દેશના ઘણા વિસ્તારોમાંથી એવા અહેવાલો આવી રહ્યા છે કે લોકો રેસ્ટોરન્ટમાં ભોજન ખાધા બાદ ગંભીર રીતે બીમાર પડી રહ્યા છે. આનું કારણ ખોરાકમાં ‘લિક્વિડ નાઇટ્રોજન’નું મિશ્રણ છે જે સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ હાનિકારક છે. હવે દિલ્હી સરકારનો ફૂડ એન્ડ સેફ્ટી ડિપાર્ટમેન્ટ ટૂંક સમયમાં જ આ લિક્વિડ નાઈટ્રોજનનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ કરતી રેસ્ટોરાં સામે કાર્યવાહી કરી શકે છે. દિલ્હી સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે તે ટૂંક સમયમાં ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI)નો સહયોગ માંગશે. FSSAI એ કેન્દ્ર સરકારની વૈધાનિક સંસ્થા છે, જે ખાદ્ય ચીજોના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વિતરણ, વેચાણ અને આયાતનું નિયમન કરે છે. તે ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ધોરણો પણ નક્કી કરે છે. તે તેના નિયમોનો પણ અમલ કરે છે.

આ વસ્તુઓનો ઉપયોગ થાય છે

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ખાણીપીણીની વસ્તુઓને ધુમાડા જેવી બનાવવા માટે લિક્વિડ નાઇટ્રોજનનો મોટા પાયા પર ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેના કારણે તેને ખાનારા લોકો ક્યારેક ઘાયલ પણ થાય છે. આ પદાર્થનો ઉપયોગ ઘણીવાર આઈસ્ક્રીમ, કોકટેલ, મોકટેલ અને બેકરી ઉત્પાદનોને ઝડપથી ઠંડુ કરવા માટે થાય છે. તાજેતરમાં, બેંગલુરુમાં એક 12 વર્ષની છોકરીએ લગ્નમાં લિક્વિડ નાઇટ્રોજનથી ભરેલું પાન ખાધું, જેના પછી તેના પેટમાં કાણું પડી ગયું. તેને સર્જરી કરાવવી પડી અને છ દિવસ સુધી હોસ્પિટલમાં રહેવું પડ્યું, ત્યારબાદ તેને રજા આપવામાં આવી.

દેશભરમાંથી ખરાબ સમાચાર આવી રહ્યા છે

મદુરાઈમાં ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગે આ વર્ષે એપ્રિલમાં લિક્વિડ નાઈટ્રોજનથી બનેલા ધૂમ્રપાન કરેલા બિસ્કિટ વેચવા માટેની દુકાનનું લાઇસન્સ રદ કર્યું હતું. થોડા વર્ષો પહેલા, એક યુવાન વેપારીને ગુરુગ્રામની હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યો હતો, જ્યાં તેણે પ્રવાહી નાઈટ્રોજનથી બનેલી કોકટેલ પીધા પછી ડોકટરોએ તેનું ‘લગભગ અડધુ પેટ’ કાઢી નાખ્યું હતું. સફેદ ધુમાડો – પ્રવાહી નાઇટ્રોજન વરાળ – અદૃશ્ય થઈ જાય તે પહેલાં તેને પીણું સમાપ્ત કર્યું. આ વર્ષની શરૂઆતમાં અન્ય એક કિસ્સામાં, ગુરુગ્રામની એક રેસ્ટોરન્ટમાં પાંચ ગ્રાહકોને જ્યારે માઉથ ફ્રેશનરને બદલે ડ્રાય આઈસ આપવામાં આવ્યો ત્યારે તેઓ ચિડાઈ ગયા. જ્યારે બધાને લોહીની ઉલ્ટી થવા લાગી ત્યારે તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.

