Lifestyle News :ખાવા-પીવાની બાબતમાં નોન-વેજ (Red Meat) ખાનારા લોકોમાં હંમેશા એક દ્વિધા રહેલી હોય છે – “શું લાલ માંસ ખાવું જોઈએ કે નહીં?” ઈન્ટરનેટ અને વોટ્સએપ યુનિવર્સિટીના જમાનામાં એવી માન્યતા ઘર કરી ગઈ છે કે રેડ મીટ એટલે ‘હાર્ટ એટેકનું આમંત્રણ’. ઘણા લોકો ડરના કારણે તેને પોતાના ડાયટમાંથી સંપૂર્ણપણે બાકાત કરી દે છે.
પરંતુ, શું ખરેખર રેડ મીટ એટલું ખરાબ છે જેટલું તેને ચિતરવામાં આવ્યું છે? દિલ્હીની પ્રખ્યાત ફોર્ટિસ હોસ્પિટલ (વસંત કુંજ) ના ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ ડૉ. શુભમ વાત્સ્યએ આ અંગે મૌન તોડ્યું છે અને વર્ષો જૂની માન્યતાઓ પર પૂર્ણવિરામ મૂક્યું છે. ચાલો જાણીએ મેડિકલ સાયન્સ આ વિશે શું કહે છે.
સૌથી મોટી ગેરમાન્યતા: રેડ મીટ (Red Meat) અને હૃદયરોગ
ભારતમાં મોટાભાગના લોકો માને છે કે રેડ મીટ (જેમ કે મટન, બીફ, પોર્ક વગેરે) ખાવાથી કોલેસ્ટ્રોલ વધે છે અને હાર્ટ એટેક આવે છે. ડૉ. શુભમ વાત્સ્યના જણાવ્યા મુજબ, આ વાત સંપૂર્ણ સત્ય નથી. સમસ્યા માંસમાં નહીં, પણ તે કયા પ્રકારનું છે અને તમે તેને કેવી રીતે ખાઓ છો તેમાં છે. જો તમે યોગ્ય ગુણવત્તાવાળું અને મર્યાદિત માત્રામાં રેડ મીટ ખાઓ છો, તો તે નુકસાન કરવાને બદલે શરીરને મજબૂત બનાવે છે.
રેડ મીટ ખાવાના અદભૂત ફાયદા (Nutritional Benefits)
જો તમે શાકાહારી નથી, તો રેડ મીટ (Red Meat) તમારા માટે પોષણનો પાવરહાઉસ બની શકે છે. તેના મુખ્ય ફાયદા નીચે મુજબ છે:
હાઈ ક્વોલિટી પ્રોટીન: રેડ મીટ (Red Meat) માં ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું પ્રોટીન હોય છે, જે સ્નાયુઓ (Muscles) બનાવવા અને શરીરના ઘસારાને રિપેર કરવા માટે જરૂરી છે.
હેમ આયર્ન (Heme Iron): આ સૌથી મહત્વનો મુદ્દો છે. પાલક કે ભાજીમાંથી મળતું આયર્ન શરીર જલ્દી શોષી શકતું નથી, પરંતુ પ્રાણીજ સ્ત્રોતમાંથી મળતું ‘હેમ આયર્ન’ શરીર ખૂબ ઝડપથી અને સરળતાથી શોષી લે છે.
એનિમિયામાં રામબાણ: જે મહિલાઓમાં લોહીની ઉણપ (એનિમિયા) હોય અથવા જેમને ખૂબ થાક લાગતો હોય, તેમના માટે રેડ મીટ (Red Meat) દવાનું કામ કરે છે.
વિટામિન B12 અને ઝિંક: આ તત્વો રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે અને મગજને સક્રિય રાખે છે.
કયું રેડ મીટ ઝેર સમાન છે? (What to Avoid)
ડૉક્ટરે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે કયા પ્રકારનું માંસ ન ખાવું જોઈએ. જોખમ ‘પ્રોસેસ્ડ મીટ’ (Processed Meat) માં છે.
પ્રોસેસ્ડ ફૂડ: સોસેજ, સલામી, બેકન, હોટ ડોગ્સ અને પેકેટમાં મળતું તૈયાર માંસ.
નુકસાન: આ વસ્તુઓમાં કેમિકલ, પ્રિઝર્વેટિવ્સ અને સોડિયમ (મીઠું) ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. સંશોધનો સાબિત કરે છે કે પ્રોસેસ્ડ મીટ (Red Meat) ખાવાથી હૃદયરોગ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
સલાહ: હંમેશા તાજું અને બિન-પ્રક્રિયા કરેલું (Unprocessed) માંસ જ પસંદ કરવું.
ખાવાની સાચી રીત અને નિયમો (Dos and Don’ts)
ડૉ. એ રેડ મીટ (Red Meat)ખાવા માટે એક ખાસ ફોર્મ્યુલા આપી છે, જેથી તમે બીમાર પડ્યા વગર તેનો સ્વાદ માણી શકો:
કેવું મીટ પસંદ કરવું?: હંમેશા ‘લીન કટ’ (Lean Cuts) પસંદ કરો. એટલે કે એવું માંસ જેમાં ચરબી (Fat) નું પ્રમાણ નહિવત હોય. ચરબીવાળા ટુકડા હૃદય માટે ખરાબ છે.
માત્રા (Portion Size): અતિરેક ટાળવો. એક વખતમાં તમારા હથેળીના કદ (Palm Sized) જેટલો ટુકડો ખાવો પૂરતો છે.
આવર્તન (Frequency): અઠવાડિયામાં વધુમાં વધુ 1 થી 2 વાર જ ખાવું જોઈએ. રોજ રેડ મીટ ખાવું હિતાવહ નથી.
સાથે શું ખાવું?: જ્યારે પણ રેડ મીટ ખાઓ, ત્યારે તેની સાથે ભરપૂર માત્રામાં ફાઈબર (સલાડ, લીલા શાકભાજી) ખાઓ. ફાઈબર માંસને પચાવવામાં મદદ કરે છે અને કોલેસ્ટ્રોલને શરીરમાં જમા થવા દેતું નથી.
આમ, રેડ મીટ સંપૂર્ણપણે ખરાબ નથી. જો તમે પ્રોસેસ્ડ મીટથી દૂર રહો અને મર્યાદિત માત્રામાં, સલાડની સાથે તાજું મીટ ખાઓ તો તે સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે. સંતુલન જ સ્વાસ્થ્યની ચાવી છે.
(ડિસ્ક્લેમર: આ આર્ટિકલ સામાન્ય માહિતી માટે છે. જો તમને હૃદયની બીમારી, કોલેસ્ટ્રોલ કે યુરિક એસિડની સમસ્યા હોય, તો રેડ મીટ ખાતા પહેલા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ અવશ્ય લો.)
આ પણ વાંચો: રસોડામાં રહેલું આ ‘પીળું સોનું’ અનેક રોગોની દવા છે: કાચી હળદરના ફાયદા જાણીને તમે આજે જ ખાવાનું શરૂ કરી દેશો
