્યારથી પુનિયા મામા અને મચ્છુ માતાજી વચ્ચે મામા-ભાણેજનો પવિત્ર સંબંધ માનવામાં આવે છે. આ શ્રદ્ધા અને બલિદાનની યાદમાં દર વર્ષે મચ્છુ માતાજીની રથયાત્રા યોજાય છે.

માલધારી સમાજ માટે વિશેષ આસ્થાનો પર્વ

મચ્છુ માતાજીની રથયાત્રાનું આયોજન મુખ્યત્વે રબારી (Rabari Community)અને ભરવાડ સમાજ (Bharwad Community)દ્વારા કરવામાં આવે છે.  દર વર્ષે અષાઢી બીજના દિવસે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ મોરબીમાં ઉમટી પડે છે. આ વર્ષે પણ મોરબી ઉપરાંત રાજકોટ, જામનગર, સુરેન્દ્રનગર સહિત અનેક જિલ્લાઓમાંથી આશરે 35થી 40 હજાર જેટલા ભક્તો રથયાત્રામાં જોડાયા હોવાનું જણાવાયું છે. યાત્રા દરમિયાન યુવક-યુવતીઓએ પરંપરાગત રાસ, ગરબા અને હુડાની રમઝટ બોલાવી હતી, જેના કારણે સમગ્ર શહેર ભક્તિમય વાતાવરણમાં રંગાઈ ગયું હતું.

મહાપ્રસાદ અને લોકઆસ્થાનો ભવ્ય મેળાવડો

રથયાત્રા દરમિયાન હજારો ભક્તો માટે મહાપ્રસાદની વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. મચ્છુ માતાજીના દર્શન માટે આવેલા ભક્તોએ ધાર્મિક વિધિઓમાં ભાગ લીધો હતો. સમગ્ર યાત્રા દરમિયાન ભજન-કીર્તન, ઢોલ-નગારા અને ધાર્મિક જયઘોષથી શહેરમાં ઉત્સવનો માહોલ સર્જાયો હતો.

સ્થાનિક લોકો માટે આ રથયાત્રા માત્ર ધાર્મિક પ્રસંગ નથી, પરંતુ સામાજિક એકતા અને પરંપરાનું જીવંત પ્રતિક પણ છે.

પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે પૂર્ણ થઈ યાત્રા

કોરોના મહામારીના બે વર્ષ બાદ ફરીથી પરંપરાગત રીતે યોજાયેલી આ રથયાત્રામાં લોકોનો ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. મચ્છુ માતાજીના મંદિરેથી શરૂ થયેલી યાત્રા શહેરના મુખ્ય માર્ગો પરથી પસાર થઈને મચ્છુ માતાજીના કોઠે પહોંચી પૂર્ણ થઈ હતી. રથયાત્રામાં મોટી સંખ્યામાં લોકો જોડાતા મોરબી એ-ડિવિઝન પોલીસ દ્વારા સમગ્ર રૂટ પર ચુસ્ત સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી હતી. પોલીસ અને વહીવટી તંત્રની સતર્ક કામગીરીને કારણે સમગ્ર કાર્યક્રમ કોઈ અનિચ્છનીય બનાવ વિના શાંતિપૂર્ણ રીતે સંપન્ન થયો હતો.

મોરબીની આગવી ઓળખ બની છે મચ્છુ માતાજીની રથયાત્રા

ગુજરાતમાં જ્યાં અષાઢી બીજ ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રા (Rath Yatra)માટે ઓળખાય છે, ત્યાં મોરબી પોતાની આગવી પરંપરા માટે વિશેષ ઓળખ ધરાવે છે. મચ્છુ માતાજીની રથયાત્રા માત્ર ધાર્મિક કાર્યક્રમ નથી, પરંતુ શહેરના ઇતિહાસ, લોકસંસ્કૃતિ અને સામૂહિક આસ્થાનું જીવંત પ્રતિક છે. દર વર્ષે હજારો ભક્તો આ અનોખી પરંપરાના સાક્ષી બનવા મોરબી પહોંચે છે.

આ પણ વાંચો: દાયકાઓ બાદ ફરીથી મોરબીમાં મચ્છુ નદીના પાણી પ્રવેશ્યા

આ પણ વાંચો: 40 કલાકની શોધખોળ બાદ મોરબી મચ્છુ નદીમાં ડૂબેલા બે લોકોના મૃતદેહ મળ્યા

આ પણ વાંચો: અમદાવાદના નગરદેવી ભદ્રકાળી માતાજીની ભવ્ય શોભાયાત્રા નીકળી