National News : દવાઓ અને મેડિકલ પ્રોડક્ટ્સની MRP (Medicine MRP) અંગે ફરી એકવાર ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ધ ફેડરેશન ઓફ ગુજરાત સ્ટેટ કેમિસ્ટ એન્ડ ડ્રગીસ્ટ એસોસિએશનના પ્રમુખ જશવંત પટેલે દવાના ઉત્પાદન ખર્ચ અને દર્દીઓ પાસેથી વસૂલાતી કિંમત વચ્ચે મોટા તફાવત હોવાનો દાવો કર્યો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ કેટલીક દવાઓ અને હોસ્પિટલમાં વપરાતી મેડિકલ વસ્તુઓ પર છપાયેલી MRP પડતર કિંમતની સરખામણીએ ઘણી વધારે હોય છે.
₹6,200ની દવા ₹65 હજાર સુધી વેચાવાનો દાવો
જશવંત પટેલના જણાવ્યા પ્રમાણે કેટલીક મોંઘી દવાઓના ભાવમાં અનેક ગણો તફાવત જોવા મળે છે. તેમણે ઉદાહરણ આપતાં જણાવ્યું કે આશરે ₹6,200ની પડતર કિંમત ધરાવતી દવા પર ₹65 હજાર સુધીની MRP છપાયેલી હોવાના કિસ્સા સામે આવ્યા છે. તેમના કહેવા મુજબ આવી દવાઓ દર્દીઓને હોસ્પિટલ સાથે જોડાયેલા મેડિકલ સ્ટોરમાંથી ખરીદવાની ફરજ પડતી હોવાના કિસ્સા પણ જોવા મળે છે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે બોનમેરો ટ્રાન્સપ્લાન્ટ બાદ ઉપયોગમાં લેવાતી પોષાકોનાઝોલ દવાની એક સ્ટ્રીપની પડતર કિંમત આશરે ₹815 હોવા છતાં તેની MRP ₹8,067 હોવાનું ઉદાહરણ સામે આવ્યું હતું. તેમના દાવા મુજબ દર્દીને આવી અનેક સ્ટ્રીપની જરૂર પડતી હોવાથી કુલ સારવાર ખર્ચમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે.
સિરીંજ અને IV સેટના ભાવમાં પણ તફાવત
મેડિકલ પ્રોડક્ટ્સની કિંમત અંગે વાત કરતાં જશવંત પટેલે સિરીંજ અને IV સેટનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા મુજબ ₹2થી ₹5ની પડતર કિંમત ધરાવતી સિરીંજની MRP કેટલીક જગ્યાએ ₹15થી ₹17 સુધી જોવા મળે છે.
તે જ રીતે આશરે ₹15થી ₹16ની પડતર કિંમત ધરાવતા IV સેટની MRP ₹300થી ₹350 સુધી હોવાનો દાવો તેમણે કર્યો. જોકે દરેક હોસ્પિટલ અથવા દરેક પ્રોડક્ટમાં આ જ ભાવ હોય તે જરૂરી નથી અને આવા દાવાની પ્રોડક્ટવાર તથા હોસ્પિટલવાર ચકાસણી જરૂરી બને છે.
₹90 હજારના ઇન્જેક્શન અંગે તપાસનો દાવો
જશવંત પટેલે કેન્સરની દવા સાથે જોડાયેલો એક ગંભીર કિસ્સો પણ રજૂ કર્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ બેંગલુરુની એક કંપની દ્વારા દેશની 90થી વધુ હોસ્પિટલોમાં સપ્લાય કરવામાં આવેલા એક ઇન્જેક્શનની કિંમત આશરે ₹90 હજાર હતી, પરંતુ તેમાં દવાના બદલે પાણી ભરેલું હોવાનો મુદ્દો સામે આવ્યો હતો.
તેમણે જણાવ્યું કે આ મામલે સરકારી તપાસ ચાલી રહી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. જોકે કઈ હોસ્પિટલોમાં આ પ્રોડક્ટ સપ્લાય અથવા ઉપયોગમાં આવી હતી તેની સંપૂર્ણ વિગતો હજુ જાહેર થઈ નથી.
250થી 300 પ્રોડક્ટ્સની તપાસની માગ
મોંઘી દવાઓના ભાવ અંગે ચર્ચા કરતાં પટેલે આવી 250થી 300 જેટલી પ્રોડક્ટ્સની તપાસ કરવાની જરૂર હોવાનું જણાવ્યું. તેમના કહેવા મુજબ કેટલીક દવાઓ સામાન્ય રિટેઇલ મેડિકલ સ્ટોરના બદલે કંપનીથી ડિસ્ટ્રીબ્યુટર અને ત્યારબાદ હોસ્પિટલ સુધીની ચેનલ મારફતે દર્દીઓ સુધી પહોંચે છે.
તેમણે મોટી હોસ્પિટલો સાથે જોડાયેલા મેડિકલ સ્ટોર્સમાં દવાઓના વેચાણ અને ભાવની પ્રક્રિયાની ઝીણવટભરી તપાસ કરવાની માગ કરી છે. સાથે જ ડૉક્ટર, હોસ્પિટલ, કંપની અને ડિસ્ટ્રીબ્યુશન ચેનલ વચ્ચેના વ્યવહારોની પણ તપાસ થવી જોઈએ તેવી રજૂઆત કરી છે.
MRP પર સરકારની કેપની માગ
જશવંત પટેલે દવાની MRP નક્કી કરવાની પ્રક્રિયામાં વધુ નિયંત્રણની માગ કરી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ દવાના રો મટિરિયલ, પેકિંગ, GST અને ઉત્પાદન ખર્ચ સહિતની વિગતો સરકાર પાસે ઉપલબ્ધ હોય છે. તેથી ખર્ચના આધારે મહત્તમ MRP નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.
તેમણે દવાના વેપારમાં કેમિસ્ટ અને ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સના માર્જિન અંગે પણ સ્પષ્ટતા કરી અને જણાવ્યું કે પરંપરાગત હોલસેલ-રિટેઇલ ચેનમાં માર્જિન નક્કી હોય છે. તેમના મત મુજબ સીધી હોસ્પિટલ અથવા મોટા સેન્ટર મારફતે વેચાતી કેટલીક મોંઘી પ્રોડક્ટ્સમાં MRP અને પડતર કિંમત વચ્ચેનો તફાવત વધુ તપાસવા યોગ્ય છે.
દવાઓના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે DPCO અને NPPA જેવી વ્યવસ્થાઓ કાર્યરત છે. જોકે મોંઘી સારવાર અને દવાઓના ભાવ વચ્ચેના તફાવત અંગે ઉઠતા સવાલોને પગલે સંબંધિત પ્રોડક્ટની કિંમત, MRP અને વાસ્તવિક બિલિંગની નિયમસર તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