પ્રવાહી નાઇટ્રોજન ખૂબ જોખમી છે

લિક્વિડ નાઇટ્રોજન, રેફ્રિજન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જો સીધું પીવામાં આવે તો તે મોં, ગળા, અન્નનળી અને પેટને ગંભીર ઇજા પહોંચાડી શકે છે. ગ્રાહકોને ભોજન પીરસતી વખતે પ્રતિબંધિત હોવા છતાં, FSSAI એ ઉત્પાદનના તબક્કા દરમિયાન આઇસક્રીમ જેવી ડેરી-આધારિત મીઠાઈઓમાં કોન્ટેક્ટ ફ્રીઝિંગ અને કૂલિંગ એજન્ટ તરીકે પ્રવાહી નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી છે. જ્યારે વપરાશ માટે પીરસવામાં આવે ત્યારે બિસ્કિટ, મીઠાઈઓ અથવા અન્ય ખાદ્યપદાર્થોમાં ધૂમ્રપાન કરવામાં પ્રવાહી નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ કરવાની સંપૂર્ણપણે પરવાનગી નથી.

FSSAI ના નિયમો જાણો

એફએસએસએઆઈએ આવી ઘટનાઓની નોંધ લીધી અને એક એડવાઈઝરી જારી કરીને કહ્યું કે ફૂડ સર્વિંગ સાઇટ્સ પર અથવા ભોજન પીરસતી વખતે લિક્વિડ નાઈટ્રોજનનો સીધો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી નથી. તેમાં ઉમેર્યું હતું કે ‘તેના કોઈપણ ઉલ્લંઘનના પરિણામે એફએસએસ એક્ટ, 2006 અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો અને નિયમો અનુસાર ખાદ્ય વ્યવસાયો સામે વૈધાનિક કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવશે.’

પ્રવાહી નાઇટ્રોજન શું છે, તે ખોરાક સાથે શું કરે છે?

રેસ્ટોરાં સામાન્ય રીતે તેના અનન્ય રાંધણ ગુણધર્મો માટે પ્રવાહી નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ કરે છે. પ્રવાહી નાઇટ્રોજન અત્યંત ઠંડુ (-196 ડિગ્રી સેલ્સિયસ) છે. તે તરત જ ખોરાકને સ્થિર કરી શકે છે અથવા તેના પર વરાળના વાદળો બનાવી શકે છે, ખાવાના અનુભવને અનન્ય અને યાદગાર રીતે વધારી શકે છે. જો કે, તેના અત્યંત નીચા તાપમાન અને સંભવિત જોખમોને કારણે તેનો ઉપયોગ સાવચેતીપૂર્વક સંભાળ અને સમજદારીની જરૂર છે.

પ્રવાહી નાઇટ્રોજન શા માટે ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં વપરાય છે?

વિઝ્યુઅલ અપીલ

પ્રવાહી નાઇટ્રોજનમાંથી બનાવેલ વરાળ દૃષ્ટિની આકર્ષક છે, જે વાનગીઓ અને કોકટેલ્સમાં નાટકીય તત્વ ઉમેરે છે જે જમવાના અનુભવને વધુ યાદગાર બનાવી શકે છે.

સ્વાદ વધારવા માટે: પ્રવાહી નાઇટ્રોજન ખોરાકમાં અનન્ય રચના બનાવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, તે પ્રવાહીને પાવડર અથવા ક્રિસ્પ્સમાં ફેરવી શકે છે અને અત્યંત સરળ આઈસ્ક્રીમ બનાવવા માટે તેને ઝડપથી સ્થિર કરી શકે છે.

ક્વિક ચિલ

રસોઇયાઓને બરફના મોટા સ્ફટિકો બનાવ્યા વિના ખોરાક અને પીણાને ઝડપથી સ્થિર અથવા ઠંડું કરવાની મંજૂરી આપે છે.
ફ્રોઝન ડેઝર્ટ અથવા કોકટેલ બનાવવા માટે: લિક્વિડ નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ થોડીક સેકંડમાં આઈસ્ક્રીમ અથવા શરબત બનાવવા માટે થઈ શકે છે, જે બરફના નાના સ્ફટિકોને કારણે એક સરળ ટેક્સચર આપે છે. તેનો ઉપયોગ સ્મોકી અસર સાથે દૃષ્ટિની અદભૂત કોકટેલ બનાવવા માટે પણ થઈ શકે છે.

