Dharma and Bhakti :ઘણીવાર આપણે જ્ઞાન (Knowledge) મેળવીએ છીએ, પુસ્તકો વાંચીએ છીએ, પરંતુ તેને જીવનમાં ઉતારતા નથી. જે જ્ઞાનનો ઉપયોગ ન થાય તે પડી રહેલી વસ્તુની જેમ સડી જાય છે. એક સંત અને તેમના બે શિષ્યોની આ પ્રચલિત વાર્તા આપણને જીવનનો આ જ મહત્વનો પાઠ શીખવે છે.
વાર્તા: ગુરુ, બે શિષ્યો અને ઘઉંનો ડબ્બો
જૂના જમાનાની વાત છે. એક જ્ઞાની સંત પોતાના આશ્રમમાં બે શિષ્યો સાથે રહેતા હતા. એક દિવસ સંતે નક્કી કર્યું કે તેઓ એક વર્ષ માટે તીર્થયાત્રા પર જશે. જતાં પહેલાં તેમણે બંને શિષ્યોને પોતાની પાસે બોલાવ્યા અને બંનેને એક-એક ઘઉં ભરેલો ડબ્બો આપ્યો.
સંતે કહ્યું, “હું એક વર્ષ પછી પાછો આવીશ. આ ઘઉં હું તમને સાચવવા માટે આપી રહ્યો છું. જ્યારે હું પાછો આવું ત્યારે આ ઘઉં મને પાછા આપજો, પણ ધ્યાન રાખજો કે તે બગડવા ન જોઈએ.”
ગુરુના ગયા પછી બંને શિષ્યોએ અલગ અલગ રસ્તો અપનાવ્યો:
પહેલો શિષ્ય: તેણે વિચાર્યું કે ગુરુજીની વસ્તુ પવિત્ર છે. તેણે ઘઉંના ડબ્બાને ઘરના મંદિરમાં મૂકી દીધો અને રોજ તેની પૂજા-આરતી કરવા લાગ્યો. તેને લાગ્યું કે ભક્તિ ભાવથી ઘઉં સચવાઈ રહેશે.
બીજો શિષ્ય: તેણે વ્યવહારિક વિચાર કર્યો. તેણે ડબ્બામાંથી ઘઉં કાઢ્યા અને આશ્રમ પાછળના ખેતરમાં વાવી દીધા. તેણે આખું વર્ષ મહેનત કરી, પાણી પાયું અને પાકનું ધ્યાન રાખ્યું. થોડા જ સમયમાં ખેતરમાં ઘઉં લહેરાવા લાગ્યા.
એક વર્ષ પછી શું થયું?
જ્યારે સંત પાછા આવ્યા ત્યારે તેમણે બંને શિષ્યોને ઘઉં પાછા માંગ્યા.
પહેલો શિષ્ય દોડીને મંદિરમાંથી ડબ્બો લઈ આવ્યો. તેણે ગર્વથી ડબ્બો ખોલ્યો, પણ અંદર જોયું તો ઘઉં સડી ગયા હતા અને તેમાં જીવાત પડી ગઈ હતી.
બીજો શિષ્ય ખાલી હાથ ન આવ્યો, પણ તે ઘઉંથી ભરેલો એક મોટો કોથળો લઈને આવ્યો. તેણે કહ્યું, “ગુરુજી, તમે આપેલા ઘઉં મેં વાવી દીધા હતા, હવે તે વધીને આટલા થઈ ગયા છે.”
સંતે બીજા શિષ્યને આશીર્વાદ આપતા કહ્યું, “તું મારી પરીક્ષામાં પાસ થયો. જ્ઞાન હોય કે અનાજ, જો તેનો ઉપયોગ ન કરો તો તે સડી જાય છે, પણ જો તેને વાવો તો તે અનેકગણું વધી જાય છે.”
આ વાર્તામાંથી મળતી 5 મોટી શીખ (Life Lessons)
- જ્ઞાનને માત્ર સાચવો નહીં, વાપરો (Apply Knowledge)
ફક્ત ડિગ્રીઓ લેવી કે પુસ્તકો વાંચવા પૂરતું નથી. જ્યાં સુધી તમે તે જ્ઞાનને તમારા વ્યવહારિક જીવનમાં લાગુ નથી કરતા, ત્યાં સુધી તેનો કોઈ અર્થ નથી. જ્ઞાનની સાચી કિંમત તેના અમલીકરણમાં છે.
- પૂજા કરતાં કર્મ મહાન છે (Action over Rituals)
પહેલા શિષ્યે માત્ર પૂજા કરી, જ્યારે બીજાએ કર્મ (મહેનત) કર્યું. જીવનમાં માત્ર પ્રાર્થના કરવાથી સફળતા નથી મળતી, પ્રાર્થનાની સાથે પ્રયત્ન પણ કરવો પડે છે.
-
ડર અને આળસ છોડો
પહેલો શિષ્ય ડરતો હતો કે ઘઉં ખરાબ થઈ જશે, એટલે તેણે તેને બંધ રાખ્યા. જીવનમાં સુરક્ષિત રહેવાને બદલે થોડું જોખમ લઈને આગળ વધવું જરૂરી છે. પરિવર્તનથી ડરશો નહીં.
-
સંસાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ (Use Resources Wisely)
આપણી પાસે મર્યાદિત સમય, શક્તિ અને જ્ઞાન (Knowledge) છે. જો આપણે તેને વાપરીશું નહીં તો તે વ્યર્થ જશે. જે વ્યક્તિ પોતાની પાસે રહેલી વસ્તુનો સદુપયોગ કરીને તેને વધારે છે, તે જ સાચો બુદ્ધિશાળી છે.
-
જ્ઞાન (Knowledge) વહેંચવાથી વધે છે
જેમ ખેતરમાં વાવેલા ઘઉં એકમાંથી અનેક થયા, તેમ જ્ઞાન (Knowledge) પણ વહેંચવાથી વધે છે. તમારા અનુભવો અને આવડતને લોકો સાથે શેર કરો, તેનાથી તમારો અને સમાજનો બંનેનો વિકાસ થશે.
નિષ્કર્ષ: માટે જ યાદ રાખો, મગજમાં ભરેલું જ્ઞાન (Knowledge) એ બંધ ડબ્બાના ઘઉં જેવું છે જે સમય જતાં નકામું થઈ જશે. તેને બહાર કાઢો, વાવો અને મહેનત કરો તો જ સફળતાનો પાક લહેરાશે.
આ પણ વાંચો: મૃત્યુશૈયા પર પડેલા ભીષ્મ પિતામહની આંખમાં આંસુ કેમ આવ્યા? કારણ જાણીને તમને પણ જીવન જીવવાની નવી દિશા મળશે
આ પણ વાંચો: હાથમાં આવેલું રાજ્ય છીનવાઈ ગયું ને વનવાસ મળ્યો, છતાં રામ કેમ હસ્યા? જાણો ભગવાન રામના જીવનનો આ પ્રેરક પ્રસંગ
આ પણ વાંચો: આચાર્ય ચાણક્યની ચેતવણી: આ 3 બાબતોમાં મજાક કે બેદરકારી ભારે પડશે, રાજામાંથી રંક બની જતા વાર નહીં લાગે
