Gujarat News: ગુજરાતમાં ગ્રામીણ વિસ્તારોના લોકોને તેમના જ ગામમાં રોજગારી આપવાના હેતુથી ચલાવવામાં આવતી મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી યોજના (Gujarat MGNREGA) અંગે ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. ઉપલબ્ધ સરકારી આંકડાઓ પ્રમાણે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં રાજ્યમાં મનરેગા હેઠળ રોજગારી મેળવનારા મજૂરોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

આંકડા પ્રમાણે 2021-22માં ગુજરાતમાં 18,43,694 જેટલા મજૂરોને મનરેગા (Gujarat MGNREGA) હેઠળ રોજગારી મળી હતી. ત્યારબાદ આ સંખ્યામાં સતત ઘટાડો જોવા મળ્યો અને 2025-26માં આ આંકડો 10,29,000ની આસપાસ પહોંચી ગયો. એટલે કે પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં મનરેગા હેઠળ રોજગારી મેળવનારા મજૂરોની સંખ્યામાં આશરે 8.14 લાખનો ઘટાડો થયો હોવાનું સામે આવ્યું છે.

પાંચ વર્ષમાં કેવી રીતે ઘટી મજૂરોની સંખ્યા?

ઉપલબ્ધ આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો ગુજરાતમાં મનરેગા (Gujarat MGNREGA) હેઠળ રોજગારી મેળવનારા મજૂરોની સંખ્યા આ પ્રમાણે રહી છે:

આ આંકડા દર્શાવે છે કે 2021-22ની સરખામણીમાં 2025-26 સુધીમાં મનરેગા હેઠળ રોજગારી મેળવનારા લોકોની સંખ્યા સતત ઘટી છે.

Gujarat MGNREGA: 100 દિવસની રોજગારીની ગેરંટી, પરંતુ લાભાર્થીઓ ઘટ્યા

મનરેગાનો મુખ્ય હેતુ ગ્રામીણ પરિવારોને આજીવિકા માટે રોજગારીની તક પૂરી પાડવાનો છે. યોજના હેઠળ પાત્ર ગ્રામીણ પરિવારને વર્ષ દરમિયાન 100 દિવસ સુધીની રોજગારીની કાયદાકીય ગેરંટી આપવામાં આવે છે.આવી સ્થિતિમાં ગુજરાતમાં યોજનાનો લાભ લેનારા મજૂરોની સંખ્યામાં થયેલો ઘટાડો ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. આ ઘટાડા પાછળ રોજગારીની ઉપલબ્ધતા, વેતન, સમયસર ચૂકવણી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાંથી શહેરો તરફ થતા સ્થળાંતર જેવા વિવિધ પરિબળો જવાબદાર હોવાની ચર્ચા થઈ રહી છે.

મજૂરો માટે વેતન અને કામની ઉપલબ્ધતા પણ મોટો મુદ્દો

મનરેગા હેઠળ કામ કરનારા શ્રમિકો માટે સમયસર વેતન મળવું મહત્વનું છે. બીજી તરફ, મોંઘવારીના સમયમાં મનરેગાનું વેતન અને સ્થાનિક બજારમાં ઉપલબ્ધ અન્ય રોજગારી વચ્ચેનો તફાવત પણ મજૂરોના નિર્ણયને અસર કરી શકે છે.ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કામની માંગ હોવા છતાં પૂરતી રોજગારી ન મળવી અથવા મંજૂરીની પ્રક્રિયામાં વિલંબ થવો જેવા મુદ્દાઓ અંગે પણ સમયાંતરે સવાલો ઊઠતા રહ્યા છે. આવી પરિસ્થિતિમાં કેટલાક શ્રમિકો વધુ આવકની આશાએ શહેરો અથવા અન્ય વિસ્તારોમાં સ્થળાંતર કરતા હોવાની દલીલ કરવામાં આવે છે.

બોગસ જોબકાર્ડ અને ગેરરીતિઓના આક્ષેપો

મનરેગાની કામગીરીને લઈને માત્ર રોજગારીનો ઘટાડો જ નહીં, પરંતુ બોગસ જોબકાર્ડ અને યોજનામાં ગેરરીતિઓ અંગે પણ વિવિધ વિસ્તારોમાંથી ફરિયાદો સામે આવી છે.પંચમહાલ સહિત રાજ્યના કેટલાક વિસ્તારોમાં મનરેગા હેઠળના કામોમાં ગેરરીતિના આક્ષેપો થયા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આવી ફરિયાદો વચ્ચે યોજના માટે ફાળવવામાં આવતા નાણાંનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય છે કે નહીં અને વાસ્તવિક લાભાર્થીઓ સુધી તેનો લાભ પહોંચે છે કે નહીં તે અંગે પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.

રૂ. 132 કરોડની ચૂકવણી બાકી હોવાનો દાવો

આ સમગ્ર મામલામાં વધુ એક મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે મનરેગા (Gujarat MGNREGA) હેઠળ કામ કરતા મજૂરોના વેતન તેમજ વિવિધ વિકાસલક્ષી કામોમાં વપરાયેલા મટિરિયલની રકમ પેટે લગભગ રૂ. 132 કરોડની ચૂકવણી બાકી હોવાનો દાવો સામે આવ્યો છે.જો કામ કર્યા બાદ મજૂરોને વેતન અથવા કામ સાથે જોડાયેલી ચુકવણીમાં વિલંબ થાય, તો તેની સીધી અસર યોજનાની વિશ્વસનીયતા અને મજૂરોની ભાગીદારી પર પડી શકે છે.

હવે સવાલ એ છે કે મનરેગાનો લાભ ખરેખર કેટલા લોકોને મળી રહ્યો છે?

ગુજરાતમાં મનરેગા હેઠળ રોજગારી મેળવનારા મજૂરોની સંખ્યા પાંચ વર્ષમાં 18.43 લાખથી ઘટીને આશરે 10.29 લાખ થઈ છે. એટલે કે 8.14 લાખથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે.આ ઘટાડા પાછળનું ચોક્કસ કારણ શું છે, કેટલા લોકોને કામની માંગ હોવા છતાં રોજગારી મળી નથી, વેતન ચૂકવણીમાં કેટલો વિલંબ થયો છે અને બાકી રહેલી રકમ ક્યારે ચૂકવાશે,આ તમામ મુદ્દાઓ પર વધુ સ્પષ્ટતા જરૂરી બની છે.ગ્રામીણ ગરીબો માટે રોજગારીનું મહત્વનું સાધન ગણાતી મનરેગા (Gujarat MGNREGA) યોજનામાં આટલો મોટો ઘટાડો કેમ થયો તે અંગે સરકાર અને સંબંધિત તંત્ર પાસેથી સ્પષ્ટ જવાબની અપેક્ષા રહે છે.

આ પણ વાંચો:ગીર સોમનાથમાં મનરેગા કૌભાંડનો પર્દાફાશ, મૃતકો અને પાકિસ્તાનમાં વસતા લોકોના નામે ઉચાપત

આ પણ વાંચો:મહીસાગરમાં મનરેગાના 128 APO કર્મચારીઓ 5 મહિનાથી વેતન વિહોણા

આ પણ વાંચો:મનરેગા ઠપ્પ, ખેડૂતોને વળતર અધૂરું, રાવ નરેન્દ્ર સિંહે ભિવાનીથી ભાજપ સરકારને લલકાર્યું