India Bangladesh Smart Fencing 2026: ભારતની સરહદ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં બોર્ડર ફેન્સિંગ (તારની વાડ) એક બહુ મોટો અને સકારાત્મક બદલાવ સાબિત થઈ છે. ખાસ કરીને પાકિસ્તાન સાથેની પશ્ચિમી સરહદ પર મજબૂત ફેન્સિંગ લગાવ્યા બાદ ઘૂસણખોરી અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે. જો કે, પૂર્વીય સરહદ એટલે કે બાંગ્લાદેશ (Bangladesh) બોર્ડર પર ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને કારણે હજુ પણ મોટા પડકારો યથાવત છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ત્યાં ‘સ્માર્ટ ફેન્સિંગ’ (Smart Fencing) લગાવ્યા વિના સુરક્ષાને પૂરી રીતે અભેદ્ય બનાવી શકાય તેમ નથી.

પાકિસ્તાન બોર્ડરનો સફળ પ્રયોગ

ભારત પાકિસ્તાન સાથે 3323 કિલોમીટર લાંબી સરહદ ધરાવે છે. 1990 ના દાયકામાં અને 2000 ની શરૂઆતના વર્ષોમાં જમ્મુ-કાશ્મીર, પંજાબ અને રાજસ્થાન સેક્ટરમાંથી મોટા પાયે આતંકી ઘૂસણખોરી થતી હતી. વર્ષ 2010 ની આસપાસ ભારત સરકારે સીમા સુરક્ષા બલ (BSF) ની મદદથી ફેન્સિંગની કામગીરી તેજ કરી. આજે મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ઊંચી વાડ, ફ્લડલાઇટ્સ, સીસીટીવી અને સઘન પેટ્રોલિંગના કારણે ઘૂસણખોરી લગભગ નાબૂદ થઈ ચૂકી છે અને સુરક્ષા સ્થિતિ પહેલા કરતાં ઘણી બહેતર બની છે.

Bangladesh સરહદ પરના વાસ્તવિક પડકારો

બાંગ્લાદેશ (Bangladesh)સાથે ભારત 4096 કિલોમીટર લાંબી સરહદ વહેંચે છે, જે દુનિયાની સૌથી લાંબી જમીની સરહદોમાંની એક છે. આ બોર્ડર પર નદીઓ, નાળાઓ, દલદલ અને ઘના જંગલો આવેલા હોવાથી ત્યાં પરંપરાગત લોખંડની વાડ લગાવવી અત્યંત મુશ્કેલ અને ખર્ચાળ છે. અહીં મુખ્ય સમસ્યાઓ ગેરકાયદેસર ઘૂસણખોરી, ગાયોની તસ્કરી, ડ્રગ્સ અને હથિયારોની હેરાફેરીની છે. આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે જ ભારત સરકાર કોમ્પ્રેહેન્સિવ ઇન્ટિગ્રેટેડ બોર્ડર મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (CIBMS) હેઠળ સ્માર્ટ ફેન્સિંગ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહી છે.

સ્માર્ટ ફેન્સિંગમાં કઈ આધુનિક ટેક્નોલોજી હોય છે?

ફિઝિકલ ફેન્સ: 8 થી 10 ફીટ ઊંચી મજબૂત સ્ટીલની ડબલ લેયર ઇલેક્ટ્રિફાઇડ વાડ.

સેન્સર સિસ્ટમ: મોશન સેન્સર, રાત્રે ગરમી પકડતા ઇન્ફ્રારેડ (IR) સેન્સર અને વાડ કાપતા જ એલર્ટ આપતા વાઇબ્રેશન સેન્સર્સ.

કેમેરા નેટવર્ક: 360 ડિગ્રી ફરતા PTZ કેમેરા અને રાત્રે પણ સ્પષ્ટ જોતા થર્મલ ઇમેજિંગ કેમેરા.

AI સોફ્ટવેર: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ માણસ અને પ્રાણીઓ વચ્ચેનો તફાવત ઓળખીને ખોટા એલર્ટ ફિલ્ટર કરે છે.

કંટ્રોલ સેન્ટર: 24/7 કાર્યરત સેન્ટ્રલ કમાન્ડ રૂમ, જે ડ્રોન પેટ્રોલિંગ અને જીપીએસ ટ્રેકિંગ સાથે જોડાયેલો રહે છે.

આ સ્માર્ટ સિસ્ટમના કારણે ઓછા જવાનો સાથે 24/7 સુરક્ષા મળે છે, પરંતુ તેની ઊંચી કિંમત અને જંગલો-નદીઓમાં મેન્ટેનન્સ કરવું એ મોટો પડકાર છે. હાલમાં બાંગ્લાદેશ(Bangladesh) સરહદ પર પાયલોટ પ્રોજેક્ટ સફળ રહ્યા બાદ તેને ઝડપથી પૂરો કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે, જેથી દેશની આંતરિક શાંતિ વધુ મજબૂત બને.

આ પણ વાંચો : આગામી 5 વર્ષ પૃથ્વી માટે ભારે, ‘સુપર અલ નીનો’ મચાવશે તબાહી અને તૂટશે પેરિસ કરારની મર્યાદા

આ પણ વાંચો : લેબેનોનમાં ફરી યુદ્ધ ભીષણ બન્યું, ઇઝરાયલે 300 ગામો ખાલી કરાવી ઝહરાની નદી પાર જવા આદેશ

આ પણ વાંચો : ભારતમાં વધતી ગરમી વચ્ચે “સુપર અલ નીનો”ની આશંકા, વિશ્વ હવામાન સંગઠનની ચેતવણી