જડીબુટ્ટીઓ અથવા ફળોને ઝડપથી સ્થિર કરવા માટે: આ તેમના સ્વાદ અને રંગને સાચવે છે અને ફ્રોઝન ઔષધોને પછી સુશોભન માટે પાવડરમાં ગ્રાઈન્ડ કરી શકાય છે.

ખોરાક ઉત્પાદનોમાં પ્રવાહી નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ કેવી રીતે થાય છે?

ઠંડું કરવું, તોડવું અથવા પીસવું: પ્રવાહી નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ ખાદ્ય પદાર્થોને ઝડપથી સ્થિર કરવા માટે કરી શકાય છે, જેને પછી તોડીને પાવડર બનાવી શકાય છે. આ ટેકનિકનો ઉપયોગ ઘણીવાર આઈસ્ક્રીમ અથવા શરબત વગેરે માટે થાય છે.
વરાળ અને ઝાકળ બનાવે છે: ખોરાકને સ્મોકી બનાવવા માટે પીરસતાં પહેલાં પ્રવાહી નાઇટ્રોજન તેમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
લિક્વિડ નાઇટ્રોજનના સેવનથી સ્વાસ્થ્ય માટે શું જોખમ છે?

ગંભીર બર્ન્સ

લિક્વિડ નાઇટ્રોજન અત્યંત ઠંડો હોય છે અને જો તે ત્વચાના સંપર્કમાં આવે તો ગંભીર હિમ લાગવાથી અથવા ક્રાયોજેનિક બર્નનું કારણ બની શકે છે.

શ્વાસ લેવામાં તકલીફ

જો નાઇટ્રોજન ગેસ શ્વાસ દ્વારા ફેફસાંમાં પ્રવેશે છે, તો તે ઓક્સિજનની જગ્યાએ ગૂંગળામણની સમસ્યાનું કારણ બની શકે છે.

આંતરિક નુકસાન

 પ્રવાહી નાઇટ્રોજન સંપૂર્ણપણે બાષ્પીભવન થાય તે પહેલાં તેને ગળી જવાથી શરીરના મહત્વપૂર્ણ અવયવોને ગંભીર આંતરિક નુકસાન થઈ શકે છે.
કેવી રીતે સાવચેતી રાખવી?

જો તમને આપવામાં આવેલ આઈસ્ક્રીમ અથવા અન્ય કોઈ ખાદ્યપદાર્થો સ્મોકી લાગે છે અથવા એવું લાગે છે કે તેને આંખને આનંદદાયક આકાર આપવા માટે કંઈક ખાસ કરવામાં આવ્યું છે, તો સાવચેત રહો. તમે પ્રશ્ન કરો છો કે શું આમાં પ્રવાહી નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે? બીજી બાજુ, ધુમાડો સાફ ન થાય ત્યાં સુધી ખાવાની ઉતાવળ ન કરો. ખરેખર, અમુક અંશે લિક્વિડ નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ કરીને ખોરાક ખાવાથી તાત્કાલિક અસર થતી નથી, પરંતુ વધુ પડતા ઉપયોગ સાથે ખોરાક ખાવાથી તમને તાત્કાલિક હોસ્પિટલમાં જવું પડી શકે છે.

આ પણ વાંચો: પરિણીત યુગલો વચ્ચે થતી એક ભૂલ અને સંબંધમાં પડી જાય છે તિરાડ

આ પણ વાંચો: 50થી વધુ ઉંમરમાં વધુ સારી રીતે સેક્સ કરવા માટે અજમાવો આ ટિપ્સ

આ પણ વાંચો: સંકેતો જે દર્શાવે છે તમે પાર્ટનરને ડોમિનેટ કરો છો